Резултати од пребарување

независна релевантна култура

независна релевантна култура

независна релевантна култура

независна релевантна култура

As the scorching heat of summer takes over, maintaining a healthy and vibrant garden can become a challenging task. Extreme temperatures, prolonged sun exposure, and water scarcity can all take a toll on your beloved plants. However, with a little extra care and some smart strategies, you can ensure that your garden not only survives but thrives even during intense heat. In this blog post, we will explore some essential tips to help you take care of your garden when faced with sweltering temperatures. Watering: Watering is undoubtedly the most crucial aspect of caring for your garden in intense heat. Proper hydration is vital to keep plants healthy and resilient. Follow these watering guidelines to ensure your garden stays well-watered: a. Water deeply and infrequently: Instead of light, frequent watering, aim for deep watering sessions that penetrate the soil. This encourages plants to develop deep root systems, making them more resilient to drought conditions. b. Water in the early morning or late evening: Watering during the cooler parts of the day minimizes water evaporation. It allows plants to absorb moisture effectively without excess stress from heat. c. Mulching: Apply a layer of organic mulch around your plants to retain soil moisture and prevent evaporation. Mulch acts as an insulator, keeping the soil cooler and reducing the need for frequent watering. Shade and Protection: Providing shade and protection to your garden can significantly alleviate the impact of intense heat. Here's what you can do: a. Install shade cloths: Set up shade cloths or temporary structures to provide shade to delicate plants. This helps to reduce direct sun exposure during the hottest hours of the day. b. Use row covers: Row covers made of lightweight fabric can offer protection against excessive heat while still allowing air circulation. They also shield plants from pests and wind, creating a favorable microclimate. c. Group potted plants: Cluster potted plants together to create shade and humidity. The surrounding foliage will create a microclimate that helps reduce moisture loss and temperature fluctuations. Soil Management: Proper soil management is crucial in maintaining a healthy garden, especially in intense heat. Consider the following tips: a. Improve soil structure: Enhance your soil's ability to retain moisture by incorporating organic matter such as compost or well-rotted manure. This improves water-holding capacity and promotes root growth. b. Apply mulch: Besides conserving moisture, mulch also protects the soil from extreme temperature fluctuations. It acts as a barrier, keeping the soil cooler during the day and warmer during the night. c. Avoid compacting soil: Compacted soil prevents water absorption and hampers root growth. Avoid walking on garden beds and use stepping stones or pathways to access different areas. Choose Heat-Tolerant Plants: When planning your garden, opt for plants that are well-suited to your region's climate. Selecting heat-tolerant varieties can make a significant difference in their survival during scorching temperatures. Consult with local nurseries or gardening experts for advice on the best plants for your area. Monitor and Adapt: Keep a close eye on your garden's condition during intense heatwaves. Regularly monitor your plants for signs of stress, such as wilting, yellowing leaves, or scorched foliage. Adjust your watering and shading strategies accordingly. Be ready to move potted plants to shadier spots or provide additional protection if needed. Gardening during intense heat requires extra attention and care. By implementing these essential tips, you can help your garden not only survive but thrive in the face of scorching temperatures. Remember to prioritize watering, provide shade and protection, manage your soil effectively,

независна релевантна култура

независна релевантна култура

Настани деновиве низ град: од Скопје, Битола, Охрид, Кичево, Струмица па до Лондон и Њујорк. Дива ве води на настаните кои мислиме дека мора да ги посетите. Од концерти фестивали и изложби, до саеми, кулинарски настани театарски претстави и јога - настани без престан JaZzyКлуб, Џез за чудаци, концерт 14.11.24 г., во 18:00 Дечки... сме биле овде веќе. JazZy. Чудаци. Стандардна текст како Бетмен повикот... Ако сте долеспоменатите чудаци не ви треба нешто многу повеќе. 12-ти април. 21 часот. Џез. Чудаци. Филип. Дориан. Пролет. Џези. Музика за тие што пред влез оставаат храна за локалните мачки и тргнуваат во темелна потрага после секое известување за загубено милениче што ќе го забележат залепено на бандера или на поштенско сандаче; се однесуваат како побеснети ракуни секогаш кога ќе чујат милозвучна, логична и школски функционална хармонија и доволно добро ја познаваат етимологијата на терминот 𝙅𝙖𝙯𝙯 за да бидат ужаснати од помислата за институционализиран ејакулат; не поседуваат условен рефлекс кој ги тера да се лигават кога ќе го чујат ѕвончето од министерство за култура и највкусно им е кога теглите зимница во подрум ги обвиткуваат со страниците од популарните книги за самопомош; идеалниот психо-физички баланс го постигнуваат преку умешноста за носење на папуча на боса нога и омилена активност за разбибрига им е да го замислуваат Аца Лукас како врвен концертен пијанист; никогаш со светлата не им сигнализираат на возачите во спротивниот правец дека зад кривината чека полициско возило и секогаш, ама баш секогаш, во маркет ја враќаат кошничката на место за да може да ја користи некој друг... Филип Букршлиев — гитара Дориан Јовановиќ — стик, бас, ут следно

Superman was released in the year of my birth, and I first watched it on television in my early childhood. At that time, I was "in love" with Superman and his piercing blue eyes that could read you like an X-ray. I asked my mother if he was a real Superman or an actor and if he really flew. Although she told me the truth that it was just acting, I still didn't want to believe it. I wanted to believe that there was someone who took justice into their own hands, that there was someone who did all those incredible things. Christopher Reeve was born in 1952. He studied at the famous Julliard School for acting, where only he and Robin Williams were chosen for the advanced program. Besides being roommates, they were also close friends until the end of Christopher's life. Susan Sarandon would state that if Christopher Reeve hadn't passed away, perhaps Robin Williams would still be alive. Robin Williams helped Christopher Reeve financially after his paralysis. Comparing himself to Reeve, whom he called a shining prince, Williams said he himself was just a court jester, but that it didn't bother him. When he auditioned for Superman, his friend William Hurt tried to stop him, believing it meant he would be selling out. After determining that none of the famous actors fit the role of Superman, the casting director decided to go with an unknown actor, but surround him with big names. Christopher had a complicated relationship with his father. When he told him he was chosen for Superman, his father wanted to celebrate with champagne. Christopher was surprised by the reaction because usually, nothing was good enough for him. But it soon turned out to be a misunderstanding. His father thought he had been chosen to act in George Bernard Shaw's play Man and Superman, but when he learned he was chosen to play a comic book character, it wasn't serious enough or academic enough for him. Superman from 1978 is not just what we imagine a superhero film to be today. From this distance, the film still holds up artistically. Besides the convincing acting of Christopher, who was chosen from among 200 applicants and completely matched the image of Superman, the film also features legends like Marlon Brando, who played his father (and was paid $3 million for less than 20 minutes of screen time), Gene Hackman who played the villain Lex Luthor, and Terence Stamp, who played General Zod. The film's soundtrack (John Williams, known for Star Wars, Jaws, Indiana Jones, E.T.) is one of the most recognizable in film history, and the scenes with the planet Krypton, Superman's icy Fortress of Solitude, and Lex Luthor's hideout transport us into a magical world that manages to etch itself into the subconscious. As the first significant superhero film, it laid the foundations for the entire genre. The visual iconography of Superman left a deep and lasting mark on pop culture. Although Christopher Reeve appeared in three more Superman sequels, he nevertheless strove to establish himself as a serious actor with undeniable talent in serious roles. His more prominent roles include the romantic drama with science fiction elements Somewhere in Time (1980), directed by Jeannot Szwarc, where his co-star was Jane Seymour, with whom he genuinely fell in love during the filming. He successfully portrayed the character of an incurable romantic, ready even to go back in time for love, and depicted the deep suffering after losing true love. Then came the thriller Deathtrap (1982), directed by Sidney Lumet, where he appeared alongside British icon Michael Caine. Caine's performance is perceived as theatrical, but this is part of the style of the work itself – which is based on a play by Ira Levin and deliberately retains that style. As a counterweight to Caine's theatricality, Christopher Reeve's acting appears more subtle. His choice to play a homosexual character after such great success with Superman, where he was already globally recognized as a symbol of masculinity, morality, and "purity," was also controversial. The kiss between Reeve and Caine (although very brief) caused a huge reaction, even negative publicity, and some Superman fans were shocked. This shows that he didn't just want to be an "icon," but an actor with integrity, prepared to broaden his range and challenge societal norms. Next was the remake of Village of the Damned (1995), directed by John Carpenter, where he appeared alongside Kirstie Alley as a psychologist waging a moral battle with superior alien beings in the form of white-haired children who can kill with a look. The new version is visually, and also psychologically, superior to the original because it deals with the theme of non-acceptance of the "other" and the dehumanization and isolation of society. This film is relevant even today as we ask ourselves how much we can accept and how to deal with new generations fallen into apathy and disrespect for old moral values. He then appeared in Above Suspicion (1995), directed by Steven Schachter, which was his last film before his accident where he became paralyzed from the neck down after falling from a horse. As an irony of fate, in this very film, he plays a paralyzed police officer – life imitates art, doesn't it? – alongside Kim Cattrall, in the role of his wife, who cheats on him with his brother. After his accident, although he could only move his neck, he appeared in the remake of Rear Window (1998), directed by Jeff Bleckner, alongside Daryl Hannah who is his partner in his voyeurism. Watching this film, one gets the impression of watching a documentary about people living with paralysis, and many excerpts were used in the documentary about Christopher Reeve. As an advocate for improving the quality of life for people with paralysis, who formed a foundation through which many changes were achieved, this film was likely made on his initiative and as a platform through which to present the challenges and difficulties they face daily. His appearance at the Oscars in 1996 in a wheelchair was a courageous act of a man who was not ashamed of his condition and did not make it taboo, and it was the first time a paralyzed person appeared on the most important film stage in the world, thereby becoming a symbol of strength and dignity. He used his condition to be the face and voice for others in a similar situation. His incredible life story makes us ponder whether there is such a thing as fate, whether he provoked fate by playing such a powerful man, and because of that, experienced a great twist of destiny – one day known as the strongest man in the world, and then suffering an accident and spending the last years of his life powerless and completely dependent on others and 24-hour care. It also makes us think about America's and Western society's obsession with superheroes and how justified it is. We all want a superhero to appear and solve all our problems and injustices, but unfortunately, none have appeared; we are left to ourselves, and the fight is in our hands. Reeve, with all his life's struggle, not only surpassed his physical limits but also became a symbol of resistance and refusal to accept reality. Watching his life after the accident raises the question of whether true strength lies not in physical power, but in the inner strength to face challenges and overcome them. The strength to continue fighting, even when it seems all is lost. Author: Leni Geleva, photographer, is one of the most important names in contemporary Macedonian photography and an important voice in the domestic visual identity. She has worked on films, and participated in dozens of group and solo exhibitions over the past two decades. She is a passionate film fan, which spills over into her film criticism.

Во моментов на Revolt оди скоро тричасовниот поткаст со Ye во live формат (иако е снимка) Drink Champs во живо. Drink Champs е на Black effect network поткаст мрежата на Charlamange Tha God - и не стигнавме ни до еден час слушање а веќе имаше доста “бомби”- Кање одбива да живее во куќа, тој како и богаташките деца (trustfund kids) присвоил номадски живот. Но и интересни моменти со веќе титанското ривалство со Drake: открива дека Drake му вршел притисок надвор од рап стиховите, како што Ye го нарече: професионално хипхоперство… послушајте …

независна релевантна култура

Na mojem noćnom ormariću živi "Doba kože" Dubravke Ugrešić . Često je pokupim (Ali i izaberem Ugrešić)- na makedonskom - da oštrim zube, i da se fokusiram, njeno pismo ima sve elemente koji mi izmiču, i ne dolaze mi prirodno: oštrinu, minucioznost, u izrazu, s gotovo zastrašujućom moć percepcije, duhovitost , nešto kao kad plače asketa. Ali isto tako, znate… to nedokučivo “žensko pismo” ( postoji li –ili ga nema). Identiteti, drugost, dom i egzil, otuđenost od tog identiteta, pripadanje, a posebno nepripadanje, pa i ponovno rođenje iz svih tih kategorija kao mehanizam opstanka, na prvi pogled teme su, s kojima se suvremeni makedonski stanovnici intimno povezani: i stanovnici Makedonije i oni sa Balkana. Ali ispada - to stanje je jednostavno zeitgeist, univerzalna priča, koja svugdje podjednako pogađa. Već desetljećima. Tako Templum ove godine u okviru festivala " Druga priča" promovira dva naslova (od planirana četiri): " Štefica Cvek u raljama života" i "Brnjica za vještice" - prva kniga je publikovana u 1981., a druga 2021, luk od četiri desetljeća. U antropološkoj struci, u etnografiji, postoji praksa, etički kodeks, pa čak i pravilo da se informanti uključuju u proces istraživanja više nego samo u etapu promatranja ili intervjuiranja: često se tekst nudi na recenziju, prije nego što se službeno objavi. Dakle, nalazim se kako pišem komentare dodane post festum s velikodušnom dozom pomnog pregleda i terena gdje pretpostavljeno povjerenje u razgovoru može biti narušeno. Čitanje odgovora bilo je iskustvo samo po sebi, ali sam se već s prijevodom zatekla kako bilježim mentalne bilješke na imaginarnim marginama (a onda dolazi onaj nož koji reže, sječe, otvara rane - u vlastitim pitanjima koja su mi već abjektna) . Želim je povući za rukav - i nastaviti razgovor. I ispada da bi se ta veza dogodila izvan preuzete ovlasti koju je nemoguće opozvati, odnosno zaobići. Pa makar Dubravka Ugrešić bila fiktivan lik - obziran, ali bez odstupanja od onoga što vidi kao istinu. Nimalo na način shock jock-a, nošen i podvučen duhovitošću, prepoznatljiv stil Ugrešićke. Duhovitost, ali ne cinizam ili indignacija, nego iz dječjeg čuđenja i veselja, prije malo - velike činjenice života. Divja misao: Kad je makedonska novinarka insistirala da joj kažete kako vi se čini Skoplje prije nekoliko godina, rekli ste da je strašno. Kako bi to riješili - produžila je - Vi ste bili prilično logični i preporučili: Minirajte!  Pa htjela bi početi sa obaveštenjem- Skopje nije bilo minirano po vašoj preporuci, ali je implodiralo. Djelimično “pod prevezom noći” ono šta je moglo bilo je demontirano, i odvedeno u nekom skladištu, vjerovatno u društvu sa skulpturama i bistama Tita, petokraka, jugoslovenskih zastava, na deponiju povijesti. A djemilično samo od sebe, ta strava počela je da se degradira - populizam je ideologija momenta, nema strategije do izmamivanje zaljubljenih uzdaha - pa tako taj stiropor koji je simulirao mermer, je popustio i napuknuo je pod samo nekoliko ljetnih doždova.  Cioran je osjećao olakšanje, ali i let u prazno kad putuje iz Rumunije u Pariz. Dali kada dolazite na Balkanu, se osjećate da je to vraćanje, i kakav je osjećaj? Koji duhovni mentalni psihološki mehanizmi se aktiviraju? Ako uopće se to dešava? Ili puka znatiželja? Dubravka Ugrešić: Novinarka me je pitala što mislim o novom skopskom urbanom dizajnu, a ja sam odbila da išta kažem. Bez obzira što ja o svemu tome mislila, ne bih se, kao gošća, usudila da kažem išta negativno. Međutim, novinarka je bila uporna, a intervju je trebao izaći sutradan, i ja sam, gotovo sigurna da to novine neće htjeti objaviti, rekla da sve izgleda prilično strašno. Pa što da radimo, pitala je novinarka. Da miniramo, rekla sam. Sutradan su komentari čitalaca bili brojni i neočekivani. Da miniramo! – ponavljali su anonimni komentatori. Odgovor na vaše pitanje je otvoren. A možda ga zapravo i nema. Mjesta koja smo napustili ne ostaju ista. Jugoslavija u kojoj sam rođena nije ostala ista, promijenila se, i mijenja se sa svakim novima danom. Već samo to da više ne postoji diskvalificira realnost nostalgije. Možda ne treba ići na mjesta koja su nam nešto značila, jer konfrontacija s novom stvarnošću na neki način uništava sjećanje. Neke zemlje, neki predjeli, neki ljudi idu unazad. Dolazite u prošlost koja više nije vaša, ali i u budućnost koja nije vaša. I tu dolazi do konfrontacije između vas i slike koju se usvojili, jer ona više ne odgovara onome što ste usvojili. Nedavno sam pročitala citat. On pripada mladom američko-vijetnamskom piscu Oceanu Vuongu i pokazao mi se točnim: What is a country but a life sentence. Što je domovina nego doživotna robija. Veza između vas i „usvojenoga“ (bez obzira što je sadržaj usvojenoga) teško da prestaje. Divja misao: Kažete da ne možete prihvatiti kvalifikaciju “Rođena u Hrvatskoj” jer ste rođena u Jugoslaviji. Da niste holandska spisateljica, jer ne pišete na njihovom jeziku. Da dali jezik!” Da li imate konflikt sa jezikom na kojem pišete kao i sa ostalim identitetima koji su vam ne samo naznačeni već i nametnuti. Da li ste možda razmišljali ili poigravali se sa idejom da ga odbacite možda, na isti način kao što ste odbacili ono što “hrvatstvo”(pa i “srpstvo” itd.)postalo 90ih? Da li dom, ono što se čini da tražite, je ustvari hrvatski jezik? Ili to je jednostavno instrument koji koristite, kao recimo što je tastatura, bez emotivnom, nostalgičnom povezanošću sa hrvatskim jezikom? Dubravka Ugrešić: Sjećam se kako sam prije puno godina, u jednom američkom univerzitetskom mjestu, zajedno s tridesetak pisaca iz cijelog svijeta prisustvovala felinijevskoj sceni. Jedan turski pjesnik se bio malo podnapio, skinuo se gol i u hodniku studentskog doma u kojemu smo bili smješteni urlao: I am a man! Prigovorila sam mu, baš kao da sam volontirala kao osoba zadužena za književnički moral. Ljutnuo se…”Hajde, što se praviš važna, da nije bilo nas, Turaka, vi ne biste imali jezik”. A puno godina kasnije, kada sam se prvi puta obrela u Istanbulu, sjetila sam se te epizode i priznala da je turski pjesnik bio djelomično u pravu. Sve u svemu, nisam u konfliktu s jezikom na kojem pišem nego s polupismenim i neobrazovanim ljudima koji se prave da su meritorni. I ne bih imala ništa protiv da me prodavačica u pekari opominje da se hrvatski kaže kruh, a srpski hljeb, nego kada to čine ljudi uključeni u obrazovni sistem, od učitelja u osnovnim školama do univerzitetskih profesora, kada to čine mediji koji nemaju problema sa svakodnevnom proizvodnjom pornografije, ali ulogu jezičnih policajaca shvaćaju ozbiljno. Primjera ima tisuće i tisuće do nedavnog gdje neki mladić razbija ploču na kojoj je umjetnik napisao na ćirilici i latinici slogan koji pamtim iz osnovne škole, a taj je: Kad Srbin se i Hrvat slože i olovo plivat može. Sve u svemu, nacionalna, etnička, tribalna pripadnost mora ulaziti u temeljna, nepovrediva ljudska prava. Međutim i pravo na nepripadnost mora imati isti status i biti jedno od temeljnih ljudskih prava. Divja misao: Kako vam pristupaju američki, zapadni novinari, i sugovornici, je prilično interesantno za mene, počevši od trenutka kad se bore izgovoriti tvoje ime ali ne zato što ga ne znaju.  No, trenutno se čini kao da razgovaraju s vanzemaljcem koji govori njihovim jezikom i našao se na njihovom planetu, pa ne traže samo odgovore kakav je život tamo preko granice, povijesne i kulturne granice, nego također potvrda da su njihovi signali doprli do nebesa. "Mickey Mouse je bio prilično popularan iza željezne zavjese" - izravan je citat, iz razgovora s vama. No, s druge strane, za "Drugost-drugi" su se napokon čuli, to više nije kuriozitet koja je cirkuska ili zoološka izložba u kojoj zvjeraju začuđeni stranci. Manjine, imigranti, jezici i čudna imena ne samo da se toleriraju, već su i dopušteni na stolu  za odlučivanjem, ili se bar priča o spremnost da se to uradi. Čudi li vas taj vrli novi svijet (i to ne samo iz gore navedenih razloga), plaši li vas, uvijek iznova nagovještava rekalibraciju ili vas uzbuđuje? Biste li radije živjeli u toplim, bezbednim kutovime nostalgije(ili ono što je ostalo od nje)? Ili ste taj nemir, kamenčić u cipeli, usvojili kao nešto što vam daje kreativni impuls? Dubravka Ugrešić: Prije svega moram reći da ja osobno stvari ne doživljavam tako kako ste ih opisali u vašem pitanju, pogotovo ne što se tiče Amerike. Ja ne govorim o politici nego o intelektualnim krugovima. Evo svijetlog primjera razumijevanja za moju autorsku poziciju: "For decades, to be a Yugoslav writer was to turn up at literary events in the West and have people struggle to place you. Nowadays they place you all too specifically and for a writer, that is perhaps worse. Are you Serbian, Croatian, Bosnian? The question is put hesitantly, as if inquiring into the nature of an illness; and the answer is routed to the corresponding slot under the headlines. What does this have to do with the pith of your style, your use of myth, your tutelary shades of Robert Musil, Italo Calvino or William Faulkner? So for Dubravka Ugresic, a Croatian adrift in Western Europe and the United States, it was almost a pleasure when a shop assistant asked while spelling out her name: "Is it with those little guys above the letters?" At last, a literary question." Najteži osjećaj izbačenosti, „bolesti“, odnosno nerazumijevanja, doživjela sam u domaćim krajevima, u Hrvatskoj, i ta domaća arogancija trajala je trideset godina i još uvijek traje. Štoviše nema naznaka da će ikada prestati. Pritom treba naglasiti da sam ja ta koja je inzistirala na tome da se pronađe hrvatski izdavač, jer sam vjerovala da postoje hrvatski čitaoci koji bi rado čitali moje knjige na jeziku na kojem su i napisane. A onda postoji i druga vrsta arogancije. Jedan moj znanac je rekao: “Osjećam se kao da me je vrijeme pregazilo, ali me začudo ništa ne boli“. Sviđa mi se ta formulacija. Naime, samo mladi ljudi, aktivni sudionici svoga vremena, korisnici novih tehnologija, osjećaju da su u neviđenoj prednosti pred “fosilima“(roditeljima i svima koji su stariji od njih). Ta vjera, odnosno ta konzumentska spremnost da u potpunosti potonu u svoje vrijeme, dirljiva je, nevina i opasna, ukoliko se bilo što više može okvalificirati kao “dirljivo“, „nevino“ i “opasno“. Uostalom, kada sam ja bila mlada suvremena kultura, ideje, duh vremena, ukusi – sve je to od mene činilo savršenog konzumenta filmova jednog Ingmara Bergmana, na primjer, kojeg sam nakon samo nekoliko godina zaboravila. Danas se pitam što je to bilo toliko zavodljivo u tim filmovima. Znam, dakako, ali se pitam otkuda ta kulturna amnezija, kako i zašto nas sve više okružuje “smeće“ koje nismo više u stanju kontrolirati, niti smo u stanju procesuirati niti kulturne proizvode, niti globalne događaje, niti realnost, niti vlastiti život. Možda je Baudrillard bio u pravu kada je negdje rekao da umjetnost iščezava ne zato što je nema, nego zato što je ima previše. Mi nismo u stanju prepoznati ključan proces, iako već godinama živimo prema poznatom proročkom sloganu Andy Warhola da će u budućnosti svatko biti slavan petnaest minuta. Možda živimo histeričnu sadašnjost, možda zato ne želimo umrijeti, možda zato želimo ostaviti što više otisaka prstiju (što nova tehnologija svakome omogućuje). Možda zato medicina produžuje naše živote, iako nam nitko ne objašnjava zašto. Mi svi živimo histeričnu sadašnjost, koja je svake sekunde sve histeričnija. Divja misao: U Skoplju dolazite na festivalu „Druga priča“ da bi primili nagradu za vaše pridonese za eksperimentalnu prozu. Eksperimentalna – u referenci na koji žanr? Jel krećete u pisanje sa namjerom da poigravate i iskrivljavate (percepirane) žanrove ili jednostavno pišete a kako to ponekad dospe u svijet je iznenađenje i za vas? Dubravka Ugrešić: Danas je vrlo teško reći što je književnost (književnost, vizualna umjetnost, i mnoge druge kreativne i intelektualne aktivnosti) osim da je proizvod koji potpada pod tržišna pravila. Međutim, dok ljubitelji dobrog sira vjeruju rijetkim arbitrima koji će znati reći što je dobar sir, ljubitelji dobre knjige su sami postali ti arbitri. Izdavači nas uvjeravaju da sve odluke i izbori leže na čitaocima. Čitaoci najbolje znaju što je dobro, a što nije. Književnost je postala tržišna aktivnost, pa je proizvodnja usmjerena na širokog konzumenta. U tom procesu sudjeluju agenti, jer izdavači više nemaju vremena za čitanje rukopisa. U tom procesu sudjeluju mediji, odnosno kritičari. U tom procesu sudjeluje tzv. akademija i univerziteti, kao najviša moguća evaluacijska kategorija. Američki univerziteti osiguravaju trajnu poziciju autorima koji su visoko vrednovani, tržišno prije svega. Treba samo vidjeti tko predaje tzv . creative writing na američkim univerzitetima. Creative writing odjeli osnovani su da bi zaštitili egzistencije nekomercijalnih pisaca. Danas, međutim, creative writing predaju književne zvijezde, jer samo zvijezde privlače veći broj studenata. Američki fakulteti štite svoje zvijezde, otkupljuju njihove arhive, rade na životnom osiguranju svojih zaposlenika. Što u takvom kontekstu može biti eksperimentalno? Ja samo primjećujem da je književnost postala sve čitljivija, sve više okrenuta čitaocu, sve manje sklona eksperimentiranju. A kako su autori zvijezde, a ne njihovo djelo, onda mnogi detalji igraju ulogu u tržišnom profiliranju autora, poput fizičkog izgleda, dobi, biografskih detalja, hobija, političkih stavova, rodnih, spolnih, rasnih preferencija i sličnog. Drugim riječima, s izborom “eksperimentalne“ pozicije (nasuprot većinskoj main-stream poziciji) autor/autorica sami sebi pucaju u nogu. Za neke autore takva pozicija znači emancipaciju. Bojim se da sama spadam u tu „gubitničku“ vrstu. Divja misao: Kako se ljeto bliži kraju... šta vam treba? Dubravka Ugrešić: Produžetak ljeta. Odgoda jeseni. Uredio na hrvatski: Milko Valent