Квинси Џонс, легенда која ја обележа историјата на популарната музика и светската уметност повеќе од пола век, почина на 91 годишна возраст во својот дом во Бел Ер, Лос Анџелес. Овој американски музички виртуоз, признат како еден од највлијателните музички творци на 20-тиот век, остави неизмерно богатство зад себе. Неговиот придонес го надминува обичниот успех; тој беше уметник, визионер и градител на мостови помеѓу жанрови, култури и уметнички правци. Џонс ја започна својата кариера како џез трубач, но неговиот талент за аранжирање брзо го вивна во светот на големите бендови на икони како Count Basie. Со годините, тој прерасна во една од најбараните фигури во музичката продукција, а неговата работа со Мајкл Џексон на албумот "Thriller" не само што ги сруши рекордите на продажба туку и создаде трајна врска со глобалната поп сцена. И покрај неговите неверојатни успеси, Џонс не се фокусираше само на звукот – тој се посвети на „уметноста на поврзувањето,“ како што велат многу критичари, создавајќи платформи каде различни стилови и културни перспективи можат да се соединуваат и да го развиваат светот на музиката. Неговото влијание не застана само на музиката. Џонс ги искористи своите вештини за убедување, шармирање и поттикнување на луѓето, создавајќи социјални и професионални можности за афроамериканската уметничка заедница на еден начин кој досега беше невообичаен. Со тоа, тој помогна многу афроамерикански уметници да го најдат својот пат во свет кој ги ограничуваше. Џонс останува музичка легенда и трета личност со најголем број освоени Греми награди, 28 на број, по што се впиша во историјата на современата музика. Од првите денови на „Soul Bossa Nova“, препознатливата тема од филмовите за „Austin Powers,“ до неговите аранжмани со џез гиганти и неговите оригинални композиции за филм, Џонс го дефинираше звукот на една ера. Неговите придонеси во филмската музика вклучуваат култни звуци за филмовите „The Pawnbroker,“ „In Cold Blood,“ и „The Color Purple.“ Овој уникатен композитор ги вплете елементите на џезот, класиката и ритамот на улицата, отворајќи нови патишта за музичката индустрија. Засекогаш ќе се памети неговиот инспиративен животен пат кој го водеше од сиромашното детство на Јужната страна на Чикаго до светските сцени и салите на славата. Квинси Џоунс одигра клучна улога во создавањето на "Thriller" на Мајкл Џексон, еден од највлијателните и најпродавани албуми на сите времиња. Како продуцент, Џоунс донесе уникатна визија и префинетост во звукот, комбинирајќи различни жанрови како поп, рок, фанк и R&B за да создаде универзално привлечен албум. Неговата прецизност и внимание кон деталите резултираа со револуционерна продукција, со песни како „Billie Jean,“ „Beat It,“ и насловната нумера „Thriller“ кои станаа глобални хитови и културни феномени. Џоунс не само што ги координираше врвните музички аранжмани и ги избра најдобрите музичари, туку и ја поддржа креативната визија на Џексон, додавајќи јасен и современ звук што привлече публика од целиот свет и трансформираше музичката индустрија. Квинси се судираше со Џексон на „Били Џин“, пробивниот хит од „Трилер“. Траката се отвора со речиси 30 секунди грув на тапани и бас, за кој Џонс сметаше дека е премногу долг. Но Џексон инсистираше да го задржи и победи. „Кога Мајкл Џексон ќе ви каже: „Тоа е она што ме тера да сакам да танцувам“, се сеќава Џонс подоцна, „така е, ние останатите треба само да замолчиме“.

Саботната вечер на 43. Скопски џез фестивал (19 октомври) ветува исклучителни музички искуства преку три незаборавни настапи на светски реномирани артисти. Њујоршкиот пијанист Давид Вирејес, чикашкиот трубач и композитор Роб Мазурек и британскиот поет-музичар Алабастер ДеПлум ќе ги понудат своите уникатни музички визии пред македонската публика. Вирејес, кој ја комбинира кубанската фолклорна музика со њујоршката џез импровизација, е еден од најинтересните пијанисти на денешната сцена. Тој ќе ја отвори вечерта во Националната опера и балет со својата интроспективна, но енергична музика, која е фузија на културни влијанија, создавајќи уникатна и синкретична музичка палета. Следи настапот на експерименталниот Exploding Star Orchestra на Роб Мазурек, еден од најголемите авангардни таленти од Чикаго. Оваа супергрупа го комбинира најдоброто од пост-рок, фри џез и современи импровизации, претставувајќи исклучително свежа и возбудлива музичка перспектива. Нивниот нов албум, "Live at the Adler Planetarium", ќе има концертна премиера токму на фестивалот, носејќи вибрантна енергија и авангардни експлозии на сцената. Вечерта ќе ја заокружи непредвидливиот и харизматичен британски артист Алабастер ДеПлум, кој комбинира џез со перформативна поезија, создавајќи интуитивна и општествено свесна музичка форма. Со својата искрена топлина и пристапност, ДеПлум ќе ги поттикне слушателите на размислување, носејќи еден посебен и опуштен амбиент на крајот од вечерта. Саботната вечер на Скопскиот џез фестивал не само што ќе ја рефлектира глобалната креативност, туку ќе понуди и автентично музичко патување кое ќе ги поврзе различните џез традиции, правејќи ја оваа вечер неизбежно искуство за љубителите на музиката.

Скопје, град каде што и покрај резултатите кои варираат во успешноста и вештината - луѓето без сомнеж имаат страст кон модата - ќе направи чекор кон поддршката на одржливата мода. На 16 октомври , во Културно едукативниот центар „Лабораториум“, повторно се отвора Re: store, центарот за рестилизирање на стари модни парчиња. Овој простор ќе продолжи да го слави она што го започна во 2012 година – комбинирање на одржливоста, креативноста и индивидуалноста, со цел да ја редефинира идејата за употребената облека и да понуди нова, освежена модна перспектива. Re: store првично се појави во скопското Дебар Маало, со мисија да го поттикне поинаквиот начин на размислување за модата – како алтернатива на масовното производство и „fast fashion“ културата. Брзата мода денес има огромно влијание врз животната средина и го поттикнува неодржливото трошење на природни ресурси. Но, Re: store се стреми да биде отпорен на овие трендови, нудејќи решенија кои се стилски, но и еколошки свесни. Оваа година, Re: store се враќа во ново издание, сега како дел од „Лаб дизајн маркетот“. Целта е да го подигне нивото на свесност меѓу консументите и да го поттикне редизајнирањето како начин на личен израз преку облека. Преку избор на уникатни парчиња од втора рака, продавницата ќе нуди повеќе од само облека – тоа ќе биде простор каде секое парче има своја историја, која може да биде надополнета од нови сопственици. „ Сите парчиња во Re: store – било да се облека, модни додатоци или предмети за дома, носат своја приказна. Сега, тие имаат шанса да станат дел од некоја нова, ваша приказна. Со повторното отворање, ја обновуваме нашата посветеност кон заедницата и одржливата иднина. Без разлика дали барате да ја обновите вашата гардероба или да ги освежите вашите модни изрази, Re: store ве поканува да го прифатите концептот на одржлива мода и својата индивидуалност ,“ велат од „Лабораториум“. Зошто поддршката за одржлива мода е важна? Одржливата мода се стреми кон еколошка одговорност и намалување на негативните влијанија на модната индустрија врз животната средина. Производството на нова облека бара огромни ресурси – вода, енергија и суровини, додека нејзиното отпаднување создава значителни депонии. Поддршката на иницијативи како Re: store  помага во: Намалување на отпадот : Со реупотребата на постоечките модни парчиња, се намалува количеството облека што завршува на депониите. Зачувување на природните ресурси : Кога купуваме облека од втора рака , ја намалуваме побарувачката за ново производство, што значи помала употреба на вода и енергија. Поттикнување на креативност и индивидуалност : Одржливата мода охрабрува уникатни избори, кои ги одразуваат личните вредности и стил. Најуникатните и највпечатливите модни ентузијасти најчесто се редовни муштерии на продавници за облека од втора рака. Поддршка на локални дизајнери и мали бизниси : Иницијативите како Re: store не само што промовираат одржливост, туку и ги поддржуваат локалните дизајнери и уметници. Re: store ќе биде отворен од вторник до сабота, од 12 до 18 часот, во Културно едукативниот центар „Лабораториум“, на булевар Свети Климент Охридски 68, Скопје.

Скопскиот џез фестивал оваа година носи нова димензија на уметничко изразување преку изложбата насловена „Radical Chimeras“ од легендарниот чикашки авангардист Роб Мазурек. Изложбата, која ќе биде отворена на 16 октомври во Галеријата на Младинскиот културен центар. Архитектура на звук и визија Мазурек, кој е добро познат како композитор, трубач и авангарден музичар, во својата работа го надминува обичниот музички израз, воведувајќи радикално нови форми на уметничко изразување преку визуелната уметност. Неговата изложба претставува уникатен пристап кон концептот на „звукот како визија“ и „визија како звук“, користејќи ги овие два медиуми како канали за трансформација на перцептивната стварност. Во „Radical Chimeras“, посетителите ќе имаат можност да сведочат на звучни принтови – дела кои наоѓаат свое битие во подвижни и неподвижни слики, трансформирајќи го звукот во визуелни форми. Мазурековите принтови функционираат самостојно, но исто така се преформулираат преку сликање и креирање отпечатоци, создавајќи естетски универзум кој е континуирано подложен на промени. Радикални химерии: Визии на звукот Оваа изложба е продолжение и елаборација на делата од неговата серија „Radical Chimeras“, кои веќе се претставени на неговите музички албуми „Dimensional Stardust“, „Lightning Dreamers“, и „Live at the Adler Planetarium“ преку неговиот голем ансамбл Exploding Star Orchestra. Неговиот уникатен музички израз во овие дела е издаден од етикетата International Anthem и рефлектира длабока интеракција помеѓу звукот и просторот. Мазурек ги користи овие звучни елементи како појдовна точка за создавање нови форми, кои ги повикуваат посетителите на изложбата да ги истражат одново и повторно. Овие трансформации ги водат набљудувачите низ различни перцептивни стварности – од апстрактни до сосема замислени. Неговите дела поттикнуваат нови сензации, притоа поканувајќи ја публиката да ги искуси просторот и времето преку поинаква, поширока призма. Повик за нови перспективи Со секое дело, Роб Мазурек ја продолжува својата мисија да ја разграничи уметничката форма од традиционалните претпоставки, отворајќи врата за нови можности и нови перспективи. Во оваа изложба, тој го заматува граничниот простор меѓу звукот и сликата, создавајќи уметнички израз што не само што нè поканува да го гледаме, туку и да го слушаме. Изложбата „Radical Chimeras“ не е само визуелен настан – тоа е искуство кое на специфичен начин ги комбинира видливото и невидливото, осмислувајќи нови патеки за доживување на уметноста. Мазурековата уметност нè води кон радикални нови хоризонти, каде што звукот и визијата не само што коегзистираат, туку создаваат нови начини на постоење. Оваа изложба ќе биде отворена на 16 октомври во 19:30 часот во Галеријата МКЦ и ќе им понуди на сите љубители на уметноста можност да навлезат во еден неповторлив свет на трансформации и сензации. ROB MAZUREK EXPLODING STAR ORCHESTRA ќе настапи на 19-ти октомври во Националната опера и балет како еден од хедлајнерите на фестивалот а билети можете да купите и овде. Што можете да очекувате со гостувањето на Мазурек на Скопскиот џез фестивал? Роб Мазурек: Џез експериментаторот кој го меша ненадејното со дигиталното Роб Мазурек, корнетист од Чикаго, е уметник кој постојано ги поместува границите на музичките жанрови. Со својата уникатна фузија на џез импровизација и дигитални звуци, тој успеа да создаде музика што се движи меѓу традиционалното и авангардното. Патот од хард-боп до експериментална електроника Мазурек својата кариера ја започна во доменот на класичниот хард-боп, со албуми како Man Facing East  (1994) и Badlands  (1995). Овие проекти, иако технички прецизни, не беа репрезент на неговата подоцнежна иновативност. Неговото прво големо искуство дојде со формирањето на Chicago Underground Orchestra и нивниот албум Playground  (1997), каде што веќе се забележуваат првите експериментални звуци. Експерименталните проекти и мулти-инструментализам Chicago Underground Duo, кој го формираше со перкусионистот Чад Тејлор, го отвори патот за уште посложени музички структури. Албумите како 12 Degrees Of Freedom  (1997) и Synesthesia  (1999) се одликуваат со долги, богато текстурирани композиции како Blue Sparks Form Her . Во исто време, соработката со музичари од пост-рок групите како Tortoise и Isotope 217 му даде простор да ја развие својата визија за хибридна музика. Експлозивниот оркестар и космичките соништа Еден од најамбициозните проекти на Мазурек е Exploding Star Orchestra , состав од 14 музичари, кој дебитираше со We Are All From Somewhere Else  (2007). Овој оркестар создава долги, комплексни композиции, богати со импровизации и необични инструментации. Проектот е под влијание на космосот и научната фантастика, со дела како String Ray and the Beginning of Time  и Cosmic Tomes for Sleep Walking Lovers . Мазурек во Бразил: Соединување на култури Не само што Мазурек експериментира со електроника и дигитални звуци, туку и културно го проширува својот опсег преку соработките со бразилски музичари. Неговиот проект Sao Paulo Underground , заедно со бразилскиот перкусионист Маурисио Такара, носи освежувачки звуци од Латинска Америка, комбинирајќи ја бразилската ритмика со електронските пејзажи. Нераскинлива врска со импровизацијата Импровизацијата е сржта на музиката на Мазурек, без разлика дали се работи за неговите соло албуми како Sweet and Vicious Like Frankenstein  (2004) или соработки со други џез-експериментатори. Тој постојано бара нови начини за истражување на звукот, комбинирајќи инструменти како корнет, модуларни синтисајзери и разни перкусии. Влијанието на Мазурек Роб Мазурек се издвојува како еден од најважните современи џез-уметници кој не се плаши да го редефинира жанрот. Неговата музика е патување низ џезот, пост-рокот, електрониката и глобалните звуци.

Веројатно во обид да се остане во границите на добриот вкус, шокот кој не́ заглуши со губењето на Мирко се пребродува исклучително стоички. Нескриено, отворено, но во манирот на британската stiff upper lip. Но би било лага доколку ја порекнуваме болната лузна, и би било сосема во директен судир со неуморниот оптимизам на Мирко, кој доколку се заборави како филозофија на живот и делување, ќе биде заборавање на неговата оставштина. Неговото семејство - голем дел од нив вдомени во ПМГ и она што го започнуваше во „Силата еу младуте“ тоа го знае и решија да продолжат со журката, и да одбијат да ја исклучат музиката. Митра.мк годинава преку Mitrafest 5  одлучи да му оддаде чест на овој културен и музички гигант. Музичкиот дел од фестивалот, кој започнува токму на неговиот роденден, е посветен на Мирко и неговата љубов кон звукот и уметноста. На листата на учесници се имиња како Дарко Јорданов, Виолета Качакова, Александар Гавровски, Божидар Видоевски, Илина Ангеловска, и многу други кои низ својата музика ќе го прослават духот на Мирко Попов. Овие музички творци, секој со свој уникатен пристап, создадоа плејлисти кои се директно инспирирани од она што Мирко го сакаше и поддржуваше, но слушајќи го изборот, се чини и директен интимен разговор со Мирко. „Како што најавивме, оваа година, Mitrafest 5 носи посебна емоција и значење, бидејќи  музичкиот дел го посветуваме на нашиот драг пријател, другар, колега и голем поддржувач на Mitra.mk –  Мирко Попов . Мирко беше вистински амбасадор на културата и музиката, а неговата страст и енергија засекогаш  ќе останат инспирација за сите нас. Мирко Попов  (1972-2024) беше познат автор, продуцент и издавач на македонска музика, диџеј, радио водител и уредник, иницијатор и организатор на бројни музички фестивали, програми и културни акции. Тој беше една од највлијателните фигури во домашната музичка сцена, континуирано создавајќи простор за креација, издавање и презентација на современото македонско музичко творештво. Мирко Попов ќе остане запаметен не само по неговиот музички талент и творештво, туку и по неговата пасија, пријателство и посветеност кон секој надоаѓачки бран на нова музика и генерација на музичари. Неговиот придонес е значаен и ќе продолжи да влијае на македонската музичка и културна сцена долго време. Во негова чест, за неговиот роденден, неговите најблиски, другари, соработници и диџеи кои го познаваа и работеа со него, подготвија  специјални миксови кои ја рефлектираат неговата креативност и љубов кон музиката. Овие миксови се создадени со голема почит и ќе бидат достапни за сите да ги слушнат, споделат и уживаат во нив. 🎧 Дарко Јорданов Виолета Качакова Александар Гавровски Божидар Видоевски Илина Ангеловска Нино Наумов Божидар Јовановиќ Боле Далибор Таневски Дади Дарко Марковси Александар Малевски Зоран Ристевски Зоки Бејбе  Оги Узун  Нино Флудер Роботек Теа Шалдева Оваа музичка прослава започнува на 15-ти октомври , на роденденот на Мирко Попов, кога ќе ги пуштиме овие миксови и ќе славиме со музика како што тој би сакал.“ Повеќе од Митрафест 5 овде. НО ТОА НЕ Е СЕ́ Откако ќе се размрдаме и загрееме по дома, на 18-ти (петок) во Макка бар а потоа во Епицентар, журката продолжува со геслото „ PMG si Ti ”. Изборот на Диџеи е 100% Мирко: Александар Гавровски, Дарко Јорданов, Нино Наумов, Виолета Качакова, Андреја Салпе, Илина Ангеловска и Божидар Видоески. Можетете да сметате на нив.

Џеф Кунс, еден од најпознатите и најконтроверзни уметници на современата уметничка сцена, сега ја носи својата популарна естетика на ново ниво преку партнерство со платформата за веб-страници, Squarespace. Оваа соработка им нуди на корисниците можност да создадат свои веб-страници користејќи го шаблонот „Reflect,“ кој е инспириран од универзално препознатливиот стил на Кунс. Џеф Кунс е американски уметник, познат по своите скулптури кои играат со концепти на масовна култура, потрошувачко општество и поп-арт. Најпознати се неговите дела како "Balloon Dog"  и "Rabbit" , кои ги прикажуваат секојдневните предмети во луксузни и високо стилизирани форми, често користејќи нерѓосувачки челик и огледални површини. Со своите колоритни и полирани дела, Кунс го предизвикува концептот на висока уметност и го става на тест прашањето „Што прави уметноста да биде уметност?“. Squarespace и проектот „Reflect“ Во новата соработка со Squarespace , Кунс им нуди на корисниците темплејт кој ја рефлектира неговата позната естетика, дозволувајќи им да го искористат неговиот препознатлив стил на свои веб-страници. Оваа можност е дел од поширока кампања која вклучува и нов веб-сајт посветен на четири децении од творештвото на Кунс. Преку новата платформа, неговото дело станува достапно за пошироката јавност, што го исполнува неговиот стремеж уметноста да биде „за секого“. Шаблонот „Reflect“, според промотивниот материјал на соработката, им овозможува на креативците да ги презентираат своите идеи преку филтер инспириран од Кунс, создавајќи простор каде што естетиката на еден од најпознатите уметници на нашето време се пренесува на обичните корисници. Сепак, не сите карактеристики на шаблонот се добро примени, особено Flash анимациите кои веќе одамна се сметаат за застарени и неефикасни. Повеќе прашања отколку одговори Иако оваа соработка звучи како прилика за приближување на уметноста до пошироката публика, многумина ја поставуваат прашањето: дали ова е нов начин на споделување на уметноста или само уште еден чекор кон комерцијализација на визуелниот израз? Со употребата на препознатливиот стил на Кунс за изградба на веб-страници, границата меѓу уметноста и маркетингот станува сè понејасна. А и дали е воопшто битно? Кога ја почнувавме Дива, Squarspace беше првиот хоуст каде што пробавме да го вдомиме сајтот. Но тогаш, .мк не беше возможно за сервисот, и еве не́ овде... подеднакво и сосема дома.

Пет насоки за есенска промена во градината Во групите за градинарство овие денови често се поставува истото прашање — дали е време да се соберат цвеќињата од дворот, или сè уште е рано? Одговорот, како и секогаш, зависи од повеќе нешта: од времето, од видот на растението, и од тоа дали ја гледате градината како декор, екосистем или лична терапија. Еве пет насоки што ќе ви помогнат да донесете своја, информирана одлука. 1. Следете ја температурната линија, не календарот Во Македонија, октомври знае да изненади – денес сонце, утре мраз. Клучно правило: не собирате ништо пред да се спушти температурата под 5°C неколку ноќи по ред. Додека утрините се ладни, но не мрзнат, повеќето петунии, сардели и сурфинии можат уште малку да цветаат. 👉 Совет: Ако сакате да ги зачувате до првите мразови, почнете да ги скратувате постапно, наместо целосно да ги отстраните. 👉 Собирајте постепено, не одеднаш. 2. Разликувајте меѓу сезонци и повеќегодишни Едногодишните (петунии, вербени, бегонии) немаат смисла да се чуваат по мраз — тие ќе овенат природно. Но повеќегодишните (георгини, хризантеми, лаванда, жалфија) заслужуваат посебен третман: Георгините се вадат кога листовите ќе почнат да жолтеат, Лавандата се скратува за околу една третина, Жалфијата и рузмаринот само се обликуваат не се кастрат скроз пред зима. 3. Оставете дел од градината „жива“ Иако дворот изгледа поподреден кога ќе се исчисти, не брзајте со целосно собирање. Сувите стебла и листови се засолниште за инсекти, ежови и птици кои помагаат во одржување на рамнотежата во екосистемот. 👉 Мал трик: Оставете барем еден агол како „дива градина“ – тоа ќе биде најживиот дел напролет. 4. Подгответе компост и зимска почва Собраните стебла и листови не се отпад, туку ресурс. Ситно исечкајте ги и ставете ги во компост, или прекријте со нив делови од земјата како природен мулч. Така ќе ја заштитите почвата од студ и ќе ѝ вратите органска материја. 5. Третирајте го собирањето како ритуал, не како крај Есенското расчистување може да биде ритуал на грижа: сушете семе, бележете што успеало, замислувајте пролетни насади. Градината не е само простор таа е огледало на темпото на живеење. Затоа, не доживувајте го собирањето како „крај“, туку како премин кон следната фаза. Овој период е совршен за сушење семе, бележење кои видови се покажале најиздржливи и планирање нови садници за пролет. 🌾 Градината не завршува во октомври, само влегува во тивка фаза на одмор.

Во светот на уметноста, технологијата ја отвора вратата за нови форми на креативност, но со тоа доаѓаат и сложени правни прашања. Еден таков пример е делото „Théâtre d’Opéra Spatial“ (Просторен оперски театар) на Џејсон М. Ален, кое беше креирано со помош на AI програма и предизвика контроверзии откако освои награда на уметнички натпревар. Сега, Ален бара од судовите во САД да му се признае авторско право за делото, тврдејќи дека процесот на создавање вклучувал повеќе од „базичен ментален напор.“ Технологијата и креативноста: Кој е авторот на AI-креираните дела? Во септември 2023 година, Канцеларијата за авторски права на САД го отфрли барањето на Ален за заштита на неговото AI-креирано дело, со образложение дека AI софтверот Midjourney бил вистинскиот креатор. Оваа одлука предизвика легална битка и ја отвори дебатата за тоа кој е вистинскиот автор кога AI е дел од креативниот процес. Адвокатот на Ален, Тамара Пестер, истакнува дека одбивањето на барањето го остава прашањето за сопственоста на AI-асистираните дела без јасен одговор. Според неа, кога човек користи машина за создавање на уметничко дело, авторското право треба да му припаѓа на човекот, а не на софтверот. Ален рече дека Канцеларијата за авторски права на САД не само што ја отфрлила неговата петиција, туку утврдила дека „MidJourney, а не господинот Ален - ја создала оваа слика“. Во септември 2023 година, Одборот за ревизија на авторски права го потврди оригиналното отфрлање на делото на Ален Midjourney, откако тој одби да открие кои делови од делото биле создадени со помош на вештачка интелигенција и кои биле додадени или изменети од уметникот. Една година подоцна, Ален се жали на негирањето на одборот, тврдејќи дека неовластени субјекти го монетизираат неговото создавање, вклучително и преку репродукции продадени на Etsy. „Ја поднесовме оваа жалба затоа што Канцеларијата за авторски права неправедно ја отфрли способноста на мојот клиент да го  заштити своето дело потпомогнато со вештачка интелигенција преку системот за авторски права и да ја добие зголемената штета што доаѓа со федералната заштита на креативното дело“, изјави адвокатката на Ален, Тамара Пестер Шклар. Во жалбата, поднесена на 26 септември до Окружниот суд на САД за округот Колорадо, Ален, исто така, тврди дека негативното медиумско внимание околу „Théâtre d'Opéra Spatial“ можеби влијаело на пресудата на канцеларијата за авторски права. Американската канцеларија за авторски права одби да коментира, повикувајќи се на судски спор што е во тек. Пестер изјави дека пресудата на Канцеларијата за авторски права „покренува длабоки прашања за улогата на вештачката интелигенција во креативниот процес и природата на самата креативност“. „Важно е да се разјасни дека кога човекот користи машина за да создаде дело, човекот сепак треба да се смета за автор“, продолжи Пестер. Жалбата го детализира процесот на Ален во создавањето на волшебната слика, наведувајќи дека тој ја поттикнал генеративната програма за вештачка интелигенција 624 пати, процес кој бара „повеќе од минимален ментален напор“. Во друг сличен случај, судот во Вашингтон, минатиот месец го одби барањето за авторски права на Стивен Талер за неговото дело „Неодамнешен влез во рајот“ од 2012 година, создадено со користење на ДАБУС, наведувајќи дека нема човечко авторство. Но,Пестер вели, таа одлука открива празнина во дефиницијата за уметничко авторство. „Одбивањето на регистрацијата на Канцеларијата за авторски права, комбинирано со одлуката во Талер, според која машината не може да биде автор, остава празнина во однос на тоа кој поседува дело што е потпомогнато од вештачка интелигенција“, рече Пестер.

Македонската дизајнерска сцена овој викенд ќе има своја значајна претстава на престижниот меѓународен настан „BIG Design Ljubljana 2024“, благодарение на соработката помеѓу Лаб дизајн маркетот од Скопје и словенечкиот Big SEE од Љубљана. Настанот, кој се одржува од 10 до 12 октомври во центарот на Љубљана, ги обединува најкреативните умови од југоисточниот дел на Европа и претставува платформа за истакнување на иновативноста и талентот на регионот. Овој тридневен фестивал ќе ги претвори улиците на Љубљана во динамичен изложбен простор, на кој ќе бидат изложени уникатни дизајнерски решенија и производи од над 40 излагачи, вклучувајќи ги и македонските дизајнери и занаетчии од Лаб дизајн маркетот. Нивните најнови колекции ќе бидат презентирани на отворената изложба пред Градското собрание на Љубљана, која започнува на 10 октомври, во 12 часот. Претставени ќе бидат македонски дизајнери како Армма, Лудус, Мамка, Микка, Маринов, Елена Ристовска, Ксенија Котев, Дана Андо, Епокси, Номад, Ле Бренд, Сербез и Солар, кои преку своите иновативни производи ќе ја претстават креативната енергија на македонската дизајн сцена. Овој настан, кој го истакнува дизајнот како форма на уметнички израз и економски потенцијал, претставува голема можност за нашите дизајнери да се поврзат со интернационални партнери и да го зголемат својот професионален углед на глобално ниво. Настанот „BIG Design Ljubljana 2024“ е и одлична прилика за македонската публика да ги следи чекорите на своите талентирани претставници на светската сцена. Fестивалот „BIG Design“ има за цел да ја прослави и поттикне креативноста и дизајнерскиот иновативен дух, со фокус на влијанието на дизајнот врз општеството и културата.

Јужнокорејската писателка Хан Канг  е добитничка на Нобеловата награда за литература за 2024 година, станувајќи првиот автор од нејзината земја кој ја добива оваа престижна награда. Со својата уникатна и длабока книжевна визија, Хан Канг е позната по романот „Вегетаријанката“, кој ѝ донесе светска слава и признание. На прес-конференцијата во Стокхолм, Мац Малм , постојаниот секретар на Шведската академија, изјави дека Хан ја добива наградата „за нејзината интензивна поетска проза која се соочува со историски трауми и ја разоткрива кршливоста на човечкиот живот“. Романот „Вегетаријанката“ е објавен во Јужна Кореја во 2007 година и ја доби Меѓународната награда Букер во 2016 година по неговото преведување на англиски јазик. Делото е надреалистична приказна за депресивна домаќинка која решава да престане да јаде месо, а подоцна и целосно да престане да јаде, посакувајќи да се претвори во дрво што може да преживее само на сончева светлина. Родена во 1970 година во Гвангжу , Јужна Кореја, Хан Канг растела во семејство на скромни финансиски можности, во кое книгите биле нејзина константна утеха. На 9-годишна возраст, нејзиното семејство се преселило во Сеул, само неколку месеци пред да се случи Гвангжу бунтот – настан кој оставил длабоки траги во нејзиниот книжевен израз. Оваа трагедија, при која владините трупи убиле стотици демонстранти, значително влијаела на нејзиниот став за насилството и го обликувала нејзиното понатамошно творештво. Покрај „Вегетаријанката“, нејзините други познати дела се романите „Human Acts“ и „The White Book“, како и најновото дело „Грчки лекции“, кое беше објавено на англиски јазик во 2023 година. Нејзината книжевна вештина е постојано нагласувана од критичарите, а Андерс Олсон , претседателот на Нобеловиот комитет, истакна дека во своите дела Хан има „уникатна свест за врските меѓу телото и душата, живите и мртвите, а преку нејзиниот поетски и експериментален стил стана иноваторка во современата проза“. Нобеловата награда за литература, како највисоко признание во светот на литературата, претставува кулминација на кариерата на писателите, поетите и драматурзите. Заедно со престижот, Хан Канг ќе добие и финансиска награда од 11 милиони шведски круни (околу 1 милион долари), што ќе ѝ овозможи дополнителен подем во нејзината кариера и глобално признание. Оваа година, Нобеловата награда за литература продолжува да ја проширува својата инклузивност, наградувајќи автори со уникатни и гласни книжевни гласови, надвор од традиционалните западни литературни кругови.

Во светот на кинематографијата, секој нов обид може да биде испит за креативците. За независните филмови, ова честопати значи работа под строго ограничени буџети и со ограничени ресурси. Сепак, македонскиот краток игран филм „Мавера“, во режија на Батухан Ибрахим, докажува дека квалитетот и упорноста сè уште можат да ги надминат овие ограничувања. „Мавера“ неодамна беше претставен во официјалната селекција на престижниот Тирана Филм Фестивал, каде што ќе има и своја албанска премиера во рамките на Балканската компетиција. Овој фестивал е познат по тоа што прикажуваните филмови се квалификуваат за номинации за Оскари и Европски филмски награди, што го прави успехот на „Мавера“ уште поимпресивен. Филмот раскажува емотивна приказна за две сестри, Билјана и Вики, кои се соочуваат со животни предизвици после смртта на нивниот татко. Билјана, како постарата сестра, се обидува да ја продаде семејната куќа за да обезбеди иднина за Вики, додека се бори со бирократските пречки кои усложнуваат целиот процес. Батухан Ибрахим, режисер и сценарист, како и продуцент заедно со Стефан Ѓоргиевски, истакнува дека „Мавера“ бескомпромисно ја следи својата визија без зависност од влијанието на големите студија или државното финансирање. Батухан Ибрахим и Стефан Ѓоргиевски, продуцентите на филмот велат: „ Филмот дури беше во фаза на развивање и снимање, генерално реакциите од многуте наши колеги од оваа област беа дека ова е преголем залак и лудило, затоа што ние бевме финансиери на филмот и со помош на прекрасната екипа успеавме филмот да го снимиме во 12 снимачки дена. Тука почуствувавме дека независниот филм во нашата држава сеуште се перцепира како незериозна, но нашите успеси со овој филм покажаа дека тоа не е така, дека филм кој што не е поддржан од државата исто така може да направи големи успеси, односно дека успехот и квалитетот на филмот не е го одредуваат парите и изворот на финансирањето. Се надеваме дека ваквиот принцип на работа ќе ги мотивира нашите колеги. Македонскиот независен филм постои и ќе се издигнува.” Проектот веќе собра пофалби и награди. Претходно, беше оддадено специјално признание од страна на познатиот кинематографер Питер Бижу на фестивалот „Браќа Манаки“, а на фестивалот „Sирни“ во Скопје, филмот освои наградата за најдобар филм "Данчо Чеврески". Независниот дух на „Мавера“ со својот успех ги отвора вратите за идните македонски филмски проекти и докажува дека страста и поттикот можат да создадат уметност која ќе резонира со публиката ширум светот. Вакви филмови продолжуваат да ја инспирираат културната сцена, поттикнувајќи другите творци да следат свои соништа без страв од бировратски лабиринти или финансиски ограничувања.

Од Моја Бејли;    Во еден од многуте пресврти во последната сезона на Империјата САД, потпретседателката Камала Харис, исплива како претпоставениот претседателски кандидат. Додавајќи на се́ подолга листа на новитети, Харис влегува во историјата како првата жена која е Црна и Индијка, која ја добива номинацијата на партијата. Иако Харис собра невидени 81 милион долари во првите 24 часа откако претседателот Бајден ја прекина сопствената кампања за реизбор, овој прилив на пари ниту гарантира дека нејзината кандидатура за Белата куќа ќе биде успешна, ниту пак претставува недвосмислена поддршка. Харис беше и треба да биде критикувана. Но сепак, ќе ги добие и оние критики кои се втемелени во прашања на нејзиното политичко резиме, и оние кои се втемелени во мизогиноар; да се направи разлика помеѓу двете е есенцијално за оние кои сакаат да направат информирана одлука кога ќе гласаат во ноември.    Мизогиноар, како што напишав во мојата книга во 2021 Misogynoir Transformed: Black Women’s Digital Resistance (Трансформиран мизогиноар: Дигиталниот отпор на Црните жени) е говор на омраза и негативна медиумска репрезентација која ги клевети Црните жени ( и луѓето кои се читани како Црни жени). Кованицата го опишува анти-Црниот расизам и мизогинија која синергично креира деструктивна сила поголема од збирот на неговите делови, и го вообличува начинот на кој Црните жени се гледани и следствено се третирани во светот.  Мемињата и реториката која го таргетира изгледот на Црните жени; ги претставува Црните жени како недоволно женствени или непривлечни; им дава на Црните жени натчовечка сила, истрајност и способност за воспитување деца, истовремено означувајќи нè како хиперсексуални; и сугерираат дека црните жени се помалку интелигентни и поагресивни од нивните пандани - Белите жени, сето тоа придонесува за гледање на црните жени кој  има вистинско материјално влијание врз нивните животи. Отровот што веќе е упатен кон Харис е предвесник за мизогиноарот што ќе го видиме во политичките медиуми во наредните месеци.   Мизогиноарот со кој ќе се соочи Харис не е ништо ново. Кога Харис се појави на шоуто Дру Баримор во април, Баримор погледна длабоко во нејзините очи и рече: „Мислев дека на сите ни треба огромна прегратка во светот во моментов. Но, во нашата земја, ни треба да ни бидете „Момала““. Иако Баримор можеби се обидуваше да и́ даде комплимент на Харис, нејзиниот патронизирачки и  и „мамирачки“ коментар ја сведе тактички вештата, политички умешната потпретседателка,  на „Момала“ на нацијата, чест што и́ беше даден од нејзините поќерки. Чувствата на Баримор ја одразуваат застарената идеја дека црните жени треба да бидат старателки и чистачки, задолжени да чистат и да го исправат она што не е во ред со светот.   Преобликувањето на Харис од страна на Баримор има свој помалку пофален контрапункт на десната страна. И покрај тоа што има широко политичко досие, за кое нејзиниот противник смета дека е достојно за поддршка, Харис се нарекува „мачкарката без деца“. Претставникот Тим ​​Буршет,, и некои од неговите колеги, исто така, придонесоа за мизогинористичката кампања за дезинформации на десницата, нарекувајќи ја потпретседателката како „вработена заради задоволување на бројките за диверзитет“. Доналд Трамп сега ја нарекува „Луда Камабла“, сè уште неизразено расистичко премислување на нејзиното име. Мегин Кели дури повторно ги изнесе на површина одамна побиените обвинувања дека едногодишната врска на Харис со поранешниот градоначалник на Сан Франциско, Вили Браун, практично значи дека таа „спиела со луѓе да стигне до врвот.“ Во неделите откако Харис ја објаци својата кандидатура, нејзината фамилија, нејзиниот сексуален живот, нејзината раса и нејзината женскост - сите тие беа стигнаа на насловните страници, на сметка на отрезнувачката вистина за нејзиното политичко досие.      Но не се сомневајте: Харис е повеќе од компетентна за функцијата што ја бара, но треба да бидеме загрижени за нејзината подготвеност да го носи знамето на партијата која изгледа повеќе  е загрижена да се одржи на власта отколку всушност да ја користи. И покрај обидот на десницата да ја окарактеризира Харис како „најрадикален“ член на Демократската партија, нејзините политички позиции уредно се усогласуваат со центристите од двете страни. Републиканците шпекулираа - додека левичарите се надеваа - дека нејзината одлука да го прескокне конгресното обраќање на израелскиот премиер Бенјамин Нетанјаху за да добие почести од сестринството Зета Фи Бета го сигнализираше нејзиниот план да се спротистваи на про-израелскиот став на актуелната администрација.   „Таа повеќе би сакала да се обрати, во лето, на некое сестринство- обоено сестринство- како да не може да го прескокне тоа“, рече водителот на Фокс њуз Брајан Килмид. „Значи, тоа е нејзина одлука и тоа е нејзина одлука да ги поддржи демонстрантите“. Килмид тврди дека рекол „колеџ“, а не „обоен“(colored), но галамата го оддалечи вниманието од целите на евентуалната средба на Харис со Нетанјаху.   Харис дополнително го отстрани секој сомнеж за нејзиниот став кога формално ги осуди демонстрантите во Вошингтон, кои, заедно со единствениот глас на несогласувањето, претставникот Рашида Тлаиб, сакаа јасно да го кажат своето противење на геноцидот што сè уште се одвива во Газа. Во Детроит, Харис дури ги замолкна пропалестинските демонстранти. „Знаете што? Ако сакате Доналд Трамп да победи, тогаш кажете така“, рече таа. „Инаку, јас зборувам“. Нејзината непоколеблива поддршка за Израел во време на неговиот геноциден напад врз Газа покренува повеќе прашања отколку што одговара за тоа што всушност може да постигне левицата под претседателството на Харис. Доколку политичката сегашност на Харис не ве замислува, тогаш нејзиното политичко минато требало. Како поранешна обвинителка и државен обвинител која се гордееше со тоа што е „тврдокорна кон криминалот“, Харис има повеќе заедничко со оние од десницата отколку што се чини дека нејзините маргинализирани идентитети би требало да имплицираат. Нејзиниот мандат во Калифорнија со право направи многу прогресивци да се застрашат од нејзината кандидатура, бидејќи таа ја зголеми стапката на осудување на продавачите на дрога и го поддржа слабеењето на политиката на Сан Франциско како град прибежиште за имигрантите. Нејзиното досие ни покажува како ќе постапува доколку биде избрана за претседател, а овие критики за нејзиното досие може да се искористат без да се применува мизогиноар. Во нејзиниот вирален говор на колеџот Спелман, д-р Руха Бенџамин, ја потсети публиката на границите и замките на застапеноста. „Црните лица на високите места нема да не спасат“, рече таа, пред да додаде, „тоа што сме Црни и жени сами по себе не се доверливи ако дозволиме да бидеме регрутирани на позиции на моќ што го одржуваат угнетувачкото статус кво“. Мора да  размислиме кој некој треба да биде за да го „оствариме“ подвигот за поставувањето на првата Црна жена што ќе биде сериозен кандидат за претседател. Прагматичните претседателски гласачи може да јаизберат Харис, но тоа не значи дека нејзината позиционираност во хиерархиите на нашиот свет автоматски се усогласува со најмаргинализираните меѓу нас. Треба да останеме критични кон Харис и не мора да ја навредуваме нејзината интелигенција, да ја правиме мајка на нацијата или да разговараме за нејзината романтична историја или семејна конфигурација за да го сториме тоа.