Резултати од пребарување

За вас мојот ден беше обичен... Ana Chushkova / Ана Чушкова

Дали знаете дека ова време пред 37 години се направило едно од најзначајните откритија во македонската археологија?

Четвроткот сабајле, со чувство на страв надвиснато над мене се регистрирав на Тредс ( Threads ) клон на Твитер од Мета - сопственик на Фејсбук и Инстаграм. Новата социјална мрежа беше лансирана во средата навечер, со став на дигитално стрелање од Марк Закерберг накај Илон Маск. Твитер, под сопствеништво на Маск, бавно тоне; политиката за ограничување на тоа колку твитови можат да видат корисниците кои не плаќаат, дневно, беше само нејзиниот последен погрешен чекор. Со лансирањето на Тредс, Закерберг се закануваше дека ќе го окупира теренот на својот конкурент присвојувајќи ја за себе нишата на социјалното вмрежување преку текст. Контрастот беше остар. Атмосферата на Твитер во последно време прејде од седенка која пропаѓа, во бар во кој шанкерот мора да ги избрка и последните пијани посетители - како што напиша Вили Стејли во Тајмс. Како контраст Тредс е сјаен и нов, како средно училиште на првиот час: Мета се чини дека ги охрабруваше инфлуенсерите и славните личности да го наполнат фидот со агресивно ентузијастички постови. Корисниците влегоа среде бучна забава. Во рок од неколку денови, Тредс доби повеќе од 70 милиони корисници според Мета, што ја направи една од најбрзо растечките апликации било кога. Секако, се прикачи на милијардите корисници кои веќе се на Мета. Единствен начин да се регистрираш на оваа социјална мрежа е со Инстаграм сметка и тоа генерира спремна листа на следачи и следени профили( единствениот начин да се избрише сметка на Тредс е да се избрише и поврзаниот профил на Инстаграм; ова дополнително ги заклучува корисниците.) Искуството на користење на Тредс е помалку како да си на Инстаграм доколку одеднаш почне да ги приоретизира исечоците од текст над сликите. Интерфејсот е инстантно препознатлив на Твитер корисниците иако почист и во линија на тековните трендови на визуелниот дизајн. (Твитер сега се заканува дека ќе ја тужи Мета за „неправилно присвојување на трговските тајни на Твитер“.) Напојувањето на нишките е алгоритамски, слично на на TikTok и Twitter „за тебе“, што значи дека автоматските препораки се појавуваат исто толку често колку и објавите од сметките што ги следите Во моментов е невозможно да се видат објавите само од следените сметки; Директорите на Мета ветуваат дека се работи на хронолошки фид, но, како и на Фејсбук и Инстаграм, таа функција веројатно нема да биде стандардна. Како резултат на тоа, голем дел од она што го гледам на Threads е вид на банална самопромоција на славни личности и брендови што се обидов да ги избегнувам на Твитер - објави од Крис Хемсворт и Елен Деџенерес, Спотифај кои ги прашуваат фановите за нивните омилени плејлисти, и предлози за следење на Кардашијан. Следот на фидови ретко се појавува по хронолошки редослед и често прикажува различни објави од истата сметка еден по друг. Она што еднаш го направи Твитер успешен е нивната посветеност на пласирање на информации во живо. Тоа беше фестивал на довикување на новинари, на оние кои ги прават вестите, и креатори, но и сите оние кои ќе се вклучат - на релативно еднаква основа и бесплатна за сите. Адам Мосери, челникот на Инстаграм, постираше на Тредс дека овој ап ,нема да охрабрува пласирање на вести, како што тоа некогаш го правеше Твитер: „Има повеќе од доволно прекрасни заедници - спорт, музика, мода, убавина, забава, итн. - за да се направи жива платформа без потреба да се навлегува во политика или тешки вести, “ напиша тој „Тредс е помалку гневно место за разговори.“ Секако дистанцирање од политика е политички чин сам по себе и не го ослободува раководството на Тредс од одговорност за политичкото влијание на содржината на платформата. ТикТок, кој го попречува ширењето на вестите и поттикнува забавна содржина, е под лупа за нејзините политики за умереност и неговата можна политичка поврзаност со кинеската влада. Сопствениците на популарните сметки на Инстаграм, кои моментално доминираат во просторот на Тредс, не мора нужно да се задоволат со привлечни писатели. Во неговиот влијателен билтен Garbage Day, Рајан Бродерик ја опиша содржината на Threads како „антикултурна ништожност што добро функционира на Фејсбук или Инстаграм“. Ако 2010-те го сведочеа ширењето на масовните социјални мрежи, вклучително и Фејсбук, кои ги централизираа сите форми на содржина, сега можеби влегуваме во фаза на пост-платформа, секоја апликација одделно служи на сопствената ниша. Threads е само еден вкус меѓу сè почестата листа на бесмислени имиња - Mastodon, Bluesky, Lemon8, Spill, Picnic - од кои ниту една сè уште не станала вистински центар на гравитација на социјалните медиуми. Ако Твитер е бар на затворање, никој не знае која е следната станица. Така, онлајн граѓаните се оставени бесцелно да талкаат, разменувајќи покани како спикизи лозинки, надевајќи се дека ќе се пробијат на следното место кое ќе успее пред да стане премногу гужва. Пикник е социјална мрежа популарна кај Ген З, каде што корисниците разменуваат френетични домашни видеа и анимации на теми како што се аниме и Roblox. (Како миленијалец, сметам дека е фасцинантно, но крајно неразбирливо.) Блуски, клон на Твитер поддржан од ко-основачот на Твитер Џек Дорси, кој е во приватна бета верзија, можеби има најкохерентен идентитет. Тоа е факсимил на Твитер од раните денови, кога сајтот наликуваше на мала заедница. Сепак, неговиот тон е изолиран, а реконструкцијата на каква било мрежа таму бара напорна работа. Изминативе неколку дена се движев помеѓу Twitter, Bluesky, Threads, Instagram и TikTok. Тешко е да се запамети каде точно објавив нешто. Исто така, забележувам дека сметките што ги следам објавуваат мали варијации на истата содржина на секоја платформа. Изгледа пред сè, како исцрпувачко губење време. Корисноста на Твитер за ударни вести се распадна под Маск, а платформите што се појавуваат сега се похиерархиски настроени; потешко е да бидете чуен, освен ако веќе имате значителни следбеници што треба да ги внесете во нов простор, а бројот на следбеници опаѓа со секое наредно скокање од една на друга платформа. Во исто време, платформите се повеќе личат една на друга; единствената разлика е со која публика се обидуваш да контактираш. Нивните корисници сите се коцкаат, инвестираат време во надеж дека наскоро ќе се најават на доминантната социјална мрежа на иднината. Она што сè уште ми недостига е доверливата едноставност на Твитер, дигиталниот брутализам од излив на вести од двесте и четириесет карактери во постојан проток. Ниту самиот Твитер, ниту неговите конкуренти во последно време не можеа да ја уловат таа енергија. ♦︎ Кајл Чајка, The New Yorker.

Од Мери Френсис Френки Нап Што ќе дојде после оваа Y2K ренесанса? Освен ако не сте живееле во торба минатата година ( додуша би било разбирливо ) веројатно забележавте дека „naughty aughtieѕ“( палавите 00-ти) се вратија. Juicy Couture влегоа во партнерство со Parade, најпопуларниот Ген Зи бренд за инста-долна облека кај микро инфлуенсерите. Ген Зи одново се фасцинирсше со прото-инфлуенсерката Парис Хилтон и искрено - супер е. Беше мрачна година, и овој розев барок од 2000-те ми дојде добро. Имам многу беж теорија. Која извира од ниш естетиката од 80-те и 90-те (во некои случаи раните 2000-ти) која хибернирала во удобниот, serif-font и кафулиња, дел од мојот мозок, веднаш до моите Фрејзер ДВД сетови и копија од Myst. Немав ниту име за нејзе додека не налетав на архивскиот ангажман на Истражувачкиот институт на конзумеристичка естететика ( the Consumer Aesthetics Research Institute (CARI) ) кој е колектив на дизајнери и истражувачи кои „ги категоризираат конзумеристичките естетики од доцниот среден век, и градат нова таксономија за овие микро-движења кои се длабоко запечатени во нашата дизајнерска свест но се безимени.“ Ние треба да им заблагодариме за ентериер стилот познат како Фрејзурбан кои совршено го енкапсулираат мојот беж-кор од 90-те. „Стилот се чини дека се појави во доцните 1980-ти кога бејби бумерите кулминираа во своите јапи години, се смируваа и гледаа да присвојат пософистицирана естетика и животен стил. Привремено го нареков „Доцни 90-ти урбан-софистициран вештачки износен - винтиџ - со етно атмосфера. Толку многу аспекти на ТВ-шоуто Фрејзер даваат пример за квалитетите на овој стил; од ентериерот на неговиот апартман, до константната опсесија да делува културно и софистицирано“ - објаснува Колинс од CARI . Така, во 2017-та, кованицата од Фрејзер-Урбан беше родена. Искрено, јас сум пресреќна за оние од нас кои живееја во Фрејзер годините (си ги диплам чаршавите) за да дочекаме повторно враќање. Фрејзер беше белата врева на моето детство. Има цели епизоди посветени на кавијар, Антик Роадшоу и декорации за врата..Серијата беше АСМР пионер. Беше воглавно за дожд, манири, и им даваше на луѓето нормкор стандард исполнет со Скребл, чорапи и сандали и земјени тонови. Ако сето ова делува расеано, тоа е затоа што е така. Фрејзурбан е постмодерна чорба, вели Колинс, и „има елементи на неокласично PoMo, бидермаери и Арт Деко измешани со малку разиграни геометриски композиции видени во делата на Мемфис-Милано, Роберт Стерн, Мајкл Грејвс, [и многу повеќе. ]“. Фрејзурбан во полн сјај е декор со Човекот од Витрувија, глобуси, и давење на егзистенцијалните кризи во еспресо . Како што ликот Најлс Крејн еднаш рече „не е ништо посебно, но е доволно тешко да се изговори за да се заплашат барабите.“

Добра вест за македонската книжевност! Друштвото на писателите на Македонија, најстарата и некогашна најпрестижна организација на писатели и преведувачи во земјава, беше примено како нов член на Европскиот писателски совет (EWC). Во Берлин, на 4 јуни, Европскиот писателски совет (EWC), најголемата европска федерација на писателски асоцијации со седиште во Брисел, одржа Генерално собрание. На ова собрание, со големо задоволство, беа прифатени пет нови членки во семејството на EWC. Едногласно, со поздрав и воздив, беа прифатени писателските асоцијации од Македонија, Австрија, Франција (SNAC), Данска (DSF) и La Scam Société civile des auteurs multimedia, кои станаа дел од влијателната европска организација. Европскиот писателски совет е најголемата европска федерација на писателски асоцијации со седиште во Брисел, која ги застапува интересите на 160.000 писатели и преведувачи од 46 европски земји. Целта на EWC е да го поддржува и заштитува слободното слово, авторските права и социјалните и професионалните услови за писателите и преведувачите во Европа. Со ова членство, Друштвото на писателите на Македонија ќе има можност да учествува во различни проекти, програми и активности кои ги организира EWC, како и да ги промовира своите членови и нивните дела на европската сцена. Исто така, Друштвото ќе може да ги споделува своите искуства и знаења со другите членки на EWC, како и да учи од нивните добри практики. Во име на Друштвото на писателите на Македонија, македонскиот писател м-р Стефан Марковски се обрати кон делегатите на EWC со краток преглед на историјата, мисијата и активностите на Друштвото. Тој го потенцираше значењето на македонскиот јазик и книжевност за развојот и афирмацијата на македонската култура и идентитет во светот. Тој исто така изрази надеж дека членството во EWC ќе допринесе за подобрување на положбата и видливоста на македонските писатели и преведувачи. Ова е голем успех за Друштвото на писателите на Македонија, кој работеше напорно за да го постигне ова признание. Честитки до сите членови, соработници и поддржувачи на Друштвото!

Јули, 2023; Скопје-Љубљана. Лајбах ( Laibach ), словенечкиот бенд познат по својата провокативна и експериментална музика од своето формирање во 1980-тите години, стана непресушен извор на контроверзии и се постави себеси како еден од најзначајните бендови на индустриската музика. Со своите текстови и музички аранжмани(од амбиентална музика до кантри), Лајбах истражуваат политички и културолошки релевантни теми, со поместување на границите и играње со стереотипите Имајќи го сето ова во предвид: станува јасно дека можеби составувањето на прашања, кои во најмала мерка би биле барем доволно свежи, на бенд кој работи 4 децении и има глобална кариера, би било сложено и тешко да се изведе... Но набргу станува јасно дека грижата е сосема неосновано од неколку причини. Едната е: и после четири децении светски позната кариера, Лајбах се чини дека треба одново и одново да ги објаснуваат своите позиции посебно онаа во однос на наци-идеологијата. Иконографијата која ги поврзува со таа идеологија и нејзиното пласирање на буквалистички начин, со што ја оставаат сосема гола. Од каде доаѓа тоа одрекување и недостатокот на било каква волја да се види логиката позади естетиката која ја користи Лајбах - можеби затоа што оние кои ги слушаат на некое ниво се поврзуваат и заљубуваат во она што го гледаат и слушаат без да си дадат шанса да остават простор за премислување. И токму затоа што четири децении подоцна, одговорот на ова прашање не може никако да се стави како разрешено, сите прашања кон Лајбах се „оправдани“ ако не за новите генерации (изверзирани за сурфање по интернет и вадење на информации кои и искусни архивари или библиотекари би ги заплашиле), ако не за нивните фанови кои само минатата година се гостеа со три нови изданија, тогаш за сите помеѓу кои можеби ќе се сретнат со нив. А утре(7.07.) Авалон во склоп на еднодневниот фестивал Skopje Calling, ги носи Лајбах (заедно со Нина Кравиц, Констракта и Земља грува, Буч Кесиди, и Nipplepeople) и голема е веројатноста дека ќе имаат свежи очи и уши пред нив… ДИВА МИСЛА: Ги пишувам овие прашања во очекување на Лајбах во Скопје ( но по прв пат во Северна Македонија ). Лајбах издаде ЕП/саундтрак минатиот јануари и два албуми во период од 12 месеци. Слованија е во пламен, која е во децениски долга глобална динамика и тензија, излегуваме од пандемија, вирусот ја замолчи па ја потресе осамената сина планета (а може и само воздивна и одмори), а локално (на Балканот) никогаш нема недостаток од вести за некоја пропаст во најава. Го храни ли Лајбах човештвото на дело, неговите тектонски придвижувања или уметничкиот процес е сосема поинаков и далеку од вревата? Дали ќе го имавме овој обем на музичка продукција да немавме пар апокалиптични години како што имавме? ЛАЈБАХ: На апокалипсите и катадневните вреви им нема крај но нашиот процес на работа е всушност ист како и секогаш и можеби најлесен начин да се одговори на ова прашање е со тоа да се вратиме на некои од првобитните позиции дефинирани во нашиот Манифест (Конвенција од 10 точки) во 1982 година: ЛАЈБАХ го анализира односот помеѓу идеологијата и културата во доцниот период, презентиран низ уметноста. Напнатоста помеѓу нив и постоечките дисхармонии ( социјални немири, индивидуални фрустрации, идеолошки спротивставености ) ЛАЈБАХ ги сублимира и со тоаја елиминира целата директна идеолошка и системска дискурзивност.(...) Секоја ументост е подложна на политичка манипулација, освен онаа која зборува со јазикот на истата таа манипулација. Да се зборува со политички јазик значи да се разоткрие и признае сеприсутноста на политката.(...) Идеологијата го завзема местото на автентичните облици на општествената свест. Во модерното општество со признавањето на тој факт, субјектот застанува на позиција на политички (политизиран) субјект. Лајбах го разоткрива и изразува спојот на политиката и идеологија со индустриска продукција и непремостивиот јаз помеѓу тој спој и дух.(...) ЛАЈБАХ во својата работа го презема организациониот систем на работа на индустриско производство и идентификување со идеологија.(...)што значи: не говори индивидуата, говори организацијата.(....) ЛАЈБАХ практикува провокација на револтираноста на отуѓената свест ( која нужно мора да бара противник) и ги здружува протагонистите и антагонистите во израз на врева на статичен тоталитаризам. Кинотеката на Северна Македонија ја отвараат јулската ревија на скандинавски филмови со Liberation Day. Се чинеше дека се шегувате во филмот кога најавивте настап во Техеран, но изгледа дека сепак ќе одите во Иран. Што добивате кога настапувате во најозлогласените авторитативни системи на светот ( ова е кажано со потполно разбирање на човечноста и контекстите на споемнатите култури и луѓе )? - Добиваме прочистена рефлексија на тоталитаризам во огледало, без непотребни украси со кои се камуфлираат т.н. Демократско-неолиберални парадигми на западниот, односно „слободниот“ свет. Дали некогаш сте изненадени кога одредени вести ќе се појават на вашите, на нашите екрани? - Не смееме да заборавиме дека историјата на светот е всушност историјата на војните и катаклизмите, со повремените периоди на мир. Значи, војна и мир. Истото важи и денес, само што поради глобалната меѓусобно поврзана светска свест, и едното и другото се случува во исто време, на микро и макто ниво. Војната е мир и мирот е војна. Затоа, навистина не би требало да има некои значајни изненадувања на екраните кои се хранат со спектакли. Единствено може да не́ изненади изненадувањето само, доколку ни се случи. „Без Југославија Лајбах е сирак.“(цитат од „Денот на ослободувањето“) - И покрај фактот што носталгијата е меч со две острици, таа истовремено предизвикува чувство на удобност и копнеж за минатото, но овие чувства ја заматуваат комплексноста на историските реалности. Како Лајбах се движи низ оваа тензија и каква перспектива има за југоносталгијата? - Лајбах е сираче по своја сопствена одлука, па ние не одгледуваме никаква носталгија за Југославија, само сме носталгични по самата таа носталгија. Југославија инаку беше елоквентна творба која по многу тоа, го антиципираше она што денес се случува во Европа. Освен тоа, како држава и идеологија беше релативно безбедно засолниште за збратимените, но меѓусебно вечно раскарани балкански племиња. Денес новонастаните држави на територијата на поранешното „Братство и Единство“ се пред се́ евтина дребулија на меѓународните политички интереси и експлоататорски ловишта на локалните мафијашки кумови. Ние сме можеби отворено сентиментални кон овој некогашен заеднички простор па затоа му посакуваме многу среќа и успех во соживотот. Но, не сме премногу оптимистични дека тоа навистина и ќе се случи. „Кога гледам уметничко дело, се прашувам: дали ме инспирира, дали ме допира и придвижува, дали учам нешто од него, дали ме изненадува или воодушевува - дали се возбудувам, вознемирувам? Дали е ова тест што мора да го помине секое уметничко дело: дали може да создаде емоционално влијание врз некоја личност дури и ако нема никакво образование или теоретско знаење за уметноста? Отсекогаш сум имал проблем со уметноста што само некој го има диплома по историја на уметност може да разбере, а јас имам проблем со теориите. Во секој случај, повеќето од нив се глупости.“ Ова е цитат од Готфрид Хелнвејн ( Gottfried Helnwein ) уметникот чие дело го гледаме на насловната страница на албумот Wir sind das volk . Дали некогаш сте се надевале дека ќе ги поттикнете или испровоцирате споменатите чувства, особено знаејќи дека Лајбах е можеби најтеоретизираниот бенд, што не е изненадување ако се знае дека е нурнат во историјата, во коментирањето на тоталитаризмот, идеологијата, државата... Или нема елемент на предумисла кога работите? - Размислувањето на Хелнвејн многу е конзервативно и традиционалистичко, но во тоа нема ништо лошо, тој е конзервативен уметник кој исклучително се потпира на критериумите на сопствениот вкус и го проценува делото низ сопствената перцепција. Како таков, тој е типичен претставник и заговорник на т.н. ретинална уметност односно перцепција. Ретиналната уметност се однесува на уметност која е исклучиво работена за окото (и за душата), а не за умот, додека концептуалната уметност е онаа која првенствено кореспондира со умот. Лајбах е, спознание на универзалноста на контрадикцијата. Тоа е откритие на отстуство на рамнотежа помеѓу сексот и љубовта, помеѓу препуштеноста и активноста. Ги користиме сите сознанија на историјата да ја означиме оваа нерамнотежа. Таа љубов е безгранична; бог има едно лице, ѓаволот бесконечно многу. Лајбах е враќањето на акцијата во име на идејата, враќањето на емоцијата во име на умот. Карти за Skopje Calling можете да купите овде и овде. Повеќе за настанот: на ФБ. разговараше со Лајбах: Ана Чушкова; Фото-манипулации: Milk of dreams;

Laibach, slovenski bend poznat po svojoj provokativnoj i eksperimentalnoj glazbi od svog osnivanja 1980-ih, postao je stalni izvor kontroverzi i etablirao se kao jedan od najznačajnijih bendova industrijskog žanra. Svojim tekstovima i raznolikošću aranžmana (od ambijentalne do country glazbe), Laibach istražuje politički i kulturno relevantne teme, pomičući granice i poigravajući se stereotipima. Imajući sve ovo u vidu: postaje jasno da. bio bi podvig sastaviti pitanja koja se ne ponavljaju više puta za bend koji desetljećima aktivno radi na globalnoj fronti. No ubrzo postaje jasno da je zabrinutost potpuno neutemeljena iz nekoliko razloga. Jedan je: i nakon četiri desetljeća svjetski poznate karijere, Laibach kao da uvijek iznova mora objašnjavati svoja stajališta, posebice ona prema nacističkim ideologijama. Čini se da novinari odbijaju prihvatiti odgovore. Ikonografija koja ih povezuje s tom ideologijom i njezino plasiranje na literalistički način, ostavljajući je potpuno ogoljeno – barem je to namjera. Odakle poricanje i nedostatak ičije volje da se vidi logika koja stoji iza estetike koju Laibach koristi – možda zato što se oni koji ih slušaju na nekoj razini povežu i zaljube (što im se kasnije čini da zamjeraju) u ono što vide i čuti ne ostavljajući sebi prostora za predomišljanje. I baš zato što se nakon toliko vremena odgovor na ova pitanja nikako ne može pronaći i razriješiti, sva pitanja Laibachu su "opravdana" ako ne i novim generacijama (koje su tako vješte u surfanju internetom i izvlačenju informacija) , na načine kojih bi se iskusni arhivisti ili knjižničari uplašili), ako ne za njihove obožavatelje koji su samo prošle godine bili počašćeni s tri nova izdanja, onda za sve između koji bi mogli naići na Laibach - bilo na njihovim aplikacijama, u vijestima , ili na koncertu... DIVA MISLA: Pišem ova pitanja dok čekamo nastup Laibacha u Skoplju (ali po prvi put u Sjevernoj Makedoniji). Laibach je izdao EP/saundtrack prošlog januara, i dva albuma u razdoblju od 12 mjeseci. Slovania je u plamenu koja je kulminacija desetljećima duge globalne dinamike i napetosti, izlazimo iz pandemije, virus je ušutkao pa protresao usamljeni plavi planet (a možda je I odahnula), a lokalno (na Balkanu) nikada nedostatak vijesti o nekoj nadolazećoj propasti. Hrani li Laibach čovječanstvo na djelu, tektonske pokrete ili je umjetnički proces sasvim drugačiji i daleko od buke? Bismo li imali ovaj obim muzike da nismo imali par apokalipticnih godina kao sto smo imali? LAIBACH: Apokalipse i svakojakih buka zapravo nema kraja ali naš je proces rada zapravo isti kao uvek i možda je najlakši način da se odgovori na ovo pitanje tako da se vratimo na neka prvobitna polazišta koja su definisana u našem Manifestu (10 tačaka Konventa) 1982. godine: LAIBACH analizuje odnos između ideologije i kulture u kasnom periodu, prezentovan kroz umetnost. Napregnutost između njih i postojeće disharmonije (socijalni nemiri, individualne frustracije, ideološke suprotnosti) LAIBACH sublimira i time eliminira svakojaku direktnu ideološku i sistemsku diskurzivnost. (...) Svaka je umetnost podvrgnuta političkoj manipulaciji, sem one koja govori jezikom te iste manipulacije. Govoriti političkim jezikom znači razotkriti i priznati sveprisutnost politike. (...) Ideologija zauzima mesto autentičnog oblika društvene svesti. U modernom društvu priznavanjem te činjenice subjekat stane na poziciju političkog (politizovanog) subjekta. Laibach razotkriva i izražava spoj politike i ideologije industrijskom produkcijom i nepremostivi jaz između tog spoja i duha. (...) LAIBACH u svom radu preuzima organizacioni sistem rada industrijske proizvodnje i identifikaciju ideologijom (... ) što znači: ne govori individua, govori organizacija. (...) LAIBACH prakticira provokaciju revoltiranosti otuđene svesti ( koja nužno mora tražiti protivnika) i udružuje protagoniste i antagoniste u izraz buke statičnog totalitarizma. Kinoteka Sevjerne Makedonije otvaraju julsku reviju Švedskih filmova sa Liberation Day. Kroz film možemo vidjeti kako državni cenzori Sevjerne Koreje drže svaki detalj pod kontrolom – frustracija svih koji su radili na nastup je bila vidljiva ali ne promiče mi ironija da se to dešava Lajbahu. Činilo se da se šalite kad ste najavili nastup u Teheranu, ali izgleda da ipak idete u Iran. Šta je to što dobijate, kad nastupate u najozloglašenijim autoritarnim I totalitarnim sistemima svijeta? (Ovo kažem sa potpunim razumjevanjem ljudskosti I konteksta dotičnih kulture i ljudi). Dobijamo pročišćenu refleksiju totalitarizma u ogledalu, bez nepotrebnih ukrasa kojima se kamuflira tzv. demokratsko-neoliberalna paradigma zapadnog, odnosno 'slobodnog' sveta. Da li ste ikad iznenađeni kad određena vijest bukne na vašim, našim ekranima? Ne smemo zaboraviti da je istorija sveta zapravo istorija ratova i kataklizma, sa povremenim periodima mira. Dakle, rat i mir. Isto važi i danas, samo što se, zbog globalne, međusobno povezane svetske svesti, i jedno i drugo dešava u isto vreme, na mikro i makro nivou. Rat je mir i mir je rat. Stoga, zaista ne bi trebalo biti nekih značajnijih iznenađenja sa ekranima, koja se hrane spektaklima. Jedino nas može iznenaditi iznenađenje samo, ako nam se desi. “Bez Jugoslavije Lajbah je siroče.” - I pored toga što je nostalgija meč sa dvije oštrice, simultano priziva osjećanja utjehe i željnost za prošlost no ovi osjećaji zamagljuju kompleksnosti povjesnih realnosti. Kako Lajbah plovi kroz ovu tenziju I kakvu perspektivu ima na Jugonostalgiju? Laibach je siroče po svojoj vlastitoj odluci pa stoga ne gajimo nikakve nostalgije za Jugoslavijom, samo smo nostalgični do same nostalgije. Jugoslavija je inače bila elokventna tvorevina koja je po mnogo čemu anticipirala ono što se danas dešava u Evropi. Osim toga, kao država i ideologija, bila je relativno sigurno utočište za pobratimljena, ali međusobno večno zavađena balkanska plemena. Danas su novonastale države na teritoriji bivšeg Bratstva i Jedinstva pre svega jeftini sitniš međunarodnih političkih interesa i eksploatatorska lovišta lokalnih mafijaških kumova. Mi smo možda otvoreno sentimentalni prema ovom nekadašnjem zajedničkom prostoru pa mu zato želimo mnogo sreće i uspeha u suživotu. No, nismo previše optimistični da će se to zaista i dogoditi. Tijekom godina, Laibach je obradio razne dobro poznate pjesme, dodajući im svoj jedinstveni štih. Kakav je kreativni proces iza odabira i reinterpretacije ovih pjesama? Kriterijumi izbora se razlikuju od pesme do pesme i od projekta do projekta a proces je uvek pokrenut različitim elementima i kontekstima. Smatramo da su određene pesme nekih izvođača potencijalno relevantni istorijski materijal koji bi trebao biti ponovo interpretiran. Mi u principu biramo one pesme koje nam pomažu da ispričamo konkretnu priču. Kontekst interpretacije je stoga veoma važan i danas je često više originalnosti unutar konteksta nego u sadržaju. Ali ponekad je i sama priča odabrane pesme takođe važan faktor i nova interpretacija ima smisla samo u tom odnosu na istorijski kontekst postojeće pesme; najviše nas zanimaju pesme koje imaju (i kriju) određeni šizofreni karakter, nešto u maniru dr. Džekila i gospodina Hajda, i mogu da otkriju skriveni sadržaj, tzv. hidden reverse (skriveno suprotno). Ako smo pošteni, mi čak i ne tražimo mnogo pesama; one prave nas jednostavno pronađu same. "Kada gledam neko umjetničko djelo pitam se: inspirira li me, dira li me i gane, naučim li nešto iz njega, iznenadi li me ili zadivi - uzbudim li se, uznemirim? A ovo je li test koji svako umjetničko djelo mora proći: može li stvoriti emocionalni utjecaj na čovjeka čak i ako nema nikakvog obrazovanja niti bilo kakvih teoretskih znanja o umjetnosti? Uvijek sam imao problem s umjetnošću koju može razumjeti samo netko s diplomirao povijest umjetnosti, a ja imam problem s teorijama. Većina njih je ionako sranje.“ Ovo je citat Gottfrieda Helnweina, umjetnika čiji rad vidimo na omot albuma Wir sind das volk Jeste li se ikad nadali da ćete dozivati ili provocirati pomenute osjećaje, pogotovo znajući da je Laibach bend koji je možda najviše teoretiziran, što nije iznenađenje znajući da je Laibach uronjen u povijest, u komentiranja totalitarizma, ideologija, država... Ili kad radite nema element premeditacije? Helnwejnovo razmišljanje je veoma konzervativno i tradicionalističko, ali u tome nema ništa loše; on je konzervativan umetnik koji se isključivo oslanja na kriterijume sopstvenog ukusa i procenjuje delo kroz svoju percepciju. Kao takav, on je tipičan predstavnik i zagovornik tzv. retinalne umetnosti odnosno percepcije. Retinalna umetnost odnosi se na umetnost koja je isključivo rađena za oko (i za dušu), a ne za um, dok je konceptualna umetnost ona koja prvenstveno korespondira sa umom. Laibach kombinuje oba dva koncepta. U tom smislu, Laibach je spoznaja univerzalnosti kontradikcije. To je otkriće odsustva ravnoteže između seksa i ljubavi, između predanosti i aktivnosti. Koristimo sva saznanja istorije da označimo ovu neravnotežu. Ta ljubav je bezgranična; bog ima jedno lice, đavo beskonačno njih. Laibach je povratak akcije u ime ideje, povratak emocije u ime uma. Razgovarala sa Laibachom: Ana Čuškova; Ilustracija i foto-manipulacija: Milk of dreams;

Laibach, the Slovenian band - most widely known for its provocative and experimental music since its formation in the 1980s, has become a constant source of controversy and established itself as one of the most significant bands in industrial music. With their lyrics and variety of musical arrangements (from ambiental to country music), Laibach explores politically and culturally relevant topics, pushing boundaries and toying with stereotypes. Bearing all this in mind: it becomes clear that , it would be difficult to come up with questions, that aren’t played out before, repeatedly for a band that has been actively working for decades on a global front. But it soon becomes clear that the concern is completely unfounded for several reasons. One is: even after four decades of a world-famous career, Laibach seems to have to explain their positions again and again, especially the ones regarding the Nazi ideologies. The iconography that connects them to that ideology and its placement in a literalistic way, leaving it completely bare - at least that is the intention. Where does the denial and lack of any will to see the logic behind the aesthetics used by Laibach come from - perhaps because those who listen to them connect on some level and fall in love with what they see and hear without leaving themselves room for rethinking. And precisely because after all this time, the answer to these questions can in no way be laid to rest and resolved, all questions to Laibach are "justified" if not for the new generations (that are so apt at surfing the Internet and extracting information, in ways that experienced archivists or librarians would get intimidated by), if not for their fans who were treated to three new releases just last year, then for everyone in between who might come across Laibach - be it on their apps, in the news, or in concert… DIVA MISLA: I am writing these questions in anticipation of the Laibach concert in Skopje. Laibach published an EP/soundtrack last January (Love Is Still Alive) , and two albums in a span of 12 months ( Wir sind das Volk (2022) Sketches of the Red Districts (2023). Slovania is in flames, after being in decades long tension and caught in the middle of a complex global dynamic, we are coming out of a pandemic, the virus quietened and then shook the lonely Blue Planet (maybe she just had a breather and got to recuperate) and locally ( the Balkans) there is never a lack of news of “an always certain” oncoming doom. Does Laibach feed off humanity in action with its tectonic movements, or is your artistic process completely far removed from the noise? Would we get this volume of musical production have we not had a couple of apocalyptic years like we did? LAIBACH: There is never an end to the apocalypses and all sorts of various noise but the process of our work is in fact the same as it has always been and maybe the easiest way to answer this question is to go back to some of our original starting points that have been defined in our Manifesto (10 points of the Convenant) from 1982. LAIBACH analyzes the relation between ideology and culture in a late phase, presented through art. Laibach sublimates the tension between them and the existing disharmonies (social unrest, individual frustrations, and ideological oppositions) and thus eliminates direct ideological and systemic discursiveness of all kinds. (...) All art is subject to political manipulation (indirectly—consciousness; directly), except for that which speaks the language of this same manipulation. To speak in political terms means to reveal and acknowledge the omnipresence of politics. (...) Ideology takes the place of authentic forms of social consciousness. The subject in modern society assumes the role of the politicized subject by acknowledging these facts. Laibach reveals and expresses the linkage of politics and ideology with industrial production and the unbridgeable gaps between this link and the spirit.(...) LAIBACH adopts the organizational system of industrial production and the identification with ideology (... ) thereby expressing the relationship between the particular form of production system and ideology and the individual.(...) LAIBACH practices provocation on the revolted state of the alienated consciousness (which must necessarily find itself an enemy) and unites warriors and opponents into an expression of a static totalitarian scream. The Cinematheque of North Macedonia opens it’s July programme of Scandinavian movies with Liberation Day. In it, the remark that the next destination for Laibach is Tehran, it seemed as if it was said as a joke, but it looks like you will visit Iran after all. What do you get out of touring in some of the most notorious authoritarian political systems in the world (saying this with the utmost respect and awareness of the contexts of those cultures and the humanity of it’s people)? - We get a refined reflexion of a totalitarism in a mirror, with no unnecessary bells and whistles with which the democratic-neoliberal paradigm of the Western, the “Free” world camouflages behind . Are you ever surprised when certain news bursts onto Your screens? We must not forget that the history of the world is actually history of wars and cataclysms, with occasional periods of peace. Hence, war and peace. The same is true today, except that, due to the global, interconnected world consciousness, both are happening at the same time, on a micro and macro level. War is peace and peace is war. Therefore, there really shouldn't be any significant surprises with the screens, which feed on spectacles. We can only be surprised by a surprise if it happens to us. “Without Yugoslavia - Laibach is an orphan.” (This is a quote from Liberation Day) - Even though nostalgia is a double-edged sword, it simultaneously provokes feelings of comfort and yearning for the past, but these feelings don’t blur the complexity of the historical realities. How does Laibach move along the line of this tension, and what is it’s perspective of yugonostalgia? - Laibach is an orphan on it’s own accord, so we don't foster any nostalgia for Yugoslavia, we are only nostalgic for that nostalgia itself. Yugoslavia was otherwise an eloquent creation that, in many ways, anticipated what is happening in Europe today. In addition, the state and ideology were a relatively safe refuge for the fraternal but eternally feuding Balkan tribes. Today, the newly established states on the territory of the former "Bratstvo - jedinstvo”(Brotherhood and Unity) are primarily cheap trinkets of international political interests and exploitative hunting grounds of local mafia godfathers. We may be openly sentimental towards this former shared space, so we wish them much happiness and success in their coexistence. However, we are not too optimistic that this will actually happen. Over the years, Laibach has covered various well-known songs, adding his own unique touch to them. What is the creative process behind selecting and reinterpreting these songs? The selection criteria differ from song to song and from project to project, and the process is always triggered by different elements and contexts. We believe that certain songs by some artists are potentially relevant historical material that should be reinterpreted. In principle, we choose those songs that help us tell a specific story. The context of the interpretation is therefore very important and today there is often more originality within the context than in the content. But sometimes the story of the chosen song is also an important factor and the new interpretation makes sense only in that relation to the historical context of the existing song; we are most interested in songs that have (and hide) a certain schizophrenic character, something in the manner of dr. Jekyll and Mr. Hyde, and can reveal the hidden content, the so-called. hidden reverse. To be fair, we're not even looking for many songs; the real ones simply find us on their own. „When I look at a work of Art I ask myself: does it inspire me, does it touch and move me, do I learn something from it, does it startle or amaze me - do I get excited, upset? That is the test any artwork has to pass: can it create an emotional impact on a human being even when he has no education or any information about art? I’ve always had a problem with art that you can only understand if you have a degree in art history, and I have a problem with theories. Most of them are bullshit anyway. Most critics and theorists have little respect for artists, and I think the importance of theory in art is totally overrated. Real art is self-evident. “ This is a quote by Gottfried Helnwein the artist whose work is on the cover and the sleeve of the album Wir sind das Volk. Have you ever hoped to encourage or provoke aforementioned feelings, especially having in mind that Laibach is the most theoreticized about band, which is of no surprise with the band being immersed in history, the commenting of the totalitarianism, ideology, state… Or there is no element in premeditation when you do your work in art? Helnwein’s school of thought is very conservative and traditionalist, but there is nothing wrong with that; he is a conservative artist who exclusively relies on the criteria of his own taste and evaluates the work through his perception. As such, he is a typical representative and advocate of the so-called retinal arts, ie perception. Retinal art refers to art that is exclusively made for the eye (and soul) and not for the mind, while conceptual art is that which primarily corresponds with the mind. Laibach combines both concepts. In this sense, Laibach is an acknowledgment of the universality of contradiction. It is the discovery of the absence of balance between sex and love, between commitment and activity. We use the memory of history to mark this imbalance. That love is boundless; God has one face, the devil has an infinite number of them. Laibach is the return of action in the name of the Idea, the return of emotion in the name of the Mind. The latest album Sketches of the Red Districts (2023) - and all of Laibach discography - can be found on most music platforms. More art and information can be found on the Laibach website Ana Chushkova spoke to Laibach; Illustrations and photo-manipulations: Milk of dreams;

Спомените на Градот Скопје сè уште од големиот земјотрес што го погоди во 1963 година се живи и за оние кои непосредно го преживеаа - свежи. Оваа година, Друштвото на ликовни уметници на Македонија (ДЛУМ) се придружува на сеќавањето на овој историски момент и на нашиот голем поет, Ацо Шопов, со уникатна изложба. Изложбата, насловена "Во пет и седумнаесет", ќе се одржи во периодот од 3-ти до 9-ти јули 2023 година, и ќе ги претстави делата на 23 уметници. Мотивот за оваа изложба е текстот на Ацо Шопов, "Во пет и седумнаесет", кој е посветен на земјотресот во Скопје и светската солидарност го оживува моментот, но има влијание и на кураторот на изложбата, Дијана Томиќ Радевска, која ја носи идејата за овој проект. Изложбата на ДЛУМ ќе се одржи на неколку локации во централното градско подрачје на Скопје. Отворањето ќе биде во КИЦ во 17:17 часот, каде ќе бидат изложени дела на 10 уметници. Потоа, движењето ќе продолжи кон Францускиот Институт Скопје, каде ќе се постават дела на 2 уметници. Приватната галерија ГРАЛ ќе го прикаже творештвото на 7 уметници, а улицата "На липите" во Дебар маало ќе биде дом на објект инсталацијата на еден уметник. Крајната дестинација ќе биде градската кафеана "Пелистер". Во пет и седумнаесет Некој запиша: на дваесетишести јули илјададеветстотинишеесетитрета, во пет и седумнаесет, загина градот на Вардар. Каква страотна пресуда на природата, каква катастрофална закана на вистината, содржана во еден единствен миг од времето – пет и седумнаесет. Во ревот на земјата и бетонските блокови – пет и седумнаесет. Во вителот на зданијата и стемнетото сонце – пет и седумнаесет. Во крикот на децата чиј што сон ни под урнатините не успеа да избега од зелените поља на нивните очи – пет и седумнаесет. Во дивата занеменост на мајките и татковците, на младичите и девојките, на човекот кој во еден единствен миг остана гол врз пепелот на разорените зданија и врз кого се сруши нечовечки товар од бол и патила – пет и седумаесет. Пет и седумнаесет. Кој би можел со нашите обични човечки зборови да ја искаже драмата во која слепата утроба на земјата вовлече двеста иљади жители на оваа планета, драмата Пет и седумнаесет. Да, изгледаше така: свирепите сили ја поставија својата дијагноза – градот е мртов во пет и седумнаесет. О, човеку, ти што излезе од урнатините, од ужасот и грозотиите, ти што се искачи на врвот на невозможниот бол и ранет блесна со сета своја убавина, и ти што ги носиш во себе сите градови, сета мака нивна, сите соништа, сите надевања, ти што го запали својот бол со огнот на раѓањето – тебе ти ги давам овие редови, свесен за немоќта дека било кога тие ќе успеат да се допрат до длабината на твоето страдање, до силата на твојата благородност, до вишините на твојата неискажана човечка убавина. Зашто овој град не се ни улиците ни плоштадите, липите и црвените каранфили, парковите и гулабите, кулите убави или грди, линиите на старата и новата архитектура што ја сече оваа Вардар река како човечка вододелница, како две страници од историјата. Зашто овој град не се овие гробишта од железо и бетон, од малтер и цигли, ни овие темни заканувачки пукнатини на ѕидиштата, тие дијагонали на смртта, ни крововите што за чудо висат на тротоарите. Зашто овој град – тоа си ти, човеку. Зашто овој град – тоа е твојата невидена архитектура на совеста, љубовта, трпението и патилата, град на непознатата човечност во тебе. Историјата ќе запише: градот на човечноста е роден во пет и седумнаесет. Те гледав како го подигаш копајќи ги со нокти бетонските плочи за да го откриеш својот син, своето девојче, својот пријател, својот брат. Те гледав како се провлекуваш низ тесните пукнатини и дупки за да ги извлчеш од чељуста на пеколната неизвесност. Те гледав како со својот дах им го враќаш дахот на девојчињата и момчињата, обезличени од овој чудовишен судир на животот и смртта. Те гледав исцрпен, модар и премален од несон, од бдеење, од страдање над ранетите, над мртвите. Те гледав како ги повлекуваш границите на животот повеќе и над познатата човечка моќ и како на смртта ѝ одземаш дел по дел од нејзината власт. Те гледав врз урнатините, на патиштата, во збеговите, помеѓу возможноста и невозможноста. Тој град се роди во пет и седумнаесет на она страотно утро кога земјата ревеше со ревот на уништувањето. Неговите кули на човечноста не се извишија во урбанистичките заводи, неговите улици на љубовта не се насликани на сликарските платна во затворени атељеи, неговите домови на сочуство и човечко разбирање не се плод на трогателна поетска фантазија. Тој град на твојата нова човечност се роди во пет и седумнаесет. Човеку, ти што излезе од урнатините, од ужасот и грозотиите ти што се искачи на врвот на болот, блесна со сета своја убавина и го запали сиот свој бол со огнот на раѓањето, те слушам како викаш: „Поети, мајстори на зборот, архитекти на човечноста и солидарноста, исковете нови зборови за поимите на разбирањето и љубовта, помошта и братството, единството на човечките интереси, животот без страв и катастрофи. Во пет и седумнаесет е роден градот на иднината.” ____________ * Овој текст за скопскиот земјотрес е објавен во Современост, XIII, 7−8, 1963 стр. 425−427. Македонската верзија е превод на Ацо Шопов на неговиот текст напишан прво на српскохрватски, под наслов „У пет и седамнајест”, најверојатно на барање од редакција на весник што излегувал на српскохрватски јазик. Во тек е библиотечно пребарување на објавениот текст. Дури две години подоцна, Шопов ќе ја објави во Современост, XV, 6, 1965, песната „Тажачка од онаа страна на животот” во која ќе се појави повторно сликата на човекот што „се искачил на врвот на невозможниот бол”, во стихот: „Се искачив над врвот од болот”.

Корпорациска хипокризија; контрадикторност и противречење на компаниите нa својот јавен имиџ со своите внатрешни практики. На пример, компанија која се претставува како еколошки одговорна, но во исто време загадува околината со своите производи или процеси. Тие последици се „излеваат“ на потрошувачите, вработените и воопшто на општеството. Потрошувачите може да се чувствуваат измамени или разочарани од компанијата, вработените може да се чувствуваат демотивирани или несреќни на работното место, а општеството може да страда од загуба на доверба или социјална неодговорност. Лени вон Гелева (Наташа Гелева) е веќе легендарна македонска фотографка која оваа хипокризија не само што ја улови и разголи со едно „чкрап“, туку и покажа како понекогаш е проектирана толку очигледно што е комично. Но, не е. Гелева вели на нејзиниот Фејсбук „ПрoКредит Банка баш е „пример за одговорност“. Многу поголема реклама ќе им беше да донираат за реновирање на фасадата што се распаѓа отколку невкусниот билборд од таа големина.“ Во центарот на Скопје на булевар Кочо Рацин распослан е огромен билборд на зградата, чија фасада е толку ороната што, се чини дека само билбордот ја држи да не се лизне и падне на тротоарот… Остатокот од приказната видете го сами… Повеќе од уметноста на Наташа Гелева можете да ги најдете на нејзиниот веб-сајт.

Беше сосема за очекување Д-фестивалот да биде развлечен низ сите медиуми, после подвигот кој го изведоа викендов и со тоа да се даде поддршка на таков проект од кој сите можеме да бидеме горди, фестивал во Македонија кој може да се мери со регионалните и европските летни фестивали по многу нешта.. И сосема е нормално сите да сакаат да расте од година во година.... Но наместо позитивна медиумска покриеност на настанот Д-фест доби нешто малку поинакво… Сигурно ги прочитавте насловите, зготвени во МВР, а пласирани по сите медиуми... Како улетала полиција на музички фестивал и апсела луѓе (уф носталгија нѐ фаќа кога мислиме на сите епизоди кога полиција или милиција влегува по кафани и вика „лични карти!“ и почнува да регистрира луѓе...или кога сосема неочекувано полицајци во цивилка на журки почнува да претресува и апси луѓе)... Со тоа МВР направија свој сопствен подвиг: ја разбија трговијата со дрога, и спасија човечки животи со тоа што ќе ги влечат по судови и станици... На оваа очекувана, нормална, и ситуација за поздравување, Д-Фестивал одговоара со следната изјава:

Филмот "Денот на ослободувањето" режиран од норвешкиот режисер Мартин Травик е авантуристичко искуство на словенечките (или Југословенските) Лајбах. Филмот не́ носи во најинтригантниот и затворен систем во светот - Северна Кореа. Во овој неверојатен проект, Лајбах гостува во Пјонгјанг, додека се спрема за настап со јавноста таму во соработка со тамошните цензори, но испратени со цинизмот на Западот: со коментарот на Џон Оливер. Филмот не само што ни нуди инсајдерски поглед во непознатата земја и култура, туку и го истражува влијанието на уметноста и музиката како средство за споделување на идеи но и нивните граници - дали ги има, и по кој критериум се поставуваат. Лајбах претставува моќна и провокативна авангардна група која си игра со политичките и културните норми, и со тоа со „Денот на ослободувањето“ го прикажува светот од друг аспект, ги пробива на границите и се обидува да ги деконструира стереотипите.