"Danse Macabre" која на радио каналот 103-ка почна во петок, 10-ти март, 2010 запиша на својот блог: „Водител беше Ивица Сердарот и уберкул пријатели на ротирачка врата, од сега шоуто ќе емитира магија преку ФМ радио брановите секој петок на полноќ. "Danse Macabre" е француска фраза која е концепт/алегорија позната како танц на смртта, Dance of Death во англискиот јазик, Danza Macabra на италјански и шпански и Totentanz на германски.La Danse Macabre се состои од персонифицирана смрт која води низа танцувачки скелети од сите сфери на животот до гробот. Во доцно-средновековниот период, концептот ги потсетувал луѓето колку биле кревки нивните животи. Неговото потекло е постулирано од илустрирани текстови, најраниот познат уметнички пример пронајден на париските гробишта кои датираат од 1424 година. Како што беше персонифицирана визуелната слика на смртта, Танцот на смртта во денешно време е рутински поврзан со хорор жанрот и сродни настани како што е годишната прослава на Ноќта на вештерките. Во оваа смисла, емисијата „Danse Macabre“ е доцна ноќна радио програма со хорор сензибилитет, програма која му оддава почит на жанрот фокусирајќи се на сите негови манифестации и чудности, забавувајќи се со своите попознати чудовишта и суштества, претставувајќи ги своите понејасни претставници и на крајот, дискутирајќи за некои сериозни актуелни прашања низ призмата на мабреката. О, и има одлична музика, исто така! :) Вака беше претставена Данс макабр, во нејзиниот зародиш, а денеска кога 103ка не е на ФМ радио брановите, ова шоу се емитува на интернет, и тврдоглаво се држи до „радио“ категоријата, што не е неточно бидејќи овие линии се заматени и поместени во дигиталната ера. Кога го прашавме водителот Златко Гелески што мисли, дали начинот на кој е замислена емисијата, би била во судир со препорака на „поткаст лектира“ - затоа што самата содржина може многу лесно да биде поткаст, и всушност ги има сите елементи со кои многу македонски поткасти се борат, и често им недостасуваат - елоквентност, интересни и релевантни информации за темата која ја обработуваат, културолошки оглед кој е пренесен на начин кој е питок, затоа што е органски - тој ни одговори: „ Што се однесува за , се емитува во живо, со најава од музика, меѓутоа поради рестрикциите на јутјуб ја исклучувам музиката и го оставам само говорот, што кога ќе се изземе музиката одговара на денешните поткаст формати, така што емисијата е хибридна и функционира во двата облика, поткаст е на јутјуб, радио емисија е на 103ка.“ Емисијата која ви ја препорачуваме го следи Синедејс - муви најт, и носи интересни пикантерии(не сензационалистички, туку онакви кои ја оживуваат приказната на фестивалот). Бидејќи ионака должиме многу, послушајте и сами:

Пред пандемијата во игра на случајот - станаа доста популарни шоуа во живо во камерна атмосфера... Нешто налик на МТВ анплагд од 90-те, но сепак уште поинтимни: Tiny Desk концертите на NPR кои на Јутјуб ги носеа најсвежите имиња на музиката на денешницата без разлика дали се тоа млади луѓе на прагот на светски познат успех, или суперѕвезди кои имаше посебен вид на интрига да се видат како настапуваат во њујоршка канцеларија, во светлото на денот... Ковид- пандемијата ги изгони музичарите во своите домашни студија за да можат да спасат што е возможно за спасување додека се снајдат во ненадејната ситуација, па затоа откако сме назад надвор "we back ousside" - со гласот на Бијонсе, се чини сите отидоа во другата крајност, во обид на пркосна (или можеби преплашена) компензација. Сите се на стадионите, на фестивалите, на шоута за доделување награди како БЕТ и Греми со продукции на кои очигледно не се штеди, ниту пак нема подвиг кој е премногу амбициозен или невозможен. Како поинаку бремената Ријана ќе пееше на футбалски стадион на симулација на светлата на појачалото? Затоа првите 20на секунди на астапот Нигериецот Бурна Бој во Лондон, спонзорирано и пренесено во живо од Apple Music не беше изненадување - но сепак беше. Иако има настапувано на сите возможни светски бини, на кои еден современ музичар може да се надева да настапува, сепак е нова глетка. Бурна Бој нема вокал со некоја посебна громкост - но го одликува кадифено- мека боја , ниту пак се потпирал некогаш на својата кореографија како еден од музичките јазици. Сето тоа го става во опасност тој стадион да го проголта наместо да го преувелича: погрешната позиционираност многу лесно може тоа да го направи - но ништо од тоа не се случува. Камерата чита само еуфорија. Афро небо над Лондон. Афричкиот џин е дома на огромната светска сцена. Студиски Бурна...

„Долго време, не можев да замислам дека некогаш ќе правам нешто надвор од CHVRCHES“, вели Мејбери во најавното видео, кое можете да го погледнете подолу. „Од 15-годишна возраст, секогаш сум била само во бенд. Отсекогаш толку многу сакав да припаѓам некаде - да бидам едно од дечките и да се вклопам. Но, додека пловам / се сопнувам низ овој период од мојот живот (вашите 20-ти навистина минуваат брзо, деца), почна да се чувствувам како да има работи што сакам да ги напишам, да ги кажам и да ги направам, а кои треба да се направат сама.“ Одлична вест за сите фанови на Chvrches и нивната пејачка, Лорен Мејбери (Lauren Mayberry) . За прв пат во својата кариера, таа ќе има своја соло турнеја, која ќе патува низ Северна Америка,Велика Британија и Европа. Погледнете ги датумите на нејзината турнеја подолу. Турнејата не дојде од мирно плаво небо - Lauren објави дека работи на својата соло музика, првенче за нејзе која скоро ќе можеме да ја слушнеме. „Се запознав со Iain [Cook] и Martin [Doherty] кога имав 23 години - мало бебе од човек, во ретроспектива. Гледајќи што постигнавме заедно, толку многу од тоа не ми се чини реално или дури возможно“, напиша Лорен. „ Благодарам на секој што беше дел од ова.Засега, меѓутоа, сум возбудена / преплашена / збунета да ви кажам дека работев на мојата прва соло музика и ќе можам да почнам да ја споделувам наскоро.“ Chvrches го издадоа својот четврти и најнов албум, Screen Violence, во 2021 година. Ова е албум полн со енергични и емотивни песни. П.С. Ова не значи дека бендот се распадна „Сите сме уверени дека приказната за CHVRCHES има уште многу страници кои допрва треба да се напишат“. 09-04 Вашингтон, ДЦ - 9:30 Клуб 09-16 Бруклин, Њујорк - Музичка сала на Вилијамсбург 09-18 Олстон, МА - Брајтон Музичка сала 09-20 Торонто, Онтарио - Таверна потковица 09-22 Чикаго, ИЛ - Линколн Хол 09-23 Урбана, ИЛ - Пигмалион 09-25 Сиетл, ВА - Неумос 09-26 Портланд, ИЛИ - Мисисипи студио 09-28 Сан Франциско, Калифорнија - Сала август 09-29 Лос Анџелес, Калифорнија - Трубадур 10-05 Глазгов, Шкотска - Оран Мор 10-06 Бирмингем, Англија - О2 институт 3 10-08 Манчестер, Англија - Горила 10-09 Лондон, Англија - Скала 10-11 Амстердам, Холандија - Мелквег Оз 10-12 Берлин, Германија - Лидо 10-13 Минхен, Германија - Стром 10-15 Париз, Франција - La Maroquinerie 10-16 Келн, Германија - Луксор 10-17 Прага, Чешка - Рок Кафе 10-19 Виена, Австрија - Флекс 10-21 Цирих, Швајцарија - Боген Ф 10-22 Милано, Италија - Магнолија 10-24 Барселона, Шпанија - Ла Нау 10-25 Мадрид, Шпанија - Сала Капернико

Скопје е град со богата историја, култура и традиција, но, и не е претерано да се каже дека и со тешка судбина. На 26 јули 1963 година, Скопје беше погодено од разорен земјотрес кој уништи голем дел од градот и го одзеде животот на повеќе од 1000 луѓе. Тој ден остана впечатен во сеќавањето на сите Скопјани, но и на целиот свет, кој се мобилизираше да им помогне на жртвите и да им даде поддршка за обнова на градот. МКЦ Скопје е една од институциите кои се родени во тој процес на обнова, со цел да промовираат уметноста, културата и образованието во Скопје. Оваа година, МКЦ Скопје ќе одбележи 60 години од земјотресот со разновидна програма која ќе го почитува минатото, но и ќе гледа кон иднината. И во оваа година, МКЦ Скопје како институција која е поврзана на повеќе начини со несомнено најголемиот и најтажниот момент во историјата на градот, организира специјална програма по повод 60-годишниот јубилеј од земјотресот. Музичкиот дел од програмата започнува во 21 часот, во паркот на МКЦ, каде ќе наслушаме изведби на македонските музички таленти Pedro Horisonte, Луфтанза и Баклава. Овие изведби ќе бидат придружени со промоцијата на албумот "За Скопје со љубов". Во паркот на МКЦ од полноќ ќе се проектира филмскиот калеидоскоп "Скопје Ремикс [2012]". Филмот покажува едно модерно Скопје, обновено и втемелено на љубов и солидарност. Сите програмски активности се со бесплатен влез, а едноставната порака е да го поминете овој ден во силата на музиката и културните настани, за да го дадеме почит на случувањата поврзани со оние страшни моменти но и години кои го доведоа градот на колена, но евентуално извадија од Скопје квалитет и особини за кои можеби не беше сосема свесен, преку глобалната и југословенската солидарност. *Ова не е конечната програма, во очекување сме на понатамшни објави

Ако поминавте барем малку време во All England Club за време на Вимблдон (а повеќето од нас ја немаа таа прилика ) ќе приметевте дека многу од поситетелите беа облечени во она што може да биде опишано како почетнички комплети: многу од мажите носеа кошули и шорцеви, додека жените носеа летни фустани или сукњи. Но почетничкиот комплет како што сугерира името е само пословичен почетнички комплет. Некои во публиката носеа блејзери или троделни костуми. Некои ги користеа џемперите како аксесоар: ги наметнуваа преку рамениците или ги врзуваа околу половината. Вимблдон е познат по тоа што бара од спортистите да носат бело. Многумина во публиката носеа барем еден бел елемент во аутфитот, а најчесто тоа беа патиките. И немаше да биде британски тениски турнир доколку немаше многу елегантни шапки.

Борис Секирарски за „убиецот од Ваљево“

И го слуша неговиот саундтрак. Брет Морген (Brett Morgen) повеќето од оние кои го читаат текстов го знаат по Montage of Heck - биографскиот филм за Курт Кобејн, или филмот за Кобејн кој е посветен во функција на неговата биографија. По прв пат ги гледавме Новоселиќ, Грол, Куртни Лов, неговата мајка како од прва рака сведочат за текот на настаните, па затоа може да се исцрта јасна траекторија, од - до, но таа линија е потопена во снимки, од музиката, од домашни филмови, и видеа….и она што го направи посебен, но и уметничко дело само по себе. Во краткиот и трагичен живот, на Кобејн, моментот на гасењето на животната светлина, испровоцирана од зависноста, но сосема веројатно и вертеровска егзистенцијална криза, не е возможно да биде обилно документиран(можеби и е добро што е така, затоа што кратките секвенци кои ги видовме, беа срцепарателни). Затоа, тој е илустриран/анимиран и со тоа му дава посебен квалитет на филм кој би можел да стои самостојно, доколку Кобејн би бил фиктивна личност. Moonage Daydream – A Brett Morgen Film се сретнува со дијаметрално спротивниот „проблем“(од режисерски и организационен аспект): Боуви има живот повеќе од дупло подолг од оној на Кобејн, и траекторијата во еден момент се поклопува, приказната заличува. Екцесивната, ексцентирчна рок ѕвезда мора да помине крштевка на оган, сумирана во фамозното „секс, дрога и рокенрол“ кој е опасен процес. Но ако нешто учиме за Боуви од Moonage daydream е дека е исклучително талентиран во живеење, во дозирање, во тајмирање, и проценување. И Брет Морген ја зема заслугата за тоа што не го поклопува гледачот со Боуви материјали, туку има јасна линија на животно патување. Во првата етапа од неговата кариера на Рок ѕвезда(фактот дека денес, социјалните медиуми во Македонија се преплавени со музика од Боуви со пораки колку тој им значи на луѓето овде, сведочи за сјајот на таа ѕвезда) тој ја има присебноста во хаотичноста на тој живот - да се дистанцира од егото на рок суперѕвездата, и да и́ додели улога на Вонземјанин, Зиги, Alien Rockstar. А вториот падобран, брод за спасување - посветеноста кон духовниот живот, како ученик со сите петки, на светските религии, филозофии, патувања но и испробување и посветување на сликарството кое го наоѓа во Западен Берлин. Низ интервјуа испреплетени со музика - саундтракот има уникатни и „никогаш претходно слушнати“ верзии и парчиња музика А Боуви, низ мрежата на неговата уметност, го гледаме како испливува на сигурно, во своите четериесетти години со смиреност и мудрост на монах - со тоа што ја наоѓа својата сопруга Иман со која останува до крајот на својот живот (и таа до ден - денес е заљубена со фасцинатна посветеност) и станува татко, повторно, Овој несекојдневен живот, живот добро изживеан, е оставен да диши во Муниџ Дејдрим и затоа (и овој) филм функционира добро. Брет Морген дозволува уметникот, Боуви самиот да каже, - и зборува во траењето на филмот - а некој кој е толку елоквентен е одличен столб на кој може да се потпре, како се́знаечки наратор, но на книга на животот. Дозволува музиката без да се искасапи, дури и кога има интервенции(вметнување на коментарите, гласот на Боуви) да го илустрира патот кој го изодува, но не го изоставува Боуви сликарот, уметникот, љубовникот. Брет Морген работел на филмот четири години, но дури после три од нив, добил дозвола од Боуви имотот да ги користи архивите, кои требал да ги прочешла. Од нив излегува саундтрак од над 40 песни, дупло ЦД и винил издание кое се очекува во 2023. Rolling Stone го коментира саундтракот вака: „ПРЕД објавувањето на документарниот филм за Дејвид Боуви, Moonage Daydream, откриени се детали за саундтракот на филмот, а придружната колекција може да се пофали со необјавени верзии во живо, исечоци од албуми, извадоци од интервјуа, оркестарски изведби и специфични ремикси на класичните песни на Боуви. Како преглед на ексклузивните миксови на саундтракот „Moonage Daydream“, имотот на Боуви ја сподели верзијата на „Modern Love“ што се појавува во документот на режисерот Брет Морген. Оваа верзија е уникатен микс, почнувајќи од изолираниот мотив за пијано на траката, а се надоврзува во рефренот пред да заврши на придружните а капела вокали, нудејќи увид во поединечните елементи кои го создаваат класикот што сите го знаеме и сакаме“, вебсајтот на Боуви. рече за миксот на „Moonage Daydream“ за стартерот на Let's Dance. Други важни моменти од саундтракот на Moonage Daydream вклучуваат композиција во живо на „The Jean Genie“ од 1973 година и „Love Me Do“ на Битлси, во која се појавува Џеф Бек на гитара - изведба што беше снимена за време на последниот концерт на Боуви на Зиги Стардаст - исто така, како необјавен филм во живо од 1974 година на „Rock n' Roll With Me“. Филмот Moonage Daydream можете да го најдете на овие платформи. Саундтракот е на сите музички стриминг сервиси.

За 22. пат, Скопје ќе биде домаќин на меѓународниот фестивал на европски филм – CINEDAYS, кој ќе се одржи од 13 до 18 јули 2023 година. Овој фестивал е единствениот домашен фестивал акредитиран од ФИАПФ (Меѓународна федерација на асоцијации на продуценти на филмови) и е дел од Европската мрежа на филмски фестивали. CINEDAYS го има за цел да го промовира и поддржи европскиот филм и да го зближи со локалната публика. Фестивалот ќе нуди разновидна и квалитетна програма од повеќе од 100 филмови, поделени во неколку секции: официјална селекција, македонска селекција, документарна селекција, кратка селекција, специјални проекции и ретроспективи. Филмовите ќе се прикажуваат во МКЦ, кино Фросина и Кинотека, а некои од нив ќе бидат достапни и онлајн. Фестивалот ќе се одвива на различни локации низ Скопје, како што се покривите на ГТЦ и Дом наградежници, Музејот на современа уметност, Авто киното на Водно, паркот зад МКЦ, киното Милениум и Кинотеката. Под годинешниот слоган „Муви најт“, летните скопски филмски вечери ќе нудат разновиден избор поделени во 11 придружни програми. Фестивалот се отвори со македонската премиера на филмот „М“ на Вардан Тозија, кој својата светска премиера ја имаше на Филмскиот фестивал во Кан. Филмот е дистописка приказна за осумгодишниот Марко, кој живее со верување за заштитничките моќи на својата магична шума, не знаејќи за постоењето на светот надвор од неа. Филмот е копродукција меѓу Македонија, Хрватска, Косово, Луксембург и Франција. Во официјалната селекција на CINEDAYS ќе видиме 8 филмови од различни жанрови и тематики, а ќе ги видиме Тајмаут Тај(Ив Душемин) Лери(Зилард Бернард) , Граници на љубовта(Томаш Вински), Матријарх(Алваро Гаго Диаз), Луксембург, Луксембург(Антонио Лукич), Обичните(Софи Линенбаум), Црн камен“(Спирос Јаковидес); Исто како да сме мртви“(Наталија Синелникова) Во SEE програмата ќе се прикажат филмови од Југоисточна Европа, кои се одликуваат со свеж и автентичен пристап. Во оваа програма ќе видиме филмови како „Сте ја виделе ли оваа жена?“ (Душан Зориќ, Матија Глушчевиќ), „Снегот и мечката“(Селџен Ергун), „Каде што води патот“ ( Нина Огњановиќ)... Во МК Shorts програмата ќе се прикажат кратки филмови од македонски автори или копродукции со македонско учество. Во оваа програма ќе видиме филмови како „Сценариото“ на Александра Кардалевкса, „Страст по лутањето“ на Леона Јариќ, „Так-так“ на Јане Алтипармаков и други. Во Ретроспектива програмата ќе се прикажат филмови посветени на Дејвид Боуви. Во оваа програма ќе видиме филмови како „Човекот кој падна од небото“ на Николас Рог, „Лабиринт“ на Џим Хенсон, „Баснословноста“ на Џулијан Темпл и други. CINEDAYS е фестивал кој го слави европскиот филм и го поврзува со македонската публика. Фестивалот нуди разновидна и квалитетна програма, која ќе го задоволи вкусот на секој филмски љубител. Фестивалот е истовремено и платформа за поддршка и промоција на македонските филмски творци и нивните дела. CINEDAYS е фестивал кој не треба да го пропуштите! Музичката програма нема да изостане, и во сегментот cinEmusic, на која ќе настапуваат: Castihlo, Визељ и К.У.Р. ... За повеќе информации за фестивалот и програмата, посетете ја веб-страницата на Синедејс или следете го фестивалот на социјалните мрежи.

Даниел Луис за Њујорк Тајмс Милан Кундера кој беше одметник на Комунистичката партија и глобална книжевна ѕвезда, авотр на зајадливи и сексуално набиени романи кои го доловувааа задушувачкиот апсурд на животот во работничкиот рај на неговата родна Чехословачка, почина во вторникот во Париз. Тој имаше 94 години. Портпаролката за Галимард, издавачот на Кундера во Франција, во средата рече дека г-дин Кундера починал „по долго боледување“. Низата на популарни книги на Кундера почна со „Шега“ која беше издадена среде добри критики и признанија во 1967 година, околу времето на Прашката пролет, а потоа беше одмазднички забранета откако советските трупи го уништија тој експеримент на „Социјализмот со човечко лице“ неколку месеци подоцна. Тој го заврши својот последен роман „Фестивалот на безначајноста“ (2015), кога беше во средината на своите 80-ти години и живееше удобно во Париз. Романот беше неговата прва нова белетристика од 2000-та, но беше примен во најдобар случај - млако, и тоа беше далечно ехо од реакцијата на неговиот трајно најпопуларен роман „Неподнослива леснотија на живеењето.“ Беше небичас успешен кога беше објавен во 1984-та, и повторно објавуван во текот на годините на најмалку 25 јазици. Романот привлече уште поголемо внимание кога беше адаптиран во филм во 1988 со Дениел Деј Луис, кој го играше еден од неговите централни карактери, Томас, чешки хирург кој го критикува комунистичкото лидерство и како последица мора да работи како чистач на прозорци. Што се однесува до казните, чистење на прозорци беше прилично добра зделка за Томас, неуморен љубовџија кој е секогаш отворен да сретнува нови жени, вклучувајќи и домаќинки на кои им е досадно. Но сексот, кој како самиот Томас и трите други главни ликови - неговата жена, заводливата сликарка и љубовникот на сликарката - се сите присутни за повисока цел: да ја стави книгата на листата на најдобрите книги од 1984-та, кога The New York Times Book Review забележа дека „вистинската работа на овој писател е да најде слики од катастрофалната историја на неговата земја во неговиот животен век. Ги користи четворицата без сожалување, ставајќи го секој од паровите еден наспроти друг како противречности на секој можен начин, за да се опише свет чиј избор е пресушен и луѓето едноставно не можат да најдат начин да ја изразат човечноста.“ Тој немаше сожалување посебно кон женските карактери до таа мера што британската феминистка Џоан Смит во нејзината книга од 1988-та „Мизогинии“ објави дека „Непријателството е заеднички именител секогаш кога Кундера ги пишува жените“. Други критичари размислуваа дека изложувајќи ги ужасните поведенија на мажите е барем делумно неговата намера. Сепак, дури и посилните женски карактери во книгите на Кундера беа објективизирани и оние со помалку среќа беа понекогаш виктимизирани во вознемирувачки детали ( Нараторот во неговиот прв роман, „Шега“, одмазднички ја заведува сопругата на стариот непријател, ја удира за време на сексот, а потоа вели дека не ја сака. На сопругот на жената не му е грижа; тој е заљубен во многу кул студентка. Во последното омаловажување, вознемирената жена се обидува да се самоубие со пиење на апчиња, за кои се испоставува дека се лаксативи.) Стравот на Кундера дека чешката култура може да биде избришана од страна на сталинизмот - многу од нејзините тргнати лидери беа избришани од официјалните фотографии - беше во центарот на „Книга на смеата и заборавот“. Тоа не беше точно она што многу западни читатели би очекувале од „роман“: секвенца од седум приказни, раскажани како фикција, автобиографија, филозофска шпекулација, и многу тоа друго. Но сепак, Кундера ја нарече роман и ја спореди со сет на варијации на Бетовен. Кундера имаше длабок афинитет за мислителите и уметниците од Централна Европа - Ниче, Кафка, Роберт Мусил и Херман Брох, чешкиот композитор Леос Јаначек. Како и Брох, г-дин Кундера рече, тој се трудеше да го открие „она што само романот може да го открие“, вклучително и она што тој го нарече „вистината на неизвесноста“. Неговите книги во голема мера беа спасени од тежината на ова наследство со разиграноста што често подразбираше користење на сопствениот глас за коментирање на работата што е во тек. Еве како тој почнува да ја измислува Тамина, трагична фигура во „Книгата за смеата и заборавањето“, која започнува како запуштена чешка вдовица во Франција и некако завршува со смрт во рацете на суровите деца во бајка: „Пресметувам дека секоја секунда се крстат два или три нови фиктивни ликови овде на земјата. Затоа секогаш се двоумам дали да се приклучам на тоа огромно мноштво Јовани Крстители. Но, што можам да направам? На крајот на краиштата, моите ликови треба да имаат имиња“. Г-дин Кундера изјави за The Paris Review во 1983 година: „Мојата животна амбиција беше да ја обединам најголемата сериозност на прашањето со најголемата леснотија на формата. Комбинацијата на несериозна форма и сериозна тема веднаш ја разоткрива вистината за нашите драми (оние што се случуваат во нашите кревети, како и оние што ги играме на големата сцена на историјата) и нивната ужасна безначајност. Ја доживуваме неподносливата леснотија на постоењето“. Тој призна дека имињата на неговите книги лесно може да се заменат. „Секој мој роман може да го носи насловот „Неподносливата леснотија на битието“ или „Шега“ или „Смешни љубови“, рече тој. „Тие го отсликуваат малиот број теми што ме опседнуваат, ме дефинираат и, за жал, ме ограничуваат. Освен овие теми, немам што друго да кажам или напишам“. Иако напишани на чешки јазик, и „Книгата за смеата и заборавањето“ и „Неподносливата леснотија на битието“ беа составени на јасното светло на Франција, каде што г. Кундера се пресели во 1975 година откако се откажа од надежта за политичка и креативна слобода дома. Неговата одлука да емигрира ги нагласи изборите кои ги имаше на располагање чешката интелигенција во тоа време. Илјадници заминаа. Меѓу оние кои останаа и дадоа отпор беше драматургот Вацлав Хавел, кој одлежа неколку затворски казни, вклучително и една од речиси три години. Тој преживеа за да помогне во водењето на успешната Кадифена револуција во 1989 година, а потоа служеше како претседател, прво на Чехословачка, а потоа и на Чешката Република откако Словаците решија да тргнат по свој сопствен пат. Со овој значаен пресврт книгите на Кундера беа легални во неговата татковина по прв пат после 20 години. Но, таму имаше мала побарувачка за нив или сочувство за него: Според една проценка, продадени се само 10.000 примероци од „Неподносливата леснотија на битието“. Многумина Чеси го гледаа него како некој кој ги напуштил своите сонародници и тргнал по полесниот пат. И тие имаа тенденција да веруваат во тврдењето на едно чешко списание во 2008 година дека тој бил информатор во неговите студентски денови и дека предал шпион од Западот. Агентот Мирослав Дворачек одлежа 14 години затвор. Кундера негираше дека го предал. Бурната историја на првиот роман на г-дин Кундера, „Шега“, е добра илустрација за проблемите со кои се соочил додека сè уште се обидувал да ги промовира реформите одвнатре. Кога заврши Прашката пролет, книгата беше проценета како цинична, еротска и антисоцијалистичка; и кога би можеле некако да го усвоите менталниот склоп на цензорите, ќе ја видите нивната поента. Кундера не ја доживеа баш таа судбина - на главниот лик на „Шега“, но двапати беше исклучен од партијата што ја поддржуваше од 18-годишна возраст, кога комунистите ја презедоа власта во 1948 година. Неговото прво протерување, за она што тој го нарече тривијална забелешка, беше во 1950 година и го инспирираше централниот заплет на „Шегата“. Сепак, му беше дозволено да ги продолжи студиите; дипломирал на Академијата за ликовни уметности во Прага во 1952 година, а потоа бил назначен на тамошниот факултет како инструктор по светска литература, вбројувајќи го меѓу своите студенти и филмскиот режисер Милош Форман. Милан Кундера беше вратен во партијата во 1956 година, но повторно беше исфрлен, во 1970 година, поради неговото заложување за реформи. Овој пат тоа беше засекогаш, ефективно бришејќи го како личност. Тој беше избркан од својата работа и, како што рече, „Никој немаше право да ми понуди друга“. Во текот на следните неколку години тој собирал пари како џез музичар (тој свиреше на пијано) и физички работник. И пријателите понекогаш му дозволуваа да пишува и објавува користејќи ги нивните имиња или псевдоними. Така тој стана колумнист по астрологија. Да. Тој всушност имал искуство со правење хороскопи. Така, кога уредникот на списанието што тој го идентификуваше како Р. предложи тој да пишува неделен астролошки прилог, тој се согласи, советувајќи му: „да му каже на уредувачкиот одбор дека писателот ќе биде брилијантен нуклеарен физичар кој не сакаше да се открие неговото име од страв да не биде исмејуван од неговите колеги“. Тој дури направи и натална карта за главниот уредник на Р., партиска фигура која ќе беше исмеана доколку некој знаеше за неговото суеверие. Подоцна, Р. изјавил дека шефот „почнал да се чува од суровоста на која го предупредувал хороскопот, ја нашол во себе љубезноста за која бил способен, и во неговиот често празен поглед можеше да се препознае тагата на човек кој сфаќа дека ѕвездите му ветуваат само страдање“. Двајцата добро се забавуваа со шегачењето. Неизбежно, властите го дознаа вистинскиот идентитет на брилијантниот нуклеарен физичар-астролог и Кундера сфатил со сигурност дека немало начин да ги заштити своите пријатели кои сакаа да му помогнат. Во Лондон, првиот англиски превод на „Шега“ беше толку унаказен што беше тешко да да се сфати за што станува збор во нејзе. Поглавјата беа преуредени или едноставно беа изоставани. Иронијата стана сатира. Изолиран во Прага, малку можеше да стори било што за тоа. (Дури во 1992 година доби издание што го задоволи. Тој напиша авторска белешка во воведот: „Да не ме засегаше мене, сигурно ќе ме насмееше: ова е петта верзија на англиски јазик на „Шега.'“) Во огледот на Тајмс од 1980 година, Апдајк коментира дека борбата на Кундера „ги прави животните истории на повеќето американски писатели да изгледаат подеднакво досадни како прогресот на растењето на билката на доматот , и не е ни чудо што Кундера може да ги спои личните и политичките значења со леснотијата својствена на Ками“. Милан Кундера е роден во Брно на 1 април 1929 година, син на Милада Јаношикова и Лудвик Кундера, познат концертен пијанист и музиколог. Неговиот татко го учел пијано и размислувал за кариера во музиката, но постепено неговите интереси се пренасочиле повеќе кон литературата, особено француската. „Од рана возраст“, рече тој на интервјуерот за литературното списание „Салмагунди“ во 1987 година, „ги читав Бодлер, Рембо, Аполинер, Бретон, Кокто, Батај, Јонеско и му се восхитував на францускиот надреализам“. Бидејќи порасна во земја окупирана од германските сили од 1939 до 1945 година, младиот Кундера беше еден од милионите кои го прифатија комунизмот по војната. Беше напорно време, со нови списоци на победници и губитници. „Старите неправди беа преоблечени, новите неправди беа извршени“, напиша тој во „Книгата на смеата и заборавот“. „Фабриките беа национализирани, илјадници луѓе отидоа во затвор, здравствената нега беше бесплатна, на тутунарите им ги конфискуваа дуќаните, остарените работници за првпат летуваа во експроприраните вили, а на нашите лица имавме насмевка на среќа“. Премногу доцна, рече тој, сфатил дека злото направено во име на социјализмот не е предавство на револуцијата, туку отров својствен за неа од самиот почеток. Кога комунизмот заврши во 1989 година, Кундера живееше во Франција веќе 14 години со неговата сопруга Вера Храбанкова, прво како универзитетски професор во Рен, а потоа во Париз. Чехословачка му го одзеде државјанството во 1979 година, а тој стана француски државјанин две години подоцна. (Во 2019 година, владата на Чешката Република на Кундера му го врати државјанството на неговата татковина.) Последната книга што ја напиша на чешки пред да се префрли на француски јазик, беше „Бесмртност“, во 1990 година. Почнувајќи од нејзе, романите беа значително помалку политички и повеќе отворено филозофски: „Бавност“ (1995), „Идентитет“ (1998) и „Незнаење“. (2000). Од таа група, „Бесмртноста“, имаше сјајни изуми како пријателството на Хемингвеј и Гете кои се сретнуваат во рајот, и беше најповолно прифатена. Имаше и неколку недели на листата на најпродавани на Тајмс. Со „Бавност“, Кундера вознемири повеќе од неколку читатели со тоа што нема крај и со надминување на безбедната граница на нарацијата во прво лице: „И се прашувам: кој сонуваше? Кој ја сонувал оваа приказна? Кој ја замислил? Таа? Тој? Двајцата?" и така натаму. Покрај долгите белетристички дела, тој напиша и раскази и драма „Жак и неговиот господар“но и автор на есеи, вклучително и неколку што даваа поглед кон неговото дело и она на други писатели, собрани под наслов „Уметноста на романот“. Тој често беше номиниран, но не и избран за Нобеловата награда за литература. Енигматичен и приватен, и повеќе од само малку раздразлив за тропотот и нередот на современото западно општество, Кундера беше во голема мера надвор од очите на јавноста од 2000 година до објавувањето во 2014 година на „Фестивалот на безначајноста ,“ првично напишано на француски. Како што самиот Милан Кундера напиша: „Долго време знаеме дека повеќе не е возможно да се преземе овој свет, ниту да се преобликува, ниту да се обезглави неговата опасно стрмоглаво итање. Има само една можна форма на отпор: да не се сфаќа сериозно“. Тој досегна слична нота во 1985 година, при прифаќањето на наградата Ерусалим, една од неколкуте почести што ги доби. „Постои една убава еврејска поговорка“, рече тој во својот говор за прифаќање: „Човекот си мисли, Бог се смее.“ - и тогаш еден фино кундеријанско китење - „Но, зошто Бог се смее? Затоа што човекот мисли, а вистината му бега. Бидејќи колку повеќе луѓето размислуваат, толку повеќе мислата на еден човек се разликува од онаа на другиот. И конечно, затоа што човекот никогаш не е она што мисли дека е“.

од Милан Кундера; Максимум разноликост во минимум простор Европеецот било да е националист или космополит, да пуштил корени или да напуштил, е длабоко условен со неговата врска со неговата татковина; националната проблематика можеби е повеќе комплексна, повеќе сериозна во Европа отколку на било кое друго место, но во секој случај - овде е различно. Додадено на тоа е уште една особеност: покрај големите нации, Европа содржи мали нации, од кои неколку во изминатите два века ја постигнаа или повторно ја стекнаа својата политичка независност. Нивното постоење можеби е она што ме наведе да разберам дека културната разноликост е голема европска вредност. Во периодот кога рускиот свет се обидуваше да ја преобликува мојата мала земја во нејзината слика, јас го формулирав мојот сопствен идеал за Европа вака: максимална разновидност во минимален простор. Русите повеќе не владеат со мојата родна земја, но тој идеал сега е уште повеќе загрозен. Сите нации во Европа живеат заедничка судбина, но секој ја живее различно, врз основа на своето посебно искуство. Ова е причината зошто историјата на секоја европска уметност (сликарството, романот, музиката итн.) изгледа како штафетна трка во која различните народи ја пренесуваат палката од еден на друг. Полифониската музика ги имала своите почетоци во Франција, го продолжила својот развој во Италија, достигнала неверојатна сложеност во Холандија и го достигнала своето исполнување во Германија, во делата на Бах; подемот на англискиот роман од XVIII век го следи ерата на францускиот роман, потоа рускиот роман, потоа скандинавскиот итн. Динамиката и долгиот животен век на историјата на европските уметности се незамисливи без постоењето на сите овие народи чии разновидни искуства претставуваат неисцрпен извор на инспирација. Мислам на Исланд. Во дванаесеттиот и тринаесеттиот век, таму е родено книжевно дело долго илјадници страници: сагите. Во тоа време ниту Французите ниту Англичаните немаа создадено такво прозно дело на својот национален јазик! За ова секако треба темелно да размислиме: првото големо прозно богатство на Европа е создадено од нејзиниот најмал народ, кој и денес брои помалку од триста илјади жители. Непоправлива нееднаквост Зборот „Минхен“ стана симбол на капитулацијата на Хитлер. Но, да бидеме поконкретни: во Минхен, есента 1938 година, четирите големи нации на Европа - Германија, Италија, Франција и Велика Британија - преговараа за судбината на една мала земја на која и́ го ускратија самото право на збор. Одвоени со една соба, двајца чешки дипломати цела ноќ чекаа да бидат одведени, во раните утрински часови, по долгите ходници во просторија каде што Чемберлен и Даладие, уморни, блазе, зевајќи ги известија за смртната казна. „Далечна земја“ за која „не знаеме ништо“: тие познати зборови со кои Чемберлен се обиде да ја оправда жртвата на Чехословачка беа точни. Во Европа, постојат големите земји од едната и малите од другата страна; има нации кои седат во преговарачките комори и оние кои чекаат цела ноќ во преткоморите. Она што ги разликува малите народи од големите не е квантитативниот критериум за бројот на нивните жители; туку е нешто подлабоко. За малите народи, постоењето не е само очигледна сигурност, туку секогаш прашање, облог, ризик; тие се во дефанзива против Историјата, таа сила која е поголема од нив, која не ги зема предвид, која не ги ни забележува. („Само со спротивставување на историјата како таква, можеме да се спротивставиме на денешната историја“, напиша Витолд Гомбрович.) Има речиси исто толку Полјаци колку што има и Шпанци. Но, Шпанија е стара сила чие постоење никогаш не било под закана, додека историјата ги научила Полјаците што значи да не постоиш. Лишени од својата држава, тие живееја во исчекување повеќе од еден век на својата смртна казна. „Полска сè уште не загинала“ е трогателниот прв ред од нивната национална химна, а во писмото до Чеслав Милош пред педесет години, Гомбрович напиша фраза што никогаш не можеше да му текне на ниту еден Шпанец: „Ако, за сто години , нашиот јазик сè уште постои. . .“ Да претпоставиме дека исландските саги биле напишани на англиски: имињата на нивните херои ќе ни бидат познати како Тристан или Дон Кихот; нивниот единствен естетски карактер, осцилирајќи помеѓу хроника и фикција, би предизвикал секакви теории; луѓето би се расправале дали треба или не треба да се сметаат како прв европски роман. Не сакам да кажам дека сагите се заборавени - по векови на рамнодушност, тие сега се изучуваат на универзитетите ширум светот - но тие припаѓаат на „археологијата на буквите“, тие не влијаат на живата литература. Со оглед на тоа дека Французите не се навикнати да прават разлика меѓу нацијата и државата, често слушам како Кафка е опишан како чешки писател. Секако дека тоа е глупост. Иако од 1918 година тој навистина беше граѓанин на новосоздадената Чехословачка, Кафка пишуваше исклучиво на германски јазик и се сметаше себеси за германски писател. Но, за момент да претпоставиме дека ги напишал своите книги на чешки. Денес, кој би ги знаел? На Макс Брод му требаа дваесет години и огромни напори за да го наведе Кафка на светската свест, а тоа беше со поддршка на најголемите германски писатели! Дури и ако некој уредник од Прага успеал да ги објави книгите на хипотетичкиот чешки Кафка, ниту еден од неговите сонародници (односно, ниту еден Чех) не би го имал потребното овластување да го запознае светот со тие екстравагантни текстови напишани на јазикот на „далечна земја“ за која „не знаеме ништо“. Не, верувајте ми, никој немаше да го познава Кафка денес - никој - да беше Чех. „Фердидурке“ на Гомбрович беше објавена на полски во 1937 година. Конечно мораше да чека петнаесет години за да биде прочитана и отфрлена од француски издавач. И на Французите им требаа уште многу години да ги видат неговите дела во нивните книжарници.

Веќе пишувавме за еко-расизмот, насочувајќи ја одговорноста во некои потенцијално историски процеси, и со тоа да ставиме крај на интернализирањето на состојбата со загаденоста: дека тоа е дел од нашиот менталитет и дека не заслужуваме ништо подобро. Затоа редовно ќе ги повторуваме овие факти, н овој пат за политичките причини: Еколошкиот расизам е поим кој се однесува на дискриминација на луѓе според нивната раса, етничка припадност или социо-економски статус во однос на пристапот до чиста животна средина и здравствени услуги. Овој феномен е особено присутен во сиромашните населби и градови, каде што луѓето се изложени на зголемен ризик од загадување, отпад, болести и недостаток на зелени површини. Toj може да се јави како резултат на намерна дискриминација, структурна маргинализација, историска несправедливост или недостаток на политичка моќ. Еден од начините на кој еколошкиот расизам се пројавува е преку локацијата и квалитетот на животната средина во сиромашните општества и населби. Сиромашните општества и населби често се соочуваат со проблеми како што се загадување на воздухот, водата и почвата, недостаток на зелени површини, пренаселеност, небезбедни услови за живеење, отпад и смет. Овие проблеми не само што ги намалуваат квалитетот и убавината на животната средина, туку исто така предизвикуваат сериозни последици за здравјето и благосостојбата на луѓето. Некои од овие последици се астма, алергии, инфекции, хронични болести, стрес, депресија и преживување. Зошто во сиромашните општества и населби е нечисто? Одговорот на ова прашање не е едноставен, бидејќи постојат повеќе фактори што влијаат врз оваа состојба. Некои од овие фактори се: - Економски фактори: Сиромаштвото е еден од главните причинители за лошата животна средина во сиромашните општества и населби. Сиромашните луѓе немаат доволно приходи за да си обезбедат основни потреби како храна, облека, образование и здравствена заштита. Тие исто така немаат доволно ресурси за да инвестираат во подобрување на своите животни услови или да плаќаат данок за јавни услуги. Сиромаштвото ги принудува луѓето да живеат во претесни, стари и оштетени домови, кои честопати немаат основна инфраструктура како вода, струја, канализација или отстранување на отпад. - Политички фактори: Сиромашните општества и населби честопати се игнорирани или занемарени од страна на политичките власти. Тие немаат доволно политички моќ или репрезентација за да бараат своите права или да учествуваат во одлучувањето за својата животна средина. Тие исто така се изложени на корупција, неефикасност, неодговорност и злоупотреба на власт од страна на локалните или централните власти. Овие власти честопати ги фаворизираат интересите на приватните компании или елитите, кои можат да ги загадуваат или експлоатираат ресурсите на сиромашните општества и населби без никакви санкции или компензации. - Социјални фактори: Сиромашните општества и населби честопати се сочинети од маргинализирани или дискриминирани групи, како што се расни, етнички или религиозни малцинства, имигранти, избеганици, жени, деца или лица со посебни потреби. Овие групи се соочуваат со различни форми на стигматизација, исклучување, насилство или несправедливост од страна на повеќинството или доминантната култура. Овие фактори го намалуваат нивниот социјален капитал и самодоверба, и го ограничуваат нивниот пристап до образование, здравствена заштита, работа или правда. Овие фактори исто така го ослабуваат нивниот социјален ангажман и одговорност за својата животна средина. Политичките фактори кои допринесуваат за еколошкиот расизам се многубројни и комплексни. Некои од нив се: - Неравномерна распределба на ресурсите и власта меѓу различните групи во општеството, што овозможува привилегирани групи да ги заштитат своите интереси и животна средина, додека маргинализирани групи се занемаруваат и потиснуваат. - Корупција и неодговорност на политичките лидери и институции, кои често се подложни на притисок и влијание од страна на моќни корпорации и лобисти, кои ги ставаат своите профити пред јавното добро и општествената правда. - Недостаток на демократско учество и граѓанско образование, што ослабува способноста на луѓето да се организираат, да бараат одговорност и да ги бранат своите права и потреби. - Стереотипи и предрасуди кои го оправдуваат и затегнуваат статусот на различните групи во општеството, што води до дехуманизација, стигматизација и непочитување на човековото достоинство. Сите овие фактори имаат сериозни последици за животната средина и здравјето на луѓето кои живеат во сиромашните населби и градови. Тие се соочуваат со зголемена изложеност на штетни емисии, отпад, индустриски отпадни води, пестициди и други загадувачи. Тие имаат ограничен или никаков пристап до чиста вода, канализација, отпадна инфраструктура, рециклирање и компостирање. Тие имаат помалку можност да уживаат во природата, парковите, градините и други зелени површини. Тие имаат поголем ризик од развивање на хронични болести како астма, алергии, рак, дијабетес и кардиоваскуларни проблеми. Еколошкиот расизам не е само прашање на нееднаквост, туку и на несправедливост. Тој го крши основното право на секој човек да живее во здрава и безбедна животна средина. Тој го загрозува опстанокот и благосостојбата на целите заедници и генерации. Тој го поткопува демократскиот потенцијал и социјалната хармонија на општеството. Што може да се направи? Затоа, е потребно да се преземат активни и одлучни чекори за да се спречи и искорени еколошкиот расизам. Некои од можните начини за тоа се: - Да се зголеми свеста и образованието за проблемот на еколошкиот расизам, неговите причини, последици и решенија. - Да се поддржат и оспособат локалните лидери, организации и активисти кои се борат за еколошка правда и одржлив развој во своите заедници. - Да се промовираат и спроведуваат политики и закони кои ќе гарантираат рамноправен пристап до чиста животна средина и здравствени услуги за сите групи во општеството. - Да се надгледуваат и кажнуваат оние кои загадуваат, експлоатираат или злоупотребуваат животната средина на штета на другите. - Да се поддржуваат и стимулираат алтернативни и обновливи извори на енергија, циркуларна економија, зелена индустрија и органско земјоделство. - Да се гради и поддржува култура на почит, соработка и солидарност меѓу различните групи во општеството, што ќе го засилува чувството на припадност, одговорност и заедничка цел. Не можеме да дозволиме да го игнорираме или да го толерираме еко-расизмот. Ние мораме да го препознаеме, да го осудиме и да го промениме. Заштитата на животната средина не е луксуз или избор, туку неопходност и право. Заштитата на животната средина значи заштита на човечноста. Поранешен градоначелник на град Скопје реагира на ѓубрето кое го преполни градот:

Ѕвездата на неодамнешниот Саем на книга, се чини беше книга која допрва ќе има промоција „Џинџуџе во земјата на афионите“. По сѐ изгледа ќе биде журка (27 мај, 20 часот во МКЦ), или во најмала рака ќе биде забавно. Најавена е музика од impromptu состав Бонсаи афиони: Владимир Лукаш (кој го знаеме во музичка смисла од Свирачиња), Владимир Мартиновски (кој го знаеме од Баклава) и Вук Митевски (кој го знаеме од град, а заедно со Лукаш во Поклон!) . Промоцијата ќе ја водат Никола Гелевски и Владимир Мартиновски, кои ја приредија антологијата ”со голем мерак” како што соопшти Мартиновски. Кога беше и формално објавена, еруптираа реакции од дел од авторите, а кафе - книжарницата Буква ја прогласи за книга на неделата!. Владимир Мартиноски извести: „Убава вест: пред малку на Саемот на книга во Скопје пристигна, тазе испечатена, ЏИНЏУЏЕ ВО ЗЕМЈАТА НА АФИОНИТЕ/Антологија на македонскиот краток расказ (Темплум, едиција Магма). Огромно фала за Никола Гелевски, со кого го приготвивме изборот со огромен мерак. Се надевам ќе уживате!“ Бранко Прља напиша: „Благодарност до издавачката куќа Темплум, Никола Гелевски и Владимир Мартиновски, за тоа што ме вклучија во одличната „Антологија на македонскиот краток расказ“ (микро фикции) која излезе како книга бр. 135 за 20-годишнината на едицијата Магма. Минималистичките илустрации на Перо Георгиев го прават концептот целосен! Мојата прва збирка кратки раскази „За секого по нешто, за некого ништо“ излезе во 2003 година во истата едиција (како книга бр.5), а подоцна (2004-2008) и дизајнирав дел од книгите кои излегоа во едицијата. Се надевам дека Магма ќе постои уште многу долго време и ќе ги инспирира новите генерации како што не инспирираше нас.“ Живко Грозданоски заклучи: „ ..Насловот е сјајно изведен од расказот „Џинџуџе“ од Ермис Лафазановски. Кратките раскази се проткајани со цртежи од Перо Георгиев.“ А Јулијана Величковска се заблагодари (и) со фотографија: ЏИНЏУЏЕ (Ермис Лафазановски) Дете џин и дете џуџе учествуваат во телевизиско шоу: „Јас можам да допрам небо, да прескокнам река, да гледам преку камион, да дувнам посилно од ветер...“ „А јас да влезам во џеб, да се капам во лавор, да спијам во фиока, да се сокријам во куфер, да...“ „Одлично“, вели водителката, „а има ли нешто што не можете?“ „Не можеме еден без друг“, рекоа во еден глас. Во антологијата се поместени „ 219 кратки раскази од 73 македонски автори. Поточно, 21 авторки и 52 автори од сите генерации родени во 20 век: најстариот е Иван Точко (роден 1914), а најмладиот Андреј Ал Асади (1996). Во тој еден век поместен е цел еден свет на мали фикции (или, во тој еден свет на мали фикции поместен е цел еден век - оти историјата може да се гледа и преку книжевноста).„ - стои во предговорот на Темплум, во едицијата Магма која влегува во својата втора и многу плодна деценија. Мора да се спомене, за да се стави во контекст: Темплум на Саемот за книги излезе со триесетина нови наслови, кои во интерес на јаснотијата нема да ги споменеме сега - сликовници и илустрирани книги, две нови изданија на Маргина, стрип, поезија, проза, теорија - и некако, од некоја причина, Џинџуџето ги надмина во вниманието кое го доби. Токму денес бев во една од скопските книжарници и од сите овие нови Темплум изданија ја најдов само „Џинџуџе во земјата на афионите“. „Критериум за место во книгава беше краткиот расказ да не е подолг од 600 зборови“ Kонцизноста и компактноста е критериум кој се подразбира кога станува збор за куси-куси приказни (под 100 зборови е флеш проза, а до 1000 е микро-проза, еден од неколкуте имиња за жанрот). Но тоа не е единствениот критериум. Слично како уметничката проза, која од еп се прелеала во роман, и заедно со новелата во книжевната теорија, се категоризираат како „епска уметничка проза„ која граѓата - случка - ја обликува уметнички. Кусите приказни работат во своја уникатна законитост и логика, и со тоа од нив се добива сосема ново искуство. Лидија Дејвис една од клучните писателки на кратка проза, и добитничка на Мен Букер наградата за Обзервер објасни: „Кога за прв пат почнав сериозно да пишувам, пишував раскази и мислев дека натаму сум упатена. Тогаш приказните почнаа да еволуираат и да се менуваат, и стана мачно да се обидувам секоја индивидуална приказна да ја етикетирам: „Претпоставувам дека она кое штотуку го напишав е прозна песна или медитација“, и би се чувствувала многу ограничена со обидот да го означам секое поединечно дело, па едноставно беше полесно сè да се нарече како приказни. .. Дури и ако е само ред или два, таму секогаш има мал фрагмент на наратив, или читателот може да се сврти и да замисли поголем “. Сите плачеа (Лидија Дејвис) Не е лесно да се живее во светов. Сите се постојано вознемирени од ситници кои одат наопаку: еден е навреден од пријател; друга е запоставена од нејзиното семејство; уште еден има жестока караница со неговата сопруга или со неговото дете тинејџер. Често, луѓето плачат кога се несреќни. Тоа е природно. Кога бев млада, работев во канцеларија еден краток период. Кога доаѓаше време за ручек, како луѓето во канцеларијата стануваа гладни, уморни, и иритирани, тие ќе почнеа да плачат. Мојот шеф ќе ми дадеше документ за да го истипкам, па јас ќе го турнев луто. Тој ќе викаше “Искуцај го!”, а јас ќе се развикав “Нема!” Тој и самиот ќе станеше мрзоволен на телефонот, и ќе го треснеше на лулката! Додека беше време да отиде да отиде на ручек, солзи од фрустрација ќе му течеа по образите. Доколку некој познаник би прошол до канцеларијата да го покани на ручек, тој би му го завртел грбот и би ја игнорирал таа личност. Тогаш, очите на таа личност, исто така, би се навлажниле од солзи. После ручек, обично се чувствуваме подобро, и канцеларијата повторно беше исполнета со вообичаеното зуење и врева, луѓе носеа папки и итаа овде-онде, ненадејни испади на смеење се креваа од кабините. Работата би одела добро до доцна попладне. Тогаш, како што повторно би станале гладни и уморни, уште поуморни од утрото, повторно би почнале да плачеме. Иако кратката приказна и сите нејзини итерации и инкарнации се прилично нови жанрови – во смисла – не се канонизирани, далеку од тоа дека нѝ се непознати. Ги запознаваме уште пред и да се описмениме: гатанки, афоризми, игри на зборови, басни, а и се описменуваме со помош на нив. Литературата за деца е меѓу поинвентивните но и дури откако ќе излеземе од читачкото детство постојано се сретнуваме со таа форма: од кратките приказни и новели, на Гогољ до акробациите на Хармс, кои се чинеа како панк меѓу литературата со тоа што извртувањата пркосеа на речиси свеченоста и сериозноста на белетристиката која нѝ беше нудена преку лектири, на пример, како млади а веќе донекаде зрели читатели. Овие форми секогаш биле овде, преку коани, епиграми, па и епитафи, посвети, па кога листав по учебници за теорија на книжевност, пишувајќи ја најавава, Шкреб (во 80-тите) ги нарекува – цртички – кога поезијата ја напушта поезијата во проза. Но во овој момент се чини дека доживуваат ренесанса, или своето утврдување меѓу жанровите, како преку дигиталната револуција, писателите се поместија на Интернет а со тоа и својата литература – во 140 (подоцна и 280!) карактери или помалку: Твитература! William Brazill @InstantFiction Во нашиот свет на хаос, никој не е надвор од место. Дури ни Елрој, со неговите тикови, чудости, и незгодни агли. „Припаѓам!„ - викна. Поскептичните ќе забележат дека тенденцијата да се зграби вниманието во моментот, и да се реализира пораката преку приказната веќе во следниот со максимум ефект мора да признаете дека бара исклучителна пишувачка и креативна вештина и дирекција. Режирање на премолченето, на негативниот простор, кој останува со читателот. Често, во своите журнали писателите (во моментов ми паѓа на ум Иво Андриќ во "Знаци покрај патот") резигнирано забележуваат: што се случува со мојата книжевност откако ќе ја пуштам во светот е надвор од моја контрола – но со микрофикцијата се чини таа етапа е премолчениот расплет.. Анегдотата која е поврзана со флеш-фикцијата е дека Хемингвеј изгубил облог па затоа напишал приказна во 6 зборови на салфетка: „Се продаваат: бебешки чевлички, никогаш носени!“. Но иако не може да се потврди кој е авторот, сепак станува почетна лекција за микрофикцијата. Тој ја нуди теоријата на санта лед и во своето предавање „Есеј за кратки приказни„ (кој е показна вежба, што ќе се случи доколку пишувачката дисциплина која е потребна за овој жанр: минимум пишување, но максимум дисциплина, режија и дизајн - го нема!) во напад на (навидум?) неконтролиран хаос од зборови, го протна следното: „ Неколку работи за кои открив дека се вистинити. Ако ги изоставите важните работи или настани за кои знаете, приказната се зајакнува. Ако оставите или прескокнете нешто затоа што не го знаете, приказната ќе биде безвредна. Тестот на која било приказна е колку се добри работите што вие, а не вашите уредници, ги испуштате.„ Бранко Прља КАП! И ПАК. Си била една капка, што имала страв од капнување. Еден ден си кажала: ‒ Да не се капне треба, да не се биде капнувачки миг. Да се биде стоик, стабилен лик, а не само променлив облик! - Додека така си размислувала, од возбуда се напрегнала, па ненадејно се откачила и надолу тргнала. Вреснала и од под се расплеснала. Кога се свестила, веќе испарила и пак капка станала. - Какво чудо! Какво патување лудо! Сакам пак! ‒ викнала, и кап! * На Окно можете да најдете пет од кратките приказни, и дел од предговорот! Автор; Ана Чушкова