независна релевантна култура

независна релевантна култура

На почетокот на јуни, под иницијатива и кураторство, на Ѓорѓе Јовановиќ се отвори изложба на стрип-табли, од генерацијата уметници кои се не само мултимедијални (дали воопшто има креативци во дигиталната ера кои не се?) туку ги имаат сите одбележја на ново-ренесансни артисти - речиси сите уметности кои им оставиле печат, тие ги владеат. Едноставно одбиваат да бидат пасивни посматрачи на уметничките разговори. Ѓорѓе Јовановиќ за Слободен печат кажа „ Она што е, исто така, особено важно е дека дел од изложените стрипови се работени по мотивите на приказните или песните на современи македонски писатели. Мојот стрип е работен според мотивите на „Кинеска делегација во Прилеп“, чин од драмата „Чернодрински се враќа дома“ од Горан Стефановски. Матеј Богдановски се претстави со стрип-адаптација на новелата „Улица“ од Славко Јаневски, Иван Ивановски со своја стрип-адаптација на песната „Небиднина“ од Ацо Шопов, додека другите автори покрај цртежите се автори и на приказните “ . Преклопувањето на поезија и стрип не е нова идеја но сепак е невообичаена, често стиховите, или дури цели поеми се инкорпорирани во поголемата, централна приказна, на пример, Rootsong, на Henry Dumas со која се отвара и затвора Црн Пантер 3, но речиси никогаш не е исклучиво поезија како што е случајот со Ивановски и Небиднина. Во овој момент не можеме да ви кажеме за мотивите и мисловниот процес на Иван Ивановски - кој деновиве една по една ги објавува таблите на Небиднина(„Ти должам интервју!“ ) - но можеме да ви кажеме дека овој инсинкт да направи кросполинација на поезијата, литературата, со визуелната уметност, е со него, откако го знам - а тоа е во самите почетоци на неговата уметничка кариера - која веќе е застрашувачки потентна(сите уметници, музичари за кои веќе зборувавме, ја имаат истата одлика). Иван со платно , кое веќе беше исцртано , го нудеше за да оставам свој поетски печат, и беше прилично упорен во таа амбиција бидејќи го имаше замислено на одреден начин, и не отстапуваше од својата визија. Би сакала да ја имав зрелоста да пристапев на таа ситуација поинаку - имено да објаснев пишувањето често не е висцерално на начин на кој сликањето е. Но ова не е текст за мене, туку желбата на Иван да даде поетски печат, или жртва со крв од мастило, или крстување, припитомување на она во што се дава и го прави. Враќањето кон уметниците пред нас Референцирањето преку семплови на музика, и со тоа давајќи ѝ втор живот, на стихови или цитати, како поставување на тонот на содржината која следи во книжевноста…. мустаќите на Мона Лиза на Дишан, спорот на Ворхол кој оди до врховниот суд, поради позајмена фотографија и преработена (на Принс) - сето ова не е ништо ново(вклучувајќи ја и тужбата) и се стандардни уметнички практики. Но во култури, како македонската, одново читање и навраќање на џиновите на чии рамења стоиме е веќе прашање на самопрезервација. Но и интересна вежба за контексти. „Со тој новоизведен, од него создаден, збор-слика, збор-метафора, збор-симбол, како јас што го сфаќам, Ацо Шопов засега едно длабоко македонско чувство, што се сублимирало со векови низ нашата историска судбина. Уште кога обидот на Хацон да ги обедини македонските племиња го осуетила Византија, започнала нашата небиднина. Пропаднал и обидот на Пребонд да ги обедини македонските склавинии во една држава. Пак небиднина. Кога Самуил успеал да создаде големо царство, и тоа било краткотрајно, нов пораз од Византија, со 14 илјади ослепени сведоци на една сурова небиднина. Со небиднина завршиле и востанијата на Делјан, подоцна и на Војтех, задушени со оган и меч. Потоа идат Турците, долга, црна, петвековна небиднина: вистинско е чудо како низ неа се одржал еден мал народ. Буната на Карпош да создаде кралство – уште една, свирепа небиднина: наденат на кол, останал само легенда. Наспроти Илинденската епопеја убиен е и Гоце, голема загуба, голема небиднина. Кога во неподготвено востание пукнало црешовото топче, го огласило македонското гесло на „Слобода или смрт“, најавувајќи крвава небиднина. Сепак: блесок на Крушевската република, прва на Балканот, но само 10 дена. Небиднина. Ослободувањeто од Турците, за Македонија поголема небиднина: распетие, во битки за поделба меѓу Србија, Бугарија и Грција. Најтрагичната, Версајската небиднина, ни ја запечати судбината. Дури и празникот на македонската слобода, дојде со сенка на небиднина – останаа во неа Македонците од Егејска и Пиринска Македонија.“ - пишува Душко Наневски. Но во 1976! Можеме да се кладиме дека доколку се понудело ова читање последниве пар децении тој со сигурност ќе бил проценет како бирократски писател, режимско пискарало, склоно кон романтизирање на чувства кои никако не би требало да бидат тоа, туку исклучително голо рацио. На страна книжевната критика во бившата Југославија( можеби интересно за помладите генерации убедени дека таму биле загушувани и пенализирани овие мисли), самиот Ацо Шопов се чини бил фасциниран од „поимот на небиднината“ но надвор од идеологијата, а повеќе како интимно егзистенцијално соочување со соптсвената финалност, како да го ископал тој збор макотрпно, 18 километри во својата срж, само за го избегне абјектот, на смртта. Дури и во школските верзии за биографијата на Ацо Шопов, и неговите креативни етапи, тој се одалечува од партизански, патриотски, идеолошки теми и се приближува кон себе, внимателно и упорно како кон диво животно, кое едноставно мора да го припотоми и да отвори разговор со него. Или нејзе. И 70 години подоцна доаѓа Иван и седнува до заедничката Небиднина.

независна релевантна култура

независна релевантна култура

независна релевантна култура

Неколку дена претходно - точно три - ми беше соопштено дека одиме на море. Додека бев под немилосрдниот стисок на топлотниот бран запајташен со четвртиот ковид бран копнеев да отидам: избрав Палмолив гел за туширање кој мириса на плажа, и додека слабиот млаз од тушот се цедеше врз мене замислував дека сум во море… само овој гест на очај ме дисквалификуваше и да размислувам да останам во Скопје. Но, за три дена мораше да организирам мал милион ситници… а, тоа резултираше со: мислите ми беа во слободен пад, и во оган, и се вртеа во круг како мачка што си го брка опашот, сето тоа одеднаш - првите два дена. Не можев да сфатам дека сум во заспано градче, ако воопшто беше и тоа, веднаш на плажата. Се будев во 5 сабајле и одев со забрзан чекор на терасата. Третиот ден таа состојба испари.Нема да опишувам како изгледа тој мир, но сега не можам да излезам од него…ниту ќе навлегувам во про и кон списоци само ќе кажам: тешко нѝ e (интересна омашка!) да се вратам на галамата, да ја соџвакам и да ја плукам на малите Фејсбук гладни пилиња … #greece #macedonia #home

независна релевантна култура

независна релевантна култура

Настани деновиве низ град: од Скопје, Битола, Охрид, Кичево, Струмица па до Лондон и Њујорк. Дива ве води на настаните кои мислиме дека мора да ги посетите. Од концерти фестивали и изложби, до саеми, кулинарски настани театарски претстави и јога - настани без престан Сузана Милевска, КРИК - фестивалот за критичка култура, Искра Гешовска, Артан Садику, Ана Димишковска, Тадеј Погачар, Живка Ваљавичарска, Галеријата MC 14.11.24 г., 18:00 Изданието ги претставува корените и рефлексиите на партиципациската уметност во Њујорк Њујорк, утре ќе биде домаќин на промоцијата на значајното дело на македонската теоретичарка Сузана Милевска . Во просториите на Галеријата MC , љубителите на уметноста ќе имаат ретка можност да се запознаат со новата книга „Партиципациска уметност: парадигматски пресврт од објекти кон субјекти“, дело кое се занимава со променливата природа на уметноста во социјален контекст. Самото дело е плод на внимателните промислувања и аналитичкиот пристап на Милевска, која преку петнаесет есеи ни го открива развојот и длабочината на партиципациската уметност, посебно со акцент на регионот на Југоисточна и Централна Европа. Текстовите се пишувани и објавувани во текот на повеќе од петнаесет години, а сега за првпат се собрани во едно издание, достапни како на англиски, така и на македонски јазик. Програмата на промоцијата ветува да биде исклучително стимулирачка. Настанот ќе биде отворен со воведното обраќање на Искра Гешоска, по што ќе следи разговор помеѓу авторката и Живка Ваљавичарска, вонреден професор на Прат Институтот. Коментарите на историчарката на уметноста Тијана Ана Спасовска ќе додадат уште една димензија на разговорот, додека модерацијата на Артан Садику ќе овозможи структуриран тек на програмата. На крајот, отворената сесија за прашања и одговори ќе им овозможи на присутните да учествуваат со своите гледишта и да дискутираат со панелистите. По промоцијата, посетителите ќе имаат чест да уживаат во изложбата на Тадеј Погачар , која е курирана од самата Милевска. Темите кои книгата ги опфаќа и изложбата која следи се допирни точки кои што сигурно ќе биде храна за размислување. Изданието на книгата е поддржано од Министерството за култура на Република Северна Македонија и програмата Креативна Европа на Европската комисија, што ја истакнува значајноста на проектот за развојот на културните и лингвистичките контексти на полуперифериите на Европа. Оваа промоција не е само прослава на новото дело на Милевска, туку и на заложбите на КРИК - фестивалот за критичка култура , кој го иницираше и организира настанот. Со присуството на меѓународни експерти и критичари, настанот ветува да биде значаен момент за сите заинтересирани за уметноста и нејзините социјални димензии,акцентирајќи го важното место кое македонската уметност и културна теорија го имаат во меѓународната уметничка сцена. следно

независна релевантна култура

независна релевантна култура