Изложба на фотографии на двоецот Аница Бебиќ и Мартина Салова Чешновар На 22 април 2025 година, во 19:00 часот, љубителите на уметноста ќе имаат можност да присуствуваат на изложбата „Годишните времиња на душата“, заеднички проект на Аница Бебиќ и Мартина Салова Чешновар. Оваа изложба претставува повеќе од збир на фотографии – таа е сензорно и емоционално патување низ човечките состојби на анксиозност, депресија и исцелување. Изложбата е внимателно осмислена да ги води посетителите низ различни емоционални состојби. Просторот започнува со атмосфера на тежина, каде суви лисја на подот симболизираат болка и темнина. Како што посетителите се движат низ изложбата, околината постепено се менува, завршувајќи со латици од цвеќиња кои симболизираат надеж и исцелување. Тивка музика ќе свири во позадина, засилувајќи го доживувањето. ,, Секоја душа минува низ годишни времиња што не се гледаат со очи, туку се чувствуваат длабоко во тишината на срцето. Оваа изложба претставува еден ментален пат — од падот, преку борбата, до повторното будење. Преку интимни, симболични фотографии, ја откриваме преобразбата на човекот што се распаѓа, се бара, се наоѓа… и се гради повторно. Ви ги отвораме вратите на нашите внатрешни сезони со една интерактивна изложба, во Културен центар Јадро. “- Аница Бебиќ; Овој концепт не само што ги прикажува фотографиите како уметнички дела, туку и ги вклучува посетителите во интерактивен процес. Секој посетител ќе има можност да напише порака или совет до помладата верзија на себеси и, за возврат, ќе добие капсула со охрабрувачка порака. Уметниците зад изложбата Фотографија: Facebook Аница Бебиќ е дипломирана актерка со завршени специјалистички студии, која има реализирано голем број претстави низ Македонија. Во 2024 година, таа заедно со фотографот Тома Димовски ја претстави изложбата „Rib or All Parts Matter of Fact“ . Покрај тоа, Аница има организирано повеќе работилници за деца и има пасија за воздушни акробации. Фотографија: Facebook; Мартина Салова Чешновар е дипломиран биотехнолог кој работи како преведувач на книжевни дела. Повеќе од 10 години се занимава со фотографија – прво како аматер пејзажен фотограф, а последниве шест години како портретен фотограф. Зад себе има голем број награди и признанија, а во 2023 година се стекна со звањето Кандидат мајстор на фотографија од страна на НФУ. „Годишните времиња на душата“ е изложба која нуди уникатно искуство, комбинирајќи визуелна уметност со интерактивни елементи за да ги истражи и прикаже комплексните човечки емоции. Преку оваа изложба, Аница Бебиќ и Мартина Салова Чешновар им овозможуваат на посетителите да се поврзат со сопствените чувства и да најдат пат кон исцелување.

Нова слиka на Доналд Трамп, која ги прикажува моментите по неговиот обид за атентат минатиот јули, се чини дека го замени портретот на поранешниот претседател Барак Обама на истакнато место во Белата куќа. Новата слика, според извештаите, го замени официјалниот портрет на Обама од 2022 година, дело на Роберт МекКурди, нарачан од Историското здружение на Белата куќа (WHHA). Овој портрет претходно висеше на истото место во Големото фоаје. Портпарол на Трамп на платформата X изјави дека портретот на Обама не е отстранет, туку е преместен во предворјето на државниот кат на Белата куќа. Ова преместување доаѓа неколку недели откако Трамп упати низа навреди кон уметник од Колорадо кој победи на натпревар за негов портрет за претседателската галерија во Капитол на државата Колорадо. Во рок од неколку часа по неговата жалба објавена на неговата социјална мрежа Truth Social, сликата беше отстранета со двопартиска одлука. Минатиот месец, администрацијата на Трамп и Кремљ потврдија дека рускиот претседател Владимир Путин му подарил портрет на американскиот претседател. Засега не е јасно дали портретот што сега виси во Белата куќа е подарок од Путин. Вообичаено, WHHA нарачува два сета портрети за секој претседател, при што првиот се открива за време на неговиот мандат и станува дел од колекцијата на Националната портретна галерија. Вториот обично се открива по завршувањето на мандатот и се изложува во Белата куќа. Новиот портрет во Белата куќа се чини дека отстапува од претходните портрети на WHHA, кои прикажуваат позирани субјекти. Овој потег веќе предизвика реакции во јавноста, при што многумина го критикуваат изборот на контроверзна тема за официјален портрет во Белата куќа. Сепак, поддржувачите на Трамп го поздравуваат овој потег како одраз на неговото наследство и контроверзната природа на неговото претседателствување. Останува да се види какви ќе бидат понатамошните реакции на овој необичен избор на уметничко дело во еден од најпрестижните домови во Америка.

Се разгледува затворање на американски дипломатски мисии на Балканот во рамките на планот за намалување на трошоците на администрацијата на Трамп Според внатрешен меморандум на Стејт департментот до кој дојде „Њујорк Тајмс“, администрацијата на Трамп разгледува планови за затворање на 10 амбасади и 17 конзулати, како и намалување или консолидирање на персоналот во неколку други странски мисии. Овие предложени намалувања би имале значително влијание врз дипломатското присуство на САД во светот, вклучително и на Балканот. Во меморандумот, кој е без датум, се предлага затворање на два конзулати во Босна и Херцеговина – во Мостар и Бања Лука, како и конзулат во Солун, Грција. Доколку овие планови бидат реализирани, тоа би значело намалување на американското дипломатско присуство во регион кој е од стратешко значење и каде што интересите на различни глобални сили се преклопуваат. Овие потези се во согласност со плановите на претседателот Трамп за намалување на федералните трошоци и претставуваат проширување на претходните напори за затворање на странски мисии и намалување на локалниот персонал. Сепак, новите предложени намалувања предизвикуваат загриженост дека Соединетите Држави ќе отстапат витален дипломатски простор на Кина, особено во региони каде што Вашингтон има поголемо присуство од Пекинг. На Балканот, присуството на американски конзулати во Мостар и Бања Лука е важно за одржување на контакти со локалните заедници и следење на политичките и економските случувања. Нивното затворање може да го отежне ангажманот на САД во Босна и Херцеговина, земја која се соочува со постојани политички предизвици и каде што други надворешни актери, вклучително и Русија и Турција, имаат значително влијание. Конзулатот во Солун, Грција, има своја регионална важност, особено во контекст на економските и безбедносните прашања во поширокиот балкански регион. Затворањето на овој конзулат, заедно со другите предложени затворања во Европа, може да доведе до ситуација каде што дипломатското присуство на САД ќе биде помало од она на Кина на европско тло, според податоците на Институтот Лови од Сиднеј. Критичарите на овие предложени мерки предупредуваат дека намалувањето на дипломатското присуство може да ги поткопа американските национални безбедносни интереси, вклучително и можностите за собирање разузнавачки информации и одржување на дипломатски односи. Во региони како Балканот, каде што геополитичката динамика е сложена, континуираното и силно присуство на САД се смета за важно за промовирање на стабилност и заштита на американските интереси. Доколку плановите за затворање на конзулатите во Босна и Херцеговина и Грција бидат реализирани, тоа ќе претставува значителна промена во американската дипломатска стратегија на Балканот, со потенцијални долгорочни последици за регионалната стабилност и американското влијание. Останува да се види дали овие предлози ќе бидат финализирани и какви ќе бидат нивните реални ефекти на терен.

Дванаесетметарска биста на Илон Маск, инспирирана од интернет мем од 2019 година, е вандализирана во близина на градот Бока Чика Вилиџ во јужен Тексас. Статуата, која се наоѓа покрај патот што води кон објектот Старбејс на компанијата СпејсИкс во сопственост на Маск – крајбрежен комплекс кој милијардерот се обидува да го претвори во автономен град – е оштетена за време на викендот на 5 април. Овој период се совпаѓа со националните протести против администрацијата на Трамп и федералните отпуштања на работни места, како и со порастот на криптовалутата ДОГЕ. Натписот „Елон, ака МемЛорд“ ја краси статуата од пена и фиберглас, која е нарачана од ElonRWA, криптовалута „мемкоин“ која моментално се проценува на 0.000034 долари. Крипто-токенот е базиран на вистински портрет на Маск кој пред шест години стана вирален поради неговиот апсурден приказ на милијардерот со широка вилица. ElonRWA за Hyperallergic потврди преку е-пошта дека бистата во Тексас, поставена минатиот август од групата, е вандализирана од „хејтери на Илон Маск“. Фотографиите што ги прегледа Hyperallergic покажуваат расекотина на десниот образ под окото и неколку траги кои изгледаат како убоди од нож на образот и брадата. Не е јасно кој стои зад оштетувањето, но сопственикот на земјиштето каде што се наоѓа статуата за ABC News изјави дека поднел пријава до властите. Канцеларијата на шерифот на округот Камерон сè уште не одговорила на барањето на Hyperallergic. Инцидентот се случува во време на бран вандализам насочен кон застапништва на Тесла и возила на овој бренд поради десничарската политика на Маск и неговото големо влијание врз администрацијата на Трамп. Како одговор, Министерството за правда го опиша порастот на уништувањето на имот во застапништвата на Тесла како акти на „домашен тероризам“. Други лица со самоиницијатива графитираа сајбертракови во знак на протест. ElonRWA го купи вистинскиот цртеж зад мемот, кој корисникот на Reddit Watchieboy го сподели во 2019 година заедно со искрената порака: „Пробав да го нацртам Илон Маск. Релативно нов сум во цртање портрети и би сакал било каков совет/критика!“ Крипто групата потоа ангажираше агенција за 3Д печатење од Јута за да го оживее делото. Соосновачот на криптовалутата, француски технолошки професионалец кој го користи псевдонимот Луј XIII, во интервју во август изјави дека целта на статуата е да го пренесе мемот „во реалниот свет“, но нејзината понатамошна намена останува мистерија. На барање за коментар за вандализмот, портпаролот на ElonRWA на Hyperallergic му ја пренесе следната порака на сторителот: „Не можете да ја спречите културата на мемиња 😘.“ На платформата X, ElonRWA неозбилно ја прокоментира ситуацијата: „Ќе продолжиме да ја поддржуваме мисијата на Илон да го направи животот мултипланетарен и да ја прошири светлината на свеста до ѕвездите. Окупирајте го Марс!“ Пред да ја постави бистата во близина на Старбејс минатото лето, сајбертрак ја пренесе новооткриената скулптура низ блискиот град Браунсвил како дел од настан наречен „Ден на Илон“ на 25 август. Слично на тоа, во 2022 година, креаторите на криптовалута наречена ElonGOAT – која вреди дури и помалку од токенот зад оштетената биста – влечеа 9-метарска скулптура од главата на Маск на тело од коза низ Остин за да го прослават милијардерот. ElonRWA не даде дополнителни информации за тоа дали бистата ќе биде поправена или кога. Сепак, сопственикот на земјиштето за ABC News изјави дека друг уметник понудил да ја поправи статуата. Вандализмот на скулптурата во Тексас доаѓа во време кога рејтингот на одобрување на Маск опаѓа во националните анкети и кога масовните протестни движења против Трамп и милијардерот продолжуваат да добиваат на интензитет низ САД.

На 15 април 2025 година, центарот на Скопје ќе стане сцена на уметничка експресија преку настанот „ЦЕНТАРСКИ УЛИЦИ 3“. Овој настан, организиран по повод Светскиот ден на уметноста, ќе се одржи на улицата „Македонија“ и ќе претстави групна изложба на ученици од Државното средно уметничко училиште „Лазар Личеноски“ од Скопје. Настанот е поддржан од Општина Центар и Делегацијата на ЕУ во Република Северна Македонија. „ЦЕНТАРСКИ УЛИЦИ 3“ претставува можност за граѓаните да сведочат на процесот на создавање уметност во живо. Учениците од „Лазар Личеноски“ ќе ги претстават своите дела директно на улицата, трансформирајќи го јавниот простор во отворено уметничко студио. Овој пристап не само што ја приближува уметноста до пошироката публика, туку и го поттикнува дијалогот помеѓу уметниците и заедницата. Средното уметничко училиште „Лазар Личеноски“ има богата традиција во образованието на млади уметници. Со 260 ученици распоредени во седум отсеци, училиштето нуди програми во области како што се мултимедија, фотографија, анимација и дигитална уметност. Од 2013 година, наставниот план е проширен со предмети како Видео и звук, Медиски форми и други, со цел да се одговори на современите уметнички трендови . Настанот е поддржан од Општина Центар и Делегацијата на ЕУ во Република Северна Македонија, што укажува на важноста што институциите ја придаваат на уметноста и културниот развој. Оваа поддршка е клучна за промовирање на младите уметници и за збогатување на културната сцена во земјата. Граѓаните се поканети да присуствуваат на „ЦЕНТАРСКИ УЛИЦИ 3“ и да бидат дел од оваа уметничка прослава. Настанот нуди можност за интеракција со уметниците, набљудување на процесот на создавање уметност и уживање во креативната атмосфера на улицата „Македонија“.

Приватната вселенска компанија на Џеф Безос, Blue Origin, лансираше шест познати жени во вселената. Компанијата го документираше настанот со стрим во живо, воден од спортската коментаторка Шариса Томпсон. Познати личности како Крис Џенер, Орландо Блум и Опра Винфри беа присутни на земјата за да го следат настанот. Самиот Безос ги испрати екипажот до капсулата. Додека ракетата се вивна во небото, аудио во живо од внатрешноста на леталото се пренесуваше на Земјата. Една од патничките се слушна како извикува: „О, божице моја!“ Безос изјави дека задача на неговата генерација е да „изгради пат до вселената, за идните генерации да можат да ја ослободат својата креативност“. Сега, тој го претвори својот вселенски брод во најекстравагантната инфлуенсерска платформа во светот. Составот на екипажот изгледаше како да е склопен со енергијата на колекција кукли American Girl, со седишта доделени на жени со различни заслуги и релевантност. Тука беа поп-ѕвездата Кети Пери, новинарката Гејл Кинг, аерокосмичката инженерка Аиша Боув, феминистичката активистка Аманда Нгуен, филмската продуцентка Керијан Флин и Лорен Санчез – телевизиска новинарка, бизнисменка во авијација, филантроп и авторка на детски книги, свршена за Безос. Blue Origin го промовираше ова како „прв исклучиво женски лет во вселената“ откако советската космонаутка Валентина Терешкова стана првата жена во вселената со нејзиното соло патување во орбитата на Земјата во 1963 година. Терешкова помина три дена во вселената, орбитираше околу Земјата 48 пати и слета како меѓународна славна личност и феминистичка икона. Летот на Blue Origin се обиде да го реконструира тој историски момент: со земање етаблирани познати личности и активистки и лансирање нив во вселената, тие му дадоа феминистички сјај на Blue Origin и ги направија нивните активности да изгледаат општествено релевантни преку асоцијација. Blue Origin го претстави летот како обид да ги поттикне девојчињата да продолжат со кариера во STEM (наука, технологија, инженерство и математика) и, како што Санчез изјави во интервју за насловната страница на Elle за патувањето, да ја инспирираат „следната генерација истражувачи“. Но, летот беше рекреативен, а неговите патници не се вселенски професионалци, туку вселенски туристи. Нивната централна мисија беше да искусат бестежинска состојба, да ја видат Земјата одозгора и да го емитуваат во живо. Тие се како специјалисти за носивост со специјалност во маркетинг на приватни ракети. Ако летот нешто докажува, тоа е дека жените сега се слободни да уживаат во најдекадентните плодови на капитализмот заедно со најбогатите мажи во светот. Иако жените остануваат сериозно недоволно застапени во аерокосмичката област ширум светот, тие редовно ја напуштаат Земјината атмосфера. Повеќе од 100 отидоа во вселената откако Сали Рајд стана првата Американка која го стори тоа во 1983 година. Ако исклучиво женски вселенски лет беше организиран од страна на НАСА, тоа можеби ќе го претставуваше кулминирањето на многу децении сериозна инвестиција во астронаутки. (Во 2019 година, НАСА беше засрамувачки принудена да откаже исклучиво женска вселенска прошетка кога сфати дека нема доволно скафандери кои им одговараат). Исклучиво женскиот лет на Blue Origin значи само дека неколку жени собрале доволно социјален капитал за да бидат пријателки со Лорен Санчез. Blue Origin е една од неколкуте приватни вселенски компании – меѓу кои Virgin Galactic, Space Adventures и SpaceX – кои сега им нудат на богатите луѓе и нивните пријатели пристап до вселената. Нивната ракета New Shepard е самопилотирана, а шесте жени немаа технички должности на летот. Иако две учеснички имаа одредено аерокосмичко искуство (Боув работеше за НАСА, а Нгуен беше на стажирање таму), Санчез изјави дека ги избрала сите затоа што се „раскажувачи“ кои можат по летот да ги промовираат своите искуства преку новинарство, филм и песна. За Blue Origin, нивната вредност лежи токму во нивниот аматеризам. Кристин Фишер, новинарка и ќерка на астронаутката на НАСА Ана Ли Фишер, која се вклучи во стримот во живо, го нарече составот на екипажот „навистина освежувачки“. Во раните денови на човечките вселенски летови, астронаутите „сите беа бели мажи, воени тест-пилоти, и мораа да го имаат ‘правиот калибар’. Никогаш не смееше да се зборува за нервоза, или за нервозни чувства“, рече Фишер. „Но сега, во 2025 година, тоа е ‘правиот калибар’“. Санчез се договори со нејзините омилени модни дизајнери да ги изработат скафандерите за мисијата, искористувајќи го тоа како уште една можност за брендирање. Сувенирите од летот што се продаваат на веб-страницата на Blue Origin имаат еден вид „јасифициран“ дизајн на нашивка од шатл. Тој вклучува микрофон со ѕвезда што паѓа, што ја претставува Кинг, огномет што експлодира, што ја претставува Пери, и мува што ја претставува детската книга на Санчез од 2024 година за авантурите на дислексичен инсект. Секоја жена беше охрабрена да ги искористи своите четири минути бестежинска состојба за да практикува различна активност во лет прилагодена на нејзините интереси. Нгуен планираше да ги искористи за да спроведе два многу кратки научни експерименти, од кои едниот поврзан со менструацијата, додека Пери вети дека ќе го „стави газот во астронаут“. Пораката е дека едно мало девојче може да порасне и да биде што било што ќе посака: научник за ракети или поп-ѕвезда, телевизиска новинарка или свршеница на милијардерка која е овластена да ги следи своите различни амбиции и каприци и покрај огромните трошоци. Во секој случај, таа има шанса да добие бесплатно патување во вселената. Таа може да има сѐ, вклучително и семејство на Земјата. „Знаеш што?“, изјави Санчез за Elle. „И мајките одат во вселената.“ (Фишер, првата мајка во вселената, отиде таму во 1984 година). Целата работа ме потсетува на советот што Шерил Сандберг им го даде на жените во нејзините мемоари „Lean In“, за искачувањето на корпоративната скала во технолошката индустрија. Кога Ерик Шмит, тогашниот извршен директор на Google, ѝ понудил на Сандберг позиција што не се совпаѓала со нејзините професионални цели, тој ѝ рекол: „Ако ти понудат место на ракета, не прашувај какво место. Само качи се“. Важна е близината до моќта, а не целта на самата мисија. Додека Blue Origin гласно ги слави жените како потрошувачи на приватни вселенски патувања, ги изоставува искуствата на професионалните астронаутки – вклучувајќи ги и малите детали кои ги хуманизираа нивните летови. Elle сугерираше дека летот на Blue Origin „ќе биде првиот пат некој да оди во вселената со направена коса и шминка“. Како што рече Пери: „Вселената конечно ќе биде гламурозна“. Но, всушност, астронаутките одамна ја носат својата убавина со себе во вселената. Life објави слика на Терешкова кај фризер, објаснувајќи дека се „дотерува за орбитата“. Астронаутката Реа Седон, која првпат полета во вселената во 1985 година, понесе со себе козметика тестирана од НАСА, знаејќи дека ќе биде интензивно фотографирана и дека сликите ќе бидат широко распространети. Иако испраќањето жени во вселената главно се претставува како проект за инспирирање на други жени, тоа буди и одредени машки фантазии. Life ја опиша мисијата на Терешкова вака: „Синоока русокоса со нова фризура глуми во руски вселенски спектакл“. Сенаторот Кенет Китинг од Њујорк рече дека таа „ја носи романтиката на ново ниво“. Роберт Воас, кој служеше како офицер за обука на астронаути во НАСА во 1960-тите, го рече ова: „Мислам дека сите со нетрпение го очекуваме времето кога жените ќе бидат дел од нашиот вселенски тим, зашто кога тоа време ќе пристигне, тоа ќе значи дека човекот навистина ќе нашол дом во вселената – зашто жената е персонификација на домот“. Визијата на Blue Origin е дека „милиони луѓе ќе живеат и ќе работат во вселената со една единствена цел: да ја обноват и одржат Земјата, нашето сино потекло“. Овој вселенски лет се чувствува како тренинг мисија за милијардерската фантазија за бегство од тлеечката кора на Земјата. За да се оствари тој сон, жените ќе треба да се качат. Клиентелата на приватната аерокосмичка индустрија, главно машка, можеби нема вечно да сака да се дружи на Марс. Тие ќе посакуваат мајки да одат во вселената со нив, а и свршеници.

Подгответе се за свежа музичка инфузија од нашиот град! Младата радио станица Stereolab ги здружуваат силите за да ви претстават нова концертна серија – „ЕСКАПИЗАМ, ОПТИМИЗАМ“. Овој проект претставува месечна резиденција која има за цел да го прослави најновото од македонската музичка сцена. Првата епизода ќе се одржи на 26-ти април (сабота) во 21 часот во добро познатиот скопски Лабораториум. А кои се учесниците на ова прво издание? На сцената ќе застанат скопските ветерани и столбови на домашниот инди рок звук – Милко. Со нивниот звук, често опишуван како меланхоличен и енергичен во исто време, Милко се синоним за квалитетен македонски инди рок. Покрај нив, ќе настапат и ПрекуРед, претставници на најновата генерација музичари кои израснале на скопскиот асфалт. Тие се најмладите заштитници на класичниот рокенрол и се очекува да донесат свежа енергија и звук на сцената. А кој стои зад овој настан? Stereolab е локална радио станица која иако е на самиот почеток ветува дека ќе можеме да сметаме на нив како промотор на квалитетна алтернативна музика. Нивниот live радио-стрим на stereolab.mk ќе ви овозможи да го следите концертот дури и ако не сте во можност да пројдете во Лабораториум. . Билетите по цена од 200 денари може да ги набавите на шанк во Лабораториум.

Но, борбата со најстариот, најбогатиот и најелитниот универзитет во нацијата е битка што претседателот Трамп и неговиот моќен помошник, Стивен Милер, сакаат да ја водат. Одговорот на Харвард е со значителна промена на тонот за највлијателниот универзитет во САД Универзитетот Харвард е 140 години постар од Соединетите Американски Држави, има донаторски фонд поголем од БДП на речиси 100 земји и има образовано осум американски претседатели. Значи, ако некоја институција требаше да се спротивстави на војната на администрацијата на Трамп против академската заедница, Харвард би бил на врвот на листата. Харвард го стори тоа силно во понеделникот, на начин што внесе енергија кај другите универзитети низ земјата кои стравуваа од гневот на претседателот, отфрлајќи ги барањата на администрацијата на Трамп за вработување, уписи и наставни програми. Некои коментатори дури отидоа дотаму што рекоа дека одлуката на Харвард ќе ги охрабри и адвокатските фирми, судовите, медиумите и другите цели на Белата куќа исто така да се спротивстават. „Ова е од огромно, огромно значење“, рече Џ. Мајкл Лутиг, истакнат поранешен судија на федералниот апелационен суд, почитуван од многу конзервативци. „Ова треба да биде пресвртница во походот на претседателот против американските институции.“ Мајкл С. Рот, претседател на Универзитетот Везлијан и редок критичар на Белата куќа меѓу универзитетските администратори, ја поздрави одлуката на Харвард. „Она што се случува кога институциите ќе ги пречекорат овластувањата е тоа што го менуваат курсот кога ќе наидат на отпор“, рече тој. „Тоа е како кога насилникот е запрен на лице место.“ Неколку часа по одлуката на Харвард, федералните власти соопштија дека ќе замрзнат 2,2 милијарди долари повеќегодишни грантови за универзитетот, заедно со договор вреден 60 милиони долари. Тоа е само дел од 9-те милијарди долари федерални средства што ги добива Харвард, при што 7 милијарди долари одат во 11-те поврзани болници на универзитетот во Бостон и Кембриџ, Масачусетс, вклучувајќи ги Масачусетс Џенерал, Бостонската детска болница и Институтот за рак Дејна-Фарбер. Останатите 2 милијарди долари одат директно за истражувачки грантови за Харвард, вклучително и за истражување на вселената, дијабетес, рак, Алцхајмерова болест и туберкулоза. Не беше веднаш јасно кои програми ќе бидат погодени од замрзнувањето на средствата. Харвард, најбогатиот и најстар универзитет во нацијата, е најистакнатата цел на кампањата на администрацијата за прочистување на „воук“ (woke) идеологијата од американските универзитетски кампуси. Барањата на администрацијата вклучуваат споделување на податоците за вработување со владата и ангажирање надворешна страна за да се осигура дека секој академски оддел има „разновидност на гледишта“. Универзитетот Колумбија, кој се соочи со загуба од 400 милиони долари федерални средства, минатиот месец се согласи на големи отстапки што ги бараше владата, вклучително и воведување нов надзор врз неговиот Оддел за блискоисточни, јужноазиски и африкански студии. Во писмо во понеделникот, претседателот на Харвард, Алан М. Гарбер, одби да попушти. „Ниту Харвард, ниту кој било друг приватен универзитет не може да си дозволи да биде преземен од федералната влада“, напиша тој. Борбата на администрацијата со Харвард, кој имаше донаторски фонд од 53,2 милијарди долари во 2024 година, е онаа што претседателот Трамп и Стивен Милер, моќен помошник во Белата куќа, сакаат да ја водат. Во напорите на администрацијата да го скрши она што го гледа како доминација на либерализмот во високото образование, Харвард е голем плен. Судска битка од висок профил би ѝ дала на Белата куќа платформа да продолжи да тврди дека левицата станала синоним за антисемитизам, елитизам и сузбивање на слободата на говор. Стивен Пинкер, истакнат психолог од Харвард, кој е и претседател на Советот за академска слобода на Харвард, во понеделникот рече дека е „навистина Орвеловски“ и самоконтрадикторно владата да наметнува разновидност на гледишта на универзитетот. Тој рече дека тоа исто така би довело до апсурди. „Дали оваа влада ќе го принуди економскиот оддел да вработува марксисти или психолошкиот оддел да вработува јунгијанци или, пак, медицинскиот факултет да вработува хомеопати или исцелители од домородните Американци?“, праша тој. Харвард не ги избегна проблемите што ги потресоа кампусите на национално ниво по нападите предводени од Хамас во Израел на 7 октомври 2023 година. Во своето писмо, д-р Гарбер рече дека универзитетот презел чекори за справување со антисемитизмот, поддршка на различни гледишта и заштита на слободата на говор и несогласување. Истите тие точки беа наведени во писмото до администрацијата од двајца адвокати кои го застапуваат Харвард, Вилијам А. Бурк и Роберт К. Хур. Г-дин Бурк е исто така надворешен советник за етика на Организацијата Трамп и ја застапуваше адвокатската фирма Paul, Weiss, Rifkind, Wharton & Garrison LLP во договорот што неодамна го постигна со администрацијата на Трамп. Г-дин Хур, кој работеше во Министерството за правда во првиот мандат на г-дин Трамп, беше специјален обвинител кој го истражуваше ракувањето со доверливи документи од страна на претседателот Џозеф Р. Бајден Џуниор и го нарече „постар човек со слаба меморија“, разгневувајќи го г-дин Бајден. Двајцата адвокати го разбираат правното функционирање на сегашната администрација, експертиза што е од корист за Харвард. „Харвард останува отворен за дијалог за тоа што универзитетот го направил и планира да го направи за да го подобри искуството на секој член на својата заедница“, напишаа г-дин Бурк и г-дин Хур во писмото упатено до вршителите на должноста генерални советници на Одделите за образование и здравство и човечки услуги и до комесар во рамките на Управата за општи служби. „Но, Харвард не е подготвен да се согласи на барања кои ги надминуваат законските овластувања на оваа или која било администрација.“ Претставничката Елис Стефаник, републиканка од Њујорк, која минатата година одржа сослушувања за истражување на антисемитизмот на универзитетските кампуси, вклучително и на Харвард, беше остра во објава на социјалните мрежи. „Универзитетот Харвард со право го заслужи своето место како олицетворение на моралното и академско гнилење во високото образование“, напиша г-ѓа Стефаник, дипломец на Харвард. Таа додаде дека „време е целосно да се прекине финансирањето од американските даночни обврзници за оваа институција која не успеа да го исполни своето основачко мото Veritas (Вистина). Укинете го финансирањето на Харвард.“ Не е јасно какви други мерки би можела да преземе администрацијата на Трамп против Харвард поради неговиот отпор, иако потенцијалните активности би можеле да вклучат истрага за неговиот непрофитен статус и натамошно поништување на визите на меѓународните студенти. Претседателот на Американскиот совет за образование, Тед Мичел, рече дека постапката на Харвард е суштинска. „Ако Харвард не заземеше ваков став“, рече тој, „ќе беше речиси невозможно другите институции да го сторат тоа.“ Извор: The New York Times; Елизабета Бумилер е писателка за Тајмс. Последно беше шеф на бирото во Вашингтон. Претходно известуваше за Пентагон, Белата куќа, кампањата на Мекејн во 2008 година и Градското собрание за Тајмс.

Империјата Meta пред распаѓање? Му се закануваат да му ги земат Instagram и WhatsApp! Драма во Вашингтон! Главниот човек кој стои позади Meta (компанијата зад Facebook, Instagram и WhatsApp), самиот Марк Закерберг, мораше да се појави на суд и да ја брани својата дигитална империја. Ама не за било што – американската влада, преку Федералната трговска комисија (FTC), го тужи дека нелегално создал монопол и сега му се заканува можеби најголемиот удар досега: можно е да мора да се откаже од Instagram и WhatsApp! Зошто го тужат? „Купи или уништи“ стратегијата Според FTC, приказната е едноставна: Закерберг играл нечесно. Наместо да се бори со конкуренцијата на пазарот, тој решил да ги „уништи“ уште додека биле мали. Кога видел дека Instagram и WhatsApp растат брзо и стануваат сериозна закана за доминацијата на Facebook, тој едноставно ги купил – Instagram во 2012 за тогаш огромни 1 милијарда долари, а WhatsApp во 2014 за неверојатни 19 милијарди долари! Обвинителството ова го нарекува стратегија „купи или уништи“. Со купувањето на овие потенцијални ривали, велат тие, Meta си ја зацементирала монополската позиција и им ги скратила опциите за избор на социјални мрежи на милијарди корисници ширум светот (да, тоа сме и ние!). За да го поткрепат ова, обвинителите му покажале на Закерберг негови стари мејлови и интерни комуникации. Во еден „компромитирачки“ меил од 2012, наводно пишувал за „неутрализирање на потенцијален конкурент“ кога зборувал за Instagram. Во друг меил признал дека „Instagram растеше толку побрзо од нас што моравме да ги купиме за 1 милијарда долари“. Одбраната на Закерберг е: „Имаме конкуренција, а вие ги одобривте зделките!“ Адвокатите на Meta потсетуваат дека самата FTC ги одобрила купувањата на Instagram и WhatsApp пред повеќе од една деценија. Сега да се обидуваат да ги поништат е опасно и поставува лош преседан. Закерберг и неговите адвокати тврдат дека пазарот е полн со конкуренти. TikTok, YouTube, LinkedIn, па дури и пораките преку iMessage на Apple – сите тие се борат за вниманието на корисниците. Кога TikTok беше привремено згаснат во јануари, велат тие, користењето на Facebook и Instagram скокнало – доказ дека корисниците имаат алтернативи. Понатаму, Закерберг тврди дека тие стари мејлови биле само „рани размислувања“. Во пракса, вели тој, Meta „вложила еден тон“ во Instagram и WhatsApp откако ги купиле, помагајќи им да станат гигантите што се денес. Што е во игра? Можно „расцепување“ на Meta! Ова судење е можеби најсериозната закана за бизнис империјата што Закерберг ја гради веќе 20 години. Ако FTC победи, најверојатно ќе побараат од судот да нареди Meta да ги продаде (да се „ослободи“ од) Instagram и WhatsApp. Замислете си го тоа сценарио! Трите апликации кои можеби ги користите секој ден – Facebook за поврзување со пријатели, Instagram за фотки и видеа, WhatsApp за пораки – одеднаш да бидат под капата на различни компании. Ова би можело целосно да го промени начинот на кој функционира Силиконската долина и како големите технолошки компании купуваат помали ривали. Ќе биде ли лесно за FTC? Иако обвиненијата звучат сериозно, правните експерти предупредуваат дека на FTC нема да им биде лесно да победат. Тие треба да докажат нешто што е речиси невозможно да се докаже со сигурност: дека Meta немало да биде толку успешна и доминантна без да ги купи Instagram и WhatsApp. Исто така, поништувањето на зделки одобрени пред толку многу години е исклучително ретко во правната пракса. Поширока слика: Војна против технолошките гиганти? Ова судење не е изолиран случај. Тоа е дел од поширокиот тренд каде владите ширум светот, особено во САД и Европа, се обидуваат да ја ограничат огромната моќ на неколку технолошки гиганти. Слични антимонополски тужби се водат или се воделе и против Google, Apple и Amazon. Зукерберг на инаугурацијата на Трамп; Судењето се очекува да трае околу осум недели. Марк Закерберг требаше да го продолжи своето сведочење. Освен него, се очекува да сведочат и други клучни фигури, како поранешната главна оперативна директорка Шерил Сендберг и ко-основачот на Instagram, Кевин Систром. Целиот свет е засегнат како се одигрува оваа правна драма во Вашингтон. Одлуката на судијата Џејмс Боасберг може да има огромни последици не само за Meta, туку и за сите нас – над 3.5 милијарди луѓе кои ги користиме нивните платформи секојдневно.

Кога сенаторот Берни Сандерс се појави на сцената на Коачела 2025 за да ја најави Клајро, тоа не беше само уште еден момент на изненадување на фестивалот. Тоа беше симболичен чин што ја отсликуваше сè поголемата поврзаност меѓу музиката, политиката и младинскиот активизам но и љубовта кои најмладите генерации на гласачи сѐ уште ја имаат кон Сандерс. Сандерс се појави на сцената на Коачела, придружен од конгресменот Максвел Фрост, за да ја најави Клајро. Во својот говор, тој ја пофали нејзината посветеност на борбата за правата на жените и нејзиниот активизам против војната во Газа, каде што, според него, “илјадници жени и деца се убиени” . Имајте на ум- Берни Сандерс Сандерс е Евреин… Тој ја искористи оваа прилика за да ги повика младите да се вклучат во борбата за климатска правда, економска еднаквост и заштита на човековите права. Настапот на Сандерс беше дел од поширока тенденција на Коачела 2025, каде што уметниците ја користеа својата платформа за да изразат ставови по важни општествени прашања. Групата Green Day, на пример, ги прилагоди текстовите на своите песни за да изрази солидарност со Палестина.

Неодамнешните настани - загубата на животни во Скопската зоолошка градина, повторно ја разгореа јавната дебата во Македонија за улогата и етичноста на зоолошките градини, особено во Скопје и Битола. Повиците за нивно затворање, честопати придружени со забелешки за парадоксот на големиот број бездомни животни, ја одразуваат длабоката загриженост за условите во кои се чуваат животните . Овие грижи се разбирливи, бидејќи зоолошките градини предизвикуваат силни емоции и мислења, кои се движат од силна поддршка до целосно противење, честопати поттикнати од историски практики (/практики кои припаѓаат во историјата) или инциденти во лошо управувани објекти. Сепак, клучно е да се препознае дека концептот на „зоолошка градина“ значително еволуирал. Историските менажерии, фокусирани првенствено на спектакл и прикажување на егзотични животни во честопати несоодветни услови , се во остар контраст со модерната, акредитирана зоолошка институција. Денешните водечки зоолошки градини се водат од науката, со примарни мисии кои ги опфаќаат благосостојбата на животните, конзервацијата на видовите, едукацијата на јавноста и научното истражување. Во ера на невидена загуба на биолошката разновидност, добро управуваните зоолошки градини можат да играат позитивна и важна улога. Кога си замислуваме како изгледаат современите зоолошки градини, се појавува фасцинантната симбиоза меѓу модерниот дизајн, етичките принципи и вистинската љубов кон животните. Денес, зоолошката градина не претставува само изложба на животни, туку е жив, простор кој дише и ги обединува конзервацијата, едукацијата и истражувањето. Така, животните не се гледаат како објекти во статична кутија, туку како дел од природниот процес и соработката помеѓу човечкото општество и дивата природа. Од спектакл до наука Разбирањето на модерната зоолошка градина бара поглед на нејзината еволуција. Корените на зоолошките градини лежат во приватните менажерии на владетелите и богатите, каде што собирањето егзотични животни служело како симбол на статус и моќ, а животните биле изложувани во основни кафези или јами, првенствено за забава. Со текот на времето, овие колекции прераснале во јавни зоолошки паркови, но условите честопати останувале рудиментирани. Историски гледано, многу зоолошки градини се карактеризирале со мали, стерилни живеалишта – честопати бетонски кутии со железни решетки – со ограничено разбирање или грижа за сложените потреби на животните и со фокус речиси исклучиво на нивното изложување. И се чини ние сме заглавиле во тој историски момент. Клучна пресвртница се случила во средината до крајот на 20-от век. Поттикнат од растечката свест за животната средина, зголемените етички размислувања за третманот на животните и значајниот напредок во биолошките науки, фокусот на зоолошките градини почнал драматично да се менува. Мисијата еволуирала од обично изложување кон многу пошироки цели: конзервацијата на загрозените видови, едукацијата на јавноста, научното истражување и, клучно, обезбедувањето висока благосостојба на животните станале централни начела. Фокусот се префрлил од едноставно прикажување на животните кон грижа за нив како индивидуи и придонес кон опстанокот на нивните видови во дивината. Дизајн со свест на животната средина Модерните зоолошки градини се дизајнираат врз основа на реалните потреби на животните. Наместо традиционалните, тесни келии и метални ѕидови, денес се создаваат просторни, природно обликувани резервато кои им овозможуваат на животните да се движат слободно, да ги изразат своите инстинкти и да се соочат со социјалните и физичките предизвици на природната средина. Овие простори не се само декорација, туку резултат на длабоко истражување во биоархитектурата, а современите технолошки решенија придонесуваат за подобрување на животната благосостојба на секој вид. Современата зоолошка градина има две главни функции: да заштити видови на кои им се заканува истребување и да ги едуцира посетителите. Животните претставуваат жив архив на биолошката разновидност, а зоолошката градина активно учествува во глобалните програми за зачувување. Посетителите имаат можност да научат како секој вид се адаптира во својата природна средина и да се запознаат со природата на односот помеѓу човекот и дивата природа. Ова е платформа каде што научното истражување, едукативните активности и практичните конзервациски програми се спојуваат, создавајќи инспиративен простор. Социјална и емоционална поврзаност Кога посетителите го надминуваат традиционалниот „ладен“ едностран однос кон изложбите, оживува една длабока врска помеѓу нив и животните. Современите зоолошки градини се многу повеќе од застарени музеи на живата природа: тие стануваат места каде што посетителите се поттикнуваат да ја препознаат и да ја почувствуваат вредноста на природата. Преку иновативни едукативни програми, интерактивни експонати и лични приказни за животот на животните, посетителите се поврзуваат емоционално со дивата природа, што придонесува кон поголема свест за заштита на животната средина. Етичката должност на секоја современа зоолошка : од петте слободи до петте домени Етичката должност е јасна: модерните зоолошки градини признаваат морална обврска да обезбедат високи стандарди за благосостојба, водени од најновите научни сознанија. Ова претставува значаен напредок од минатото. Претходните пристапи често се фокусираа на концептот на „Петте слободи“ (слобода од глад и жед; од непријатност; од болка, повреди и болести; слобода да се изрази нормално однесување; и слобода од страв и вознемиреност). Иако важни, тие првенствено се фокусираа на избегнување на негативни состојби. Денешните водечки организации како Светската асоцијација на зоолошки градини и аквариуми (WAZA) и EAZA го прифатија моделот на „Петте домени“, кој претставува понапреден и похолистички пристап. Овој модел не само што ги опфаќа физичките аспекти, туку експлицитно ја вклучува и менталната состојба на животното, нагласувајќи ја важноста на промовирање позитивни искуства. Ова не е само промена во терминологијата; тоа одразува децении напредок во науката за благосостојба на животните и поставува повисока етичка скала која ја изискуваат и јавноста и професионалците. Моделот на петте домени обезбедува структурирана рамка за проценка и управување со благосостојбата на животните : Исхрана : Обезбедување пристап до доволна, урамнотежена и соодветна исхрана за одржување на добро здравје и задоволување на физиолошките потреби специфични за видот. Средина : Физичкото опкружување на животното, вклучувајќи ја комплексноста на живеалиштето, просторот, температурата, подлогата, безбедноста и, клучно, можностите за избор и контрола врз сопствената средина. Здравје : Целокупната физичка состојба, вклучувајќи отсуство на болести, повреди и болка, како и способноста за одржување на нормални физиолошки функции преку проактивна ветеринарна грижа. Однесување : Можности за изразување на широк спектар на природни, типични за видот однесувања, како што се социјални интеракции, барање храна, истражување, играње и одмор. Ментална состојба : Ова е централниот домен кој ги интегрира ефектите од првите четири физички/функционални домени врз субјективните искуства на животното. Целта е да се минимизираат негативните состојби (како страв, досада, фрустрација, болка) и да се промовираат позитивни состојби (како удобност, ангажираност, задоволство, радост). Клучно е разбирањето дека првите четири домени придонесуваат кон петтиот, кој ја одразува вистинската состојба на благосостојба на животното. Модерниот пристап: интеграција на технологијата и одржливоста Во новите зоолошки градини, технологијата игра клучна улога. Интерактивните платформи, зголемената реалност и други дигитални алатки се користат за да ги едуцираат посетителите и да се следат здравствените услови на животните во реално време. Исто така, овие институции применуваат одржливи практики како рециклирање на отпад, системи за обновлива енергија и рационално управување со водата, што придонесува кон еколошката и општествената одговорност. Локалните зоолошки градини во градови како Скопје и Битола често се соочуваат со предизвици поврзани со условите за живот на животните. Традиционалните модели се базирале на старите концепти за изложба, каде животните беа сведени во услови кои не го задоволуваат нивниот природен инстинкт за простор и социјална интеракција (шимпанзото Коко се лечеше од депресија во Холандија ). Ако ги примениме принципите на модерниот зоодизајн – простор, одржливост, образовна улога и технологија – локалните институции можат да создадат центри кои не само што ќе бидат естетски привлечни, туку и ќе ја зголемат благосостојбата на животните и ќе го информираат општеството за важноста на конзервацијата. Замислете простор каде пандите, леопардите и јагуарите не се гледаат како затворени фигури, туку како дел од живописен пејзаж кој претставува симфонија на живеалиштето. Во таков простор животните се даваат услови за игра, одмор и изразување на природните однесувања, а посетителите се поттикнуваат да научат, да се почувствуваат и да се вклучат во процесот на заштита и конзервација. Во срцето на модерната зоолошка градина лежи длабока етичка и научна посветеност на благосостојбата на животните што ги чува. Ова оди многу подалеку од едноставното обезбедување на основните потреби за опстанок; се работи за овозможување на животните да напредуваат. Благосостојбата во контекст на зоолошката градина опфаќа севкупна состојба на животното, вклучувајќи го неговото физичко здравје, психолошка состојба и способноста да изразува природни однесувања. Обезбедувањето добра благосостојба се смета за најголема одговорност на секоја институција што чува животни , бидејќи лошата благосостојба не само што е етички неприфатлива, туку и ги поткопува целите на конзервацијата и едукацијата. Враќајќи се на локалниот контекст во Скопје и Битола, моделот на модерна, акредитирана зоолошка градина нуди алтернативна визија на едноставното затворање - иако првичниот импулс не води токму кон повикот да се затворат објектите и да се скрати продолжената агонија на нивните жители… Иако патот кон постигнување на овие меѓународни стандарди би бил исклучително долг и трновит, и би барал огромни инвестиции, посветеност и промени во управувањето и културата, тој претставува потенцијално поконструктивен пристап за објекти со слаби перформанси. Крајната одговорност лежи кај самите зоолошки градини да ги исполнат овие високи очекувања, но и кај информираната јавност и надлежните органи да бараат одговорност и да инсистираат на највисоки можни стандарди за грижа и етика. А.Ч. Фотографии: Џоел Сарторе;

Weezer  синоќа настапи на вториот ден од Coachella 2025 , без да се осврне на неодамнешниот инцидент со сопругата на басистот Скот Шрајнер. Настапот во шаторот Mojave  ги вклучи сите best of моменти, како и изненадувачка изведба на песна од Metallica. Сепак, ниту еден член на бендот не ја спомена Џилиан Шрајнер , сопругата на басистот, која неодамна беше уапсена по вооружен инцидент во нејзиниот дом во Лос Анџелес. Според LAPD , Џилиан (авторка позната под псевдонимот Jillian Lauren ) била застрелана од полицаец откако, според извештајот, насочила оружје кон службените лица по инцидент поврзан со бегалец од сообраќајка кој се обидел да влезе во нејзината куќа. Таа е обвинета за обид за убиство и пуштена со кауција од 1 милион долари. И покрај настанот, Скот Шрајнер пред неколку дена изјави: „Таа е добро, благодарам што прашувате. Се гледаме на Coachella“ , без дополнителни коментари. Сет листата: 01. "My Name Is Jonas” 02. "Hash Pipe” 03. "Pork and Beans” 04. "Undone – The Sweater Song” (spoken dialogue lyrics changed to mention Coachella and Green Day”) 05. "Island in the Sun” 06. "The Good Life” 07. "Perfect Situation” 08. "Surf Wax America” 09. "Beverly Hills” (two instances of “Livin’ in Beverly Hills” changed to “Livin’ in Coachella, California”) 10. “Enter Sandman” ( Metallica cover, with “Buddy Holly” tease) 11. “Say It Ain’t So” 12. “Buddy Holly”