Како се преведува еден глас? Наталија Орлиќ ја промовира книгата „Краток вовед во толкувањето“

Од симултано толкување до интеркултурно посредување, новото македонско издание отвора прашања за јазикот, комуникацијата и професијата што стои меѓу нив

Повеќето луѓе ретко размислуваат за толкувачите. Тие се присутни во судници, болници, полициски станици, на конференции, во мигови кога еден јазик треба да премине во друг без да се изгуби смислата. Нивната работа е речиси невидлива, а сепак од неа понекогаш зависат нечии права, нечие сведочење или нечие разбирање на светот.

Токму на оваа професија и е посветена книгата „Краток вовед во толкувањето“ од д-р Наталија Орлиќ, која ќе биде промовирана на 4 јуни во 12 часот во Библиотеката за македонска книжевност на Филолошкиот факултет „Блаже Конески“ во Скопје.

Книгата, објавена во издание на „Фуснота“, е првиот ваков практичен прирачник на македонски јазик посветен на толкувањето како професија, дисциплина и секојдневна практика. Наместо апстрактни дефиниции, Орлиќ го отвора просторот каде што јазикот се среќава со реалниот живот: разговорите со институции, миграциските постапки, сведочењата, недоразбирањата и обидите луѓето да се разберат едни со други.

Родена во Скопје и израсната во повеќејазична средина, Наталија Орлиќ дипломирала македонски јазик на УКИМ, а паралелно студирала словенечки јазик во Љубљана. Нејзината докторска дисертација на Филозофскиот факултет во Љубљана се занимава со меѓујазичното посредување во областа на меѓународната заштита и миграциите и претставува едно од првите емпириски истражувања од ваков тип во Словенија.

Денес работи како конференциски, судски и толкувач за заедницата, а дел од нејзината работа е врзана и за комуникацијата помеѓу институциите и луѓето кои не го зборуваат јазикот на средината во која се нашле.

Во „Краток вовед во толкувањето“ таа ги обработува различните техники на толкување, од консекутивно и симултано до толкување на далечина, придружно толкување и толкување за деца. Но можеби најинтересниот дел од книгата е местото каде што професијата престанува да биде техничка дисциплина и станува културно прашање.

Што точно пренесува толкувачот? Зборови? Намери? Контекст? Тишини?

Орлиќ предлага една поширока перспектива: толкувачот не е само личност која знае два јазика, туку посредник меѓу две култури. Во таа смисла, толкувањето не е механички пренос на реченици, туку процес на разбирање.

Првото издание на книгата е објавено во Љубљана во 2024 година, потоа следува издание во Подгорица во 2025 година, а македонското издание од 2026 година пристигнува во проширена форма. Воедно, книгата веќе се користи како дополнителна литература на Филозофскиот факултет во Љубљана.

Со авторката ќе разговара уредничката Драгана Евтимова, додека дизајнот на корицата го потпишува Мите Спасовски.

За сите што ги интересираат јазикот, преведувањето и начините на кои значењата патуваат од еден човек до друг, ова е ретка можност да се ѕирне зад сцената на една професија која речиси никогаш не е во центарот на вниманието, а постојано е таму каде што луѓето се обидуваат да се разберат.

Поднаслов: Практичниот прирачник на д-р Наталија Орлиќ ја отвора професијата што стои меѓу јазиците, културите и човечкото разбирање.