top of page

Тогаш ќе пораснеш и мапите стануваат страшни - прв дел


Фестивалот „Друга приказна“ во своето седмо издание, ја носи не само Дубравка Угрешиќ - како годинешниот лауреат - не само, интересни, свежи, нови, имиња со кои ќе имаме можност да се вклучиме во тековната културна колотечина, туку и тема - наслов „Нова писменост.“ Сосема соодветно фестивалот ќе го отвори Урош Крчадинац, со својата интердисциплинарна изложба на мапи, илустрации на неговиот роман Бантустан.







„Изложбата ќе биде проследена со предавање на авторот“ - како своевиден туристички водич.

За што станува збор? Мислиме дека текстот кој следи „Тогаш ќе пораснеш и мапите стануваат страшни“ е напишан по повод истоимената изложба и е сосема соодветен вовед за отварањето на „Друга приказна.“



Како некој глас да ми шепна на уво: живееш во куќа на картограф. … Следното утро, вооружен со фломастери, почнав да ги цртам границите за кои зборуваше професорот за политички науки на мапите. Цивилизираниот свет го одвоив од светот на варварите, Илирите од Словените, Истокот од Западот... Набрзо имав толку многу граници, невидливи, а сепак реални, што светот почна да се разлистува како кочанот на пченката

- Дејвид Албахари, Снежен човек


Мапите се извор на болка, а бегството од нив е невозможно.

- Владимир Тасиќ, Снежниот човек и паралаксата


Достопирајќи во Картум, главниот град на Судан, Лазар, Марко и јас се сместивме кај Џесика, професорка и писателка од Англија. Ја запознавме преку Couchsurfing. Пред да се пресели во Судан, Џес патувала низ Балканот, Србија, Босна, Романија и ги проучувала Австроунгарската и Отоманската империја.


„Дали знаеш“, ја прашав, „дека Белград и Картум беа дел од иста земја пред само 150 години? Дури и картите на Белград и Картум изгледаат како брат и сестра.«



И двата града биле изградени на сливот на реките: Сава и Дунав, Синиот и Белиот Нил. И двата града, иако главни градови, лежат на историската граница: Централна Европа и Балканот, арапскиот и субсахарскиот свет. Двата града се шират околу речниот остров во форма на солза: Велико ратно, Тути.


На полицата од својата работна соба, Џес ги чувала мапите на Пири Реис, отоманскиот картограф и ел Идриси, арапскиот картограф, двајца полимати кои од картографијата направиле карактеристичен уметнички јазик. До овие мапи стоеја книги од Џозеф Конрад, англо-полски писател и морнар. Знаев дека ќе имаме за што да разговараме. „Кога бев мала“, ја рецитираше Џес „Срцето на темнината“ на Конрад, Страшно ги сакав мапите. Ќе ја гледав мапата на Јужна Америка или Австралија со часови... Во тоа време имаше многу неистражени области на земјата, а кога ќе видов една таква... ќе го ставев прстот таму и ќе кажев: кога ќе пораснам , ќе одам таму."


И отиде, но не остана иста. Патувањата ја променија. Она што започна како авантура, заврши како опсесивен проект: литературен, уметнички, документарен, животен. Така беше и со нашата Африка.

Ѝ реков: „Како клинец ги сакав атласите. На тепих поврзував кибритчиња во форма на светот, па ги редев животните, која каде што живее, птици, мајмуни, бубачки, слонови од киндер јајца.“Џес се насмеа: „Така почнува. Атласи и детски фантазии. А потоа...“