Резултати од пребарување

Во саботата, на 80. Меѓународен филмски фестивал во Венеција, филмот „Poor Things“ во режија на Јоргос Лантимос го освои Златниот лав за најдобар филм. Овој филм, кој ја воодушеви публиката, е виртуозна изведба на Ема Стоун, која својата уметност ја базираше на ликот на Бела Бакстер. „Филмот не би бил ист без Ема Стоун. Оваа бајка е таа, пред и зад камерата“, изјави Лантимос за главната актерка, со која соработуваше и во претходниот филм „Миленикот“, освојувајќи ја Големата награда на жирито во 2018 година. Филмот е сместен во делумно фантастична Европа од 19 век и го следи животот на Бела, жена со првично детско разбирање за светот , додека го доживува своето сексуално и филозофско патување. Во филмот играа и Вилем Дефо, Реми Јусеф и Марк Руфало, што придонесе за високото ниво на ранливост на филмот. Сепак, многу од актерите, вклучително и Стоун, не присуствуваа на церемонијата поради штрајкот на SAG-AFTRA, синдикатот кој ги застапува телевизиските и филмските актери. Режисерот Лантимос откри дека филмот се подготвувал со години пред да биде подготвен за светот и индустријата. Неговата работа и талент беа пречекани со громогласен аплауз кога беше прогласена наградата. На фестивалот, покрај „Сиромашни работи“, голем впечаток оставија и други филмови. Сребрениот лав за најдобар филм му припадна на Рјусуке Хамагучи за „Без зло“, кој го продолжува успехот на неговиот претходен оскаровски филм „Вози го мојот автомобил“. Имиграцијата беше тема на многу од филмовите, а Матео Гароне го освои Сребрениот лав за најдобар режисер за имиграциската драма „Јас, капетан“. Агњешка Холанд доби специјална награда од жирито за филмот „Зелена граница“, кој ја разгледуваше имиграцијата во Полска. За актерите, Кејли Спени ја доби наградата Volpi за најдобра актерка за Присила на Софија Копола, додека Питер Сарсгард ја освои наградата за најдобар актер за Сеќавање на Мишел Франко.

Скопје, 5 септември - Основниот кривичен суд во Скопје донесе обвинителна одлука против Ф.Г., обвинет за насилство од омраза кон активистот за човекови права и претседател на Здружението за зајакнување и застапување на ЛГБТИ заедницата, Беким Асани. Судот го прогласи Ф.Г. за виновен за сторено дело од омраза и му изрече казна затвор во траење од две години. Според обвинителскиот предлог на Основното јавно обвинителство во Скопје, Ф.Г. бил обвинет за напад врз Беким Асани, кој се случил во август 2022 година на плоштадот „Скендербег“ во Скопје. Во обвинителниот предлог се наведени дека обвинетиот Ф.Г. извршил грубо насилство спрема Асани поради неговата сексуална ориентација и припадност кон ЛГБТИ заедницата. Физички го нападнал Асани и му нанел телесни повреди, создавајќи чувство на несигурност и загрозување во јавноста. Судската пресуда, објавена од судијката Даниела Димовска, го најде Ф.Г. за виновен според Кривичниот законик поврзани со насилство од омраза. Ова е важен правен случај, како што беше објаснето во образложението на пресудата, затоа што го нагласува значењето на концептот на кривични дела од омраза, што е инкорпориран во домашната легислатива со измените на Кривичниот законик од 2009 година. Делата на омраза се дефинирани како кривични дела кои се сторени поради дискриминација на одредени општествени групи, како што се ЛГБТИ заедницата. Истите создаваат страв и несигурност кај жртвите и може да ја изолираат малцинската заедница од општеството. Судот смета дека со оваа пресуда се дава порака дека делата од омраза нема да бидат толерирани и ќе бидат казнети. Со казната затвор од две години, судот се надева дека ќе се постигнат општите и посебните цели на казнувањето, вклучително и воспитно влијание врз Ф.Г. за да не врши подобни кривични дела во иднина. Оваа пресуда е важен чекор во борбата против насилство од омраза и за заштита на правата на ЛГБТИ заедницата, истакна судот. Ова не е прв пат Беким Асани да биде физички нападнат: во 2022 година кога со неговата мајка го посетувале гробот на татко му, кој откако вербално бил нападнат тоа ескалирало во физички напад како и во близина на неговата канцеларија. Во Струмица пак, тој самиот објасни и запраша зошто насилниците се заштитувани од оние кои треба да ги чуваат и спроведуваат законите: „Повторно бев физички нападнат поради нечија омраза и хомофобија. Вчера, на крајот од активноста на инфо штандот во Струмица, на самиот плоштад, едно лице почна да вика „педери“, „сите ќе умрете“ и „ќе ве убијам“. Дојде директно кон мене и ме удри со тупаница по лицето. Потоа, ме клоца по десната страна на половината и по левата рака. Сите членови од ЛГБТИК заедницата се исплашиј и побегнаа. Јавноста знае дека ова не е прв пат хомофобите да ме нападнат. Тие знаат дека ова не е само говор на омраза, туку дека сум честа жртва на злосторства од омраза. Иако настанот бил уредно регистриран во полиција пред една недела, на настанот не дојде полиција ниту беше во близина. По нападот им требаа 20 минути да дојдат. Како ќе можат да спречат напад ако дејствуваат со оваа брзина?“ Зошто насилството од омраза ја поткопува демократијата? Се наоѓаме во ера во која ширењето на толеранцијата и заштитата на различностите треба да бидат од најголема важност за општеството и демократијата. Нападите на омраза и насилството претставуваат сериозен предизвик за оваа - идеално - толерантна и разновидна средина и може да имаат долготрајни последици на различни нивоа. Еве што значат овие напади на омраза и насилство и зошто се опасни за општеството и демократијата: Дискриминација и обесправување: Нападите од омраза и насилството се насочени кон луѓето поради нивната раса, религија, сексуалност или пол. Тоа доведува до дискриминација и намалување на правата на жртвите, што не само што е неправедно, туку и дава порака дека некои луѓе не заслужуваат еднаквост и заштита. Изолација и острацизам: Жртвите на напади на омраза може да се чувствуваат изолирано и осамено. Тие може да се чувствуваат како нешо да не е во ред со нив, или дека не се прифатени во општеството, што може да доведе до социјална изолација и психолошки проблеми. Страв и несигурност: Нападите од омраза создаваат страв и несигурност кај малцинските групи. Луѓето може да почнат да се борат да го изразат својот идентитет или да се вклучат во активности поврзани со нивните идентитети. Зголемен ризик од насилство и омраза: Нападите од омраза може да поттикнат омраза кон одредени групи, што може да резултира со уште поголемо насилство. Ова може да ја влоши ситуацијата и да доведе до циклус на насилство и омраза. Закана за демократијата: Нападите од омраза се насочени против основните демократски принципи како што се слободата на изразување и еднаквоста на сите граѓани. Кога луѓето се нападнати поради нивниот идентитет, демократијата и социјалната стабилност се загрозени. Подобрување на правната заштита: Важно е законите да ги штитат жртвите на напади и насилството од омраза. За тоа судовите мора да можат да ги процесуираат предметите и да изречат соодветни казни за сторителите. Подобрувањето на правната заштита може да спречи напади и да ги казни прекршителите. Свесност и едукација: Едукацијата и свеста во општеството за злосторствата од омраза е од големо значење. Ваквите случаи треба да се пријават и да се обратат јавно за да се подигне свеста за проблемот и да се одбие и поништи омразата. Нападите од омраза и насилството се сериозен претставник на предизвиците со кои се соочува модерното општество и демократијата и на нив мора да се одговори со законски и социјални мерки за заштита на правата и безбедноста на сите нејзини граѓани. Насилството од омраза е голем проблем во регионот на Западен Балкан. Особено ЛГБТИ лицата, етничките и религиските малцинства, и други ранливи групи кои често стануваат жртви на разни видови насилство и дискриминација поради својата идентификација и припадност.

Работата од дома и хибридната работа се трендови кои го обликуваат начинот на работа во иднина. Откако пандемијата на COVID-19 ја промени работната средина, многу компании и вработени ги открија предностите на работењето од дома и сега ја воведуваат како стандардна пракса. Работата од дома овозможува балансирање на флексибилноста и продуктивноста. Со помош на технологијата, вработените можат да работат од каде и кога сакаат, што им дава поголема флексибилност да ги организираат своите обврски и да го креираат својот сопствен работен ритам. Од друга страна, хибридната работа ги комбинира предностите на работата од дома со личните интеракции во канцеларијата. Овoј модел на работа овозможува тимска соработка и креативни средби, додека и понатаму ги користи бенефициите на работа од далечина. Секако, овие трендови им носат на вработените повеќе влијание и контрола над нивните работни услови. Во иднина, сѐ почесто работното место ќе биде онаму каде што е најпродуктивно и најудобно за секој работник, давајќи им можност за постигнување на порелаксиран и задоволителен професионален живот. Студиото кое ја дизајнираше и пренамени традиционалната валенсијанска куќа во семејна куќа во која има домашна канцеларија го објасни својот пристап на реконструкцијата: ,,Разбирањето на архитектурата и градот како потпора за животот, како сценарио кое генерира и овозможува различни врски и стилови на живот, е принципот по кој се водат интервенциите што ги правиме од Fent Estudi. Предлогот произлегува од континуираниот дијалог со овие два проектни елементи. Постоечката куќа, со своите наметнувања и можности, и семејството што ќе ја насели, со нивните обичаи, нивниот начин на живот, надежите и очекувањата. Под оваа призма, секоја интервенција ќе биде различна, како резултат на логиката на локацијата на куќата и на нејзините жители, Тони и Нуриа. Процес на постојана одлука за тоа што ќе остане и што е неопходно, што ќе се измени или не може да се спаси. Процес, исто така, на прогресивно разголување, на откривање и средба со структурите рутите, визуелните елементи, светла, струи, мириси, звуци, рефлексии, предмети... со сѐ што му дава идентитет и значење на местото. Предизвикот со кој се соочуваме е да произведеме висока вредност на една анонимна, народна градба, каде што нејзината искреност е конструктивна, а нејзината автентичност е депонирана во нејзините агли, керамика, патеки, сенки и седименти, покажувајќи го споменот на куќата што е почувствувана, која дишеше, живееше... Оваа логика на архитектонска интервенција е донесена со фотографирањето на куќата. Се определуваме за слики полни со живот, во кои е фундаментално присуството на жителите. Како што вели Ксавиер Монтејс во Casa Collage, ние се обидуваме да ги избегнеме „оние слики од домашни ентериери прикажани во архитектонски публикации кои се чини дека систематски го избегнуваат присуството на луѓето и нивните предмети; како овие ентериери да се веќе завршени, без потреба или без можност да бидат уредени или населени“. Во историскиот центар на Торент ја наоѓаме „Ca La Maña“, куќа изградена во 1920 година која е класифицирана како локален релевантен имот поради нејзината типологија на традиционална Валенсијанска куќа (живеалиште, двор, платформа). Оваа оригинална шема беше модифицирана со текот на годините со прилепување на одредени несоодветни надградби за сместување на кујната и бањата, значително намалувајќи ја површината на дворот. Проектот предвидува акција за рехабилитација која ја почитува типоморфологијата на имотот, неговата надворешност и елиминирање на несоодветните елементи кои постојат во внатрешниот двор. Кујната е проектирана како независен композициски елемент и формално за да се разликува од првобитната градба, решавајќи ја типолошката/функционалната структура релација со посовремен поглед. Целата интервенција има за цел да ја почитува типоморфологијата и карактеристиките кои ја карактеризираат традиционалната валенсијанска куќа."

Откако јавноста се соочи со вестите за скандалот на Онкологија каде организирана мрежа ги заменувала цитостатиците со физиолошки раствор за да ги препродадат на црниот пазар во Косово, се отклучи реакција во форма на гнев и тагување, масовна траума на ништо помалку од цело едно општество. Она што и ионака биле најболните етапи во животот - кога полека губат сакани луѓе - не само што оживеа туку и се зголеми со прашањата на „што ќе беше, доколку примеше лек?“. Ситуацијата е многу посериозна од поткастот кој ви го нудиме неделава, затоа што се работи за системско предавство на довербата, и за ситуации кои се на живот и смрт... но сепак има заедничка нишка: Во ноември 2021 година, Сузан Бартон наиде на напис за вести од локален медиум во Конектикат во кој беа детализирани искуствата на неколку жени кои го посетиле Центарот за плодност на Јеил. За време на нивните процедури за вадење јајце клетки, првиот хируршки чекор во некои третмани за плодност, медицинска сестра тајно го заменила нивниот лек за болка, фентанил,со физиолошки раствор. Жените дознаа за измамата кон крајот на 2020 година - медицинската сестра си го земала за себе фентанилот - и голем број на пациентки поднеле тужба. Во написот, жените ја опишаа силната болка што ја претрпеле за време на постапката. Тие рекоа дека нивната болка понекогаш била отрфрлана како легитимна од персоналот на клиниката. „Веднаш се заинтересирав“, рече Бартон, долгогодишна соработничка која работи на неделниот подкаст „This American Life“. Таа сакаше да знае како се чувствуваат пациентите и како е можно тоа да се случи. Следното утро, г-ѓа Бартон го симнала секој правен документ достапен во тужбата и му испратила е-пошта на адвокатот кој ги застапувал седумте тужители. (Сега има 68.) Неколку месеци подоцна, таа почна да прави интервјуа со некои од жените кои отишле на клиниката полни со надеж, и заминале со чувство на збунетост и несигурност. Тие разговори го формираа „The Retrievals“, нов подкаст од The ​​New York Times и Serial Productions, чиј домаќин беше Бартон. Секоја епизода ги истражува заедничките искуства на 12 жени кои го посетиле Центарот за плодност на Јеил. (Според федералната истрага, дури 200 жени можеби биле лекувани на клиниката без соодветни лекови во текот на пет месеци во 2020 година.) „The Retrievals“ документира некои од тие процедури, начинот на кој пациентите сфатиле што се случило. Во серијата, пациентите опишаа силна болка за време на вадењето на јајце клетките; многумина побараа повеќе лекови, но им беше кажано дека веќе им е дадена максималната доза. Во првата епизода, една жена опиша како што таа ја нарече дисасоцијација за време на нејзината операција во која медицинската сестраси ги земала лековите за болка за себе. Еден член на персоналот и́ кажал дека веројатно имала болки за време на процедурата бидејќи лекарот собрал многу јајца. Таа ја отфрлила сопствената интуиција. Во еден потресен момент, Бартон ја замоли да го следи патот на таа когнитивна дисонанца. Тешката тема беше сложено да се води - и повеќето интервјуа, од кои многу беа направени на далечина а не лично, беа следени од адвокатите на пациентите. Но, Бартон пристапи кон разговорите со емпатија и интимност, давајќи им до знаење на пациентите дека можат да го паузираат интервјуто во секое време. „Болката е универзално, човечко искуство, но да се најдат зборови за тоа е толку тешко“, рече Лаура Старечески, уредник на серијата, која уште од самиот почеток знаеше дека Бартон ќе може да разговара за траумата „на начин што беше чувствителен и љубопитен“. Откако беа завршени сите интервјуа, г-ѓа Бартон цврсто ја сфати насоката на поткастот. Иако пациентите споделуваа слични искуства, секој од различните женски идентитети „се појави да ја каже приказната“, рече таа, и дефинираше јасна траекторија за лакот на приказната: „Структурата се сугерираше самата себе, со тоа што тие имаа многу индивидуални искуства“. Откако Бартон и нејзините уредници го разработија сценариото за секоја епизода, тие ги испратија до Бен Фелан и Кејтлин Лав, двајца истражувачи кои прецизно ги разгледаа фактите во текстот. Двајцата додадоа стотици прибелешки на секое сценарио; секоја прибелешка се однесуваше на материјали кои ги потврдуваа, на пример, сложеноста на третманите за плодност или деталите од правната постапка. Тие понекогаш правеа сопствено известување за да ги потврдат информациите. „Предизвикот со ова шоу беше што толку многу од овие факти требаше да се добијат од жени кои поминале низ ужасно, болно искуство“, рече Фелан. Тој рече дека тој и Лав сакале нивните извори со сигурност да знаат дека нивната намера била само вистинито да ги претстават нивните приказни. Болката што ја чувствуваа жените е централна за поткастот, но речиси исто толку голема е начинот на кој таа болка беше интерпретирана од личности со авторит. Поткастот испитува како општеството ги толкува, толерира или минимизира коментарите на жените. Присеќавањето на тие искуства бепе „исто колку, ако не и повеќе од вистинската болка што ја почувствуваа за време на интервенцијата“, рече Бартон. Надежта, рече таа, е дека трајните ефекти од 15-минутната процедура на оваа клиника ќе резонираат длабоко кај слушателите. Една пациентка која ја сподели нејзината приказна се присети на одговорот што го добила и кој се чинеше дека ја отфрла нејзината болка: „Што е работава? Забременивте“. „Истражувањето како такво искуство одекнува низ животот е важно“, рече Сузан Бартон. Поткастот можете да го најдете на сите поткаст платформи:

Борис Секирарски: „Во тие години пред 1989 година, мама лежеше на Онкологија два пати.“

П.С. ЛП-то „Голи песни“ сега е и на ЈуТјуб

На 14-ти септември во Националната галерија– Чифте амам, ќе се одржи одбележувањето на јубилејот од 20 години на првото доделување на престижната награда ДЕНЕС за млади визуелни уметници до 35 години. Овој годишен јубилеј се одбележува со изложба на тројцата годинешни добитници на наградата, и тоа Ѓорѓи Десподов, Клелија Живковиќ и Бурџу Мусли. Наградата ДЕНЕС се истакнува како важна платформа во земјава, обезбедувајќи две децении на младите уметници богат програм, вклучувајќи престој во Њујорк, уникатни образовни искуства во визуелната уметност, средби со интернационални жири-комисии и создавање на нови уметнички дела за изложбата на наградата. Оваа награда беше основана во 2002 година како иницијатива од Центарот за современи уметности – Скопје и Фондацијата за граѓанско општество од Њујорк, САД. Првпат беше доделена во 2003 година со цел да им обезбеди на младите уметници повеќе можности за развој на нивните уметнички интереси и презентација пред публиката, исто така за поддршка на дијалогот меѓу институциите и младите уметници. Од 2015 година, наградата ДЕНЕС се организира од страна на здружението Факултет за работи што не се учат – ФРУ, во рамки на фестивалот АКТО. Целта на оваа награда е да го прикаже креативниот и уметнички потенцијал на младите уметници пред пошироката публика, истовремено создавајќи нови можност за нив и за институциите што ги поддржуваат. Наградата ДЕНЕС се издвојува како значаен фактор во развојот на културниот и институционалниот живот и како важен показател на уметничкиот контекст на младите талентирани креативни уметници. Одбележувањето на 20-годишнината на наградата ДЕНЕС започна во април годинава со петдневна едукативно-дискурзивна програма за млади уметници „Совршениот уметник“ во НГРСМ – Мала станица. Во рамките на оваа програма, младите уметници имаа можност да развијат своите теориски и практични уметнички вештини и да ги испробаат во современата уметност. Следеше изложбата „Прекаријатот има шанса: јавни простори во движење (кон)“ во Галеријата „Структура“ во Софија, каде 20 уметници, меѓу нив и добитници и учесници на наградата ДЕНЕС, ги претставија своите последни уметнички дела пред македонската и меѓународната публика. Овогодишното одбележување на наградата ДЕНЕС ќе го достигне својот врв со изложба на тројцата добитници на наградата, документарна изложба за историјата на наградата и церемонија по повод јубилејот, која ќе биде придружена со музичка и дискурзивна програма. Ова е прилика за јавноста да се запознае со креативниот потенцијал на овие талентирани млади уметници и да се одвие важен дијалог за современата уметност и нивната улога во културниот развој.

Na mojem noćnom ormariću živi "Doba kože" Dubravke Ugrešić. Često je pokupim (Ali i izaberem Ugrešić)- na makedonskom - da oštrim zube, i da se fokusiram, njeno pismo ima sve elemente koji mi izmiču, i ne dolaze mi prirodno: oštrinu, minucioznost, u izrazu, s gotovo zastrašujućom moć percepcije, duhovitost , nešto kao kad plače asketa. Ali isto tako, znate… to nedokučivo “žensko pismo” ( postoji li –ili ga nema). Identiteti, drugost, dom i egzil, otuđenost od tog identiteta, pripadanje, a posebno nepripadanje, pa i ponovno rođenje iz svih tih kategorija kao mehanizam opstanka, na prvi pogled teme su, s kojima se suvremeni makedonski stanovnici intimno povezani: i stanovnici Makedonije i oni sa Balkana. Ali ispada - to stanje je jednostavno zeitgeist, univerzalna priča, koja svugdje podjednako pogađa. Već desetljećima. Tako Templum ove godine u okviru festivala "Druga priča" promovira dva naslova (od planirana četiri): "Štefica Cvek u raljama života" i "Brnjica za vještice" - prva kniga je publikovana u 1981., a druga 2021, luk od četiri desetljeća. U antropološkoj struci, u etnografiji, postoji praksa, etički kodeks, pa čak i pravilo da se informanti uključuju u proces istraživanja više nego samo u etapu promatranja ili intervjuiranja: često se tekst nudi na recenziju, prije nego što se službeno objavi. Dakle, nalazim se kako pišem komentare dodane post festum s velikodušnom dozom pomnog pregleda i terena gdje pretpostavljeno povjerenje u razgovoru može biti narušeno. Čitanje odgovora bilo je iskustvo samo po sebi, ali sam se već s prijevodom zatekla kako bilježim mentalne bilješke na imaginarnim marginama (a onda dolazi onaj nož koji reže, sječe, otvara rane - u vlastitim pitanjima koja su mi već abjektna) . Želim je povući za rukav - i nastaviti razgovor. I ispada da bi se ta veza dogodila izvan preuzete ovlasti koju je nemoguće opozvati, odnosno zaobići. Pa makar Dubravka Ugrešić bila fiktivan lik - obziran, ali bez odstupanja od onoga što vidi kao istinu. Nimalo na način shock jock-a, nošen i podvučen duhovitošću, prepoznatljiv stil Ugrešićke. Duhovitost, ali ne cinizam ili indignacija, nego iz dječjeg čuđenja i veselja, prije malo - velike činjenice života. Divja misao: Kad je makedonska novinarka insistirala da joj kažete kako vi se čini Skoplje prije nekoliko godina, rekli ste da je strašno. Kako bi to riješili - produžila je - Vi ste bili prilično logični i preporučili: Minirajte!  Pa htjela bi početi sa obaveštenjem- Skopje nije bilo minirano po vašoj preporuci, ali je implodiralo. Djelimično “pod prevezom noći” ono šta je moglo bilo je demontirano, i odvedeno u nekom skladištu, vjerovatno u društvu sa skulpturama i bistama Tita, petokraka, jugoslovenskih zastava, na deponiju povijesti. A djemilično samo od sebe, ta strava počela je da se degradira - populizam je ideologija momenta, nema strategije do izmamivanje zaljubljenih uzdaha - pa tako taj stiropor koji je simulirao mermer, je popustio i napuknuo je pod samo nekoliko ljetnih doždova.  Cioran je osjećao olakšanje, ali i let u prazno kad putuje iz Rumunije u Pariz. Dali kada dolazite na Balkanu, se osjećate da je to vraćanje, i kakav je osjećaj? Koji duhovni mentalni psihološki mehanizmi se aktiviraju? Ako uopće se to dešava? Ili puka znatiželja? Dubravka Ugrešić: Novinarka me je pitala što mislim o novom skopskom urbanom dizajnu, a ja sam odbila da išta kažem. Bez obzira što ja o svemu tome mislila, ne bih se, kao gošća, usudila da kažem išta negativno. Međutim, novinarka je bila uporna, a intervju je trebao izaći sutradan, i ja sam, gotovo sigurna da to novine neće htjeti objaviti, rekla da sve izgleda prilično strašno. Pa što da radimo, pitala je novinarka. Da miniramo, rekla sam. Sutradan su komentari čitalaca bili brojni i neočekivani. Da miniramo! – ponavljali su anonimni komentatori. Odgovor na vaše pitanje je otvoren. A možda ga zapravo i nema. Mjesta koja smo napustili ne ostaju ista. Jugoslavija u kojoj sam rođena nije ostala ista, promijenila se, i mijenja se sa svakim novima danom. Već samo to da više ne postoji diskvalificira realnost nostalgije. Možda ne treba ići na mjesta koja su nam nešto značila, jer konfrontacija s novom stvarnošću na neki način uništava sjećanje. Neke zemlje, neki predjeli, neki ljudi idu unazad. Dolazite u prošlost koja više nije vaša, ali i u budućnost koja nije vaša. I tu dolazi do konfrontacije između vas i slike koju se usvojili, jer ona više ne odgovara onome što ste usvojili. Nedavno sam pročitala citat. On pripada mladom američko-vijetnamskom piscu Oceanu Vuongu i pokazao mi se točnim: What is a country but a life sentence. Što je domovina nego doživotna robija. Veza između vas i „usvojenoga“ (bez obzira što je sadržaj usvojenoga) teško da prestaje. Divja misao: Kažete da ne možete prihvatiti kvalifikaciju “Rođena u Hrvatskoj” jer ste rođena u Jugoslaviji. Da niste holandska spisateljica, jer ne pišete na njihovom jeziku. Da dali jezik!” Da li imate konflikt sa jezikom na kojem pišete kao i sa ostalim identitetima koji su vam ne samo naznačeni već i nametnuti. Da li ste možda razmišljali ili poigravali se sa idejom da ga odbacite možda, na isti način kao što ste odbacili ono što “hrvatstvo”(pa i “srpstvo” itd.)postalo 90ih? Da li dom, ono što se čini da tražite, je ustvari hrvatski jezik? Ili to je jednostavno instrument koji koristite, kao recimo što je tastatura, bez emotivnom, nostalgičnom povezanošću sa hrvatskim jezikom? Dubravka Ugrešić: Sjećam se kako sam prije puno godina, u jednom američkom univerzitetskom mjestu, zajedno s tridesetak pisaca iz cijelog svijeta prisustvovala felinijevskoj sceni. Jedan turski pjesnik se bio malo podnapio, skinuo se gol i u hodniku studentskog doma u kojemu smo bili smješteni urlao: I am a man! Prigovorila sam mu, baš kao da sam volontirala kao osoba zadužena za književnički moral. Ljutnuo se…”Hajde, što se praviš važna, da nije bilo nas, Turaka, vi ne biste imali jezik”. A puno godina kasnije, kada sam se prvi puta obrela u Istanbulu, sjetila sam se te epizode i priznala da je turski pjesnik bio djelomično u pravu. Sve u svemu, nisam u konfliktu s jezikom na kojem pišem nego s polupismenim i neobrazovanim ljudima koji se prave da su meritorni. I ne bih imala ništa protiv da me prodavačica u pekari opominje da se hrvatski kaže kruh, a srpski hljeb, nego kada to čine ljudi uključeni u obrazovni sistem, od učitelja u osnovnim školama do univerzitetskih profesora, kada to čine mediji koji nemaju problema sa svakodnevnom proizvodnjom pornografije, ali ulogu jezičnih policajaca shvaćaju ozbiljno. Primjera ima tisuće i tisuće do nedavnog gdje neki mladić razbija ploču na kojoj je umjetnik napisao na ćirilici i latinici slogan koji pamtim iz osnovne škole, a taj je: Kad Srbin se i Hrvat slože i olovo plivat može. Sve u svemu, nacionalna, etnička, tribalna pripadnost mora ulaziti u temeljna, nepovrediva ljudska prava. Međutim i pravo na nepripadnost mora imati isti status i biti jedno od temeljnih ljudskih prava. Divja misao: Kako vam pristupaju američki, zapadni novinari, i sugovornici, je prilično interesantno za mene, počevši od trenutka kad se bore izgovoriti tvoje ime ali ne zato što ga ne znaju.  No, trenutno se čini kao da razgovaraju s vanzemaljcem koji govori njihovim jezikom i našao se na njihovom planetu, pa ne traže samo odgovore kakav je život tamo preko granice, povijesne i kulturne granice, nego također potvrda da su njihovi signali doprli do nebesa. "Mickey Mouse je bio prilično popularan iza željezne zavjese" - izravan je citat, iz razgovora s vama. No, s druge strane, za "Drugost-drugi" su se napokon čuli, to više nije kuriozitet koja je cirkuska ili zoološka izložba u kojoj zvjeraju začuđeni stranci. Manjine, imigranti, jezici i čudna imena ne samo da se toleriraju, već su i dopušteni na stolu  za odlučivanjem, ili se bar priča o spremnost da se to uradi. Čudi li vas taj vrli novi svijet (i to ne samo iz gore navedenih razloga), plaši li vas, uvijek iznova nagovještava rekalibraciju ili vas uzbuđuje? Biste li radije živjeli u toplim, bezbednim kutovime nostalgije(ili ono što je ostalo od nje)? Ili ste taj nemir, kamenčić u cipeli, usvojili kao nešto što vam daje kreativni impuls? Dubravka Ugrešić: Prije svega moram reći da ja osobno stvari ne doživljavam tako kako ste ih opisali u vašem pitanju, pogotovo ne što se tiče Amerike. Ja ne govorim o politici nego o intelektualnim krugovima. Evo svijetlog primjera razumijevanja za moju autorsku poziciju: "For decades, to be a Yugoslav writer was to turn up at literary events in the West and have people struggle to place you. Nowadays they place you all too specifically and for a writer, that is perhaps worse. Are you Serbian, Croatian, Bosnian? The question is put hesitantly, as if inquiring into the nature of an illness; and the answer is routed to the corresponding slot under the headlines. What does this have to do with the pith of your style, your use of myth, your tutelary shades of Robert Musil, Italo Calvino or William Faulkner? So for Dubravka Ugresic, a Croatian adrift in Western Europe and the United States, it was almost a pleasure when a shop assistant asked while spelling out her name: "Is it with those little guys above the letters?" At last, a literary question." Najteži osjećaj izbačenosti, „bolesti“, odnosno nerazumijevanja, doživjela sam u domaćim krajevima, u Hrvatskoj, i ta domaća arogancija trajala je trideset godina i još uvijek traje. Štoviše nema naznaka da će ikada prestati. Pritom treba naglasiti da sam ja ta koja je inzistirala na tome da se pronađe hrvatski izdavač, jer sam vjerovala da postoje hrvatski čitaoci koji bi rado čitali moje knjige na jeziku na kojem su i napisane. A onda postoji i druga vrsta arogancije. Jedan moj znanac je rekao: “Osjećam se kao da me je vrijeme pregazilo, ali me začudo ništa ne boli“. Sviđa mi se ta formulacija. Naime, samo mladi ljudi, aktivni sudionici svoga vremena, korisnici novih tehnologija, osjećaju da su u neviđenoj prednosti pred “fosilima“(roditeljima i svima koji su stariji od njih). Ta vjera, odnosno ta konzumentska spremnost da u potpunosti potonu u svoje vrijeme, dirljiva je, nevina i opasna, ukoliko se bilo što više može okvalificirati kao “dirljivo“, „nevino“ i “opasno“. Uostalom, kada sam ja bila mlada suvremena kultura, ideje, duh vremena, ukusi – sve je to od mene činilo savršenog konzumenta filmova jednog Ingmara Bergmana, na primjer, kojeg sam nakon samo nekoliko godina zaboravila. Danas se pitam što je to bilo toliko zavodljivo u tim filmovima. Znam, dakako, ali se pitam otkuda ta kulturna amnezija, kako i zašto nas sve više okružuje “smeće“ koje nismo više u stanju kontrolirati, niti smo u stanju procesuirati niti kulturne proizvode, niti globalne događaje, niti realnost, niti vlastiti život. Možda je Baudrillard bio u pravu kada je negdje rekao da umjetnost iščezava ne zato što je nema, nego zato što je ima previše. Mi nismo u stanju prepoznati ključan proces, iako već godinama živimo prema poznatom proročkom sloganu Andy Warhola da će u budućnosti svatko biti slavan petnaest minuta. Možda živimo histeričnu sadašnjost, možda zato ne želimo umrijeti, možda zato želimo ostaviti što više otisaka prstiju (što nova tehnologija svakome omogućuje). Možda zato medicina produžuje naše živote, iako nam nitko ne objašnjava zašto. Mi svi živimo histeričnu sadašnjost, koja je svake sekunde sve histeričnija. Divja misao: U Skoplju dolazite na festivalu „Druga priča“ da bi primili nagradu za vaše pridonese za eksperimentalnu prozu. Eksperimentalna – u referenci na koji žanr? Jel krećete u pisanje sa namjerom da poigravate i iskrivljavate (percepirane) žanrove ili jednostavno pišete a kako to ponekad dospe u svijet je iznenađenje i za vas? Dubravka Ugrešić: Danas je vrlo teško reći što je književnost (književnost, vizualna umjetnost, i mnoge druge kreativne i intelektualne aktivnosti) osim da je proizvod koji potpada pod tržišna pravila. Međutim, dok ljubitelji dobrog sira vjeruju rijetkim arbitrima koji će znati reći što je dobar sir, ljubitelji dobre knjige su sami postali ti arbitri. Izdavači nas uvjeravaju da sve odluke i izbori leže na čitaocima. Čitaoci najbolje znaju što je dobro, a što nije. Književnost je postala tržišna aktivnost, pa je proizvodnja usmjerena na širokog konzumenta. U tom procesu sudjeluju agenti, jer izdavači više nemaju vremena za čitanje rukopisa. U tom procesu sudjeluju mediji, odnosno kritičari. U tom procesu sudjeluje tzv. akademija i univerziteti, kao najviša moguća evaluacijska kategorija. Američki univerziteti osiguravaju trajnu poziciju autorima koji su visoko vrednovani, tržišno prije svega. Treba samo vidjeti tko predaje tzv. creative writing na američkim univerzitetima. Creative writing odjeli osnovani su da bi zaštitili egzistencije nekomercijalnih pisaca. Danas, međutim, creative writing predaju književne zvijezde, jer samo zvijezde privlače veći broj studenata. Američki fakulteti štite svoje zvijezde, otkupljuju njihove arhive, rade na životnom osiguranju svojih zaposlenika. Što u takvom kontekstu može biti eksperimentalno? Ja samo primjećujem da je književnost postala sve čitljivija, sve više okrenuta čitaocu, sve manje sklona eksperimentiranju. A kako su autori zvijezde, a ne njihovo djelo, onda mnogi detalji igraju ulogu u tržišnom profiliranju autora, poput fizičkog izgleda, dobi, biografskih detalja, hobija, političkih stavova, rodnih, spolnih, rasnih preferencija i sličnog. Drugim riječima, s izborom “eksperimentalne“ pozicije (nasuprot većinskoj main-stream poziciji) autor/autorica sami sebi pucaju u nogu. Za neke autore takva pozicija znači emancipaciju. Bojim se da sama spadam u tu „gubitničku“ vrstu. Divja misao: Kako se ljeto bliži kraju... šta vam treba? Dubravka Ugrešić: Produžetak ljeta. Odgoda jeseni. Uredio na hrvatski: Milko Valent

Новиот неделен поткаст кој дебитираше во август, веќе успеа да ни даде содржини кои се информативни, нови, и кои најверојатно ќе остават впечаток на повеќето... Тоа е подвиг сам по себе, во океанот на содржини по кој пловиме секојдневно на Интернет. Водителката е Меди Гошорн - асексуална девојка која е во потрага по партнер, објаснува: „Моето име е Меди Гошорн и јас сум асексуална. За оние кои не знаат, тоа значи дека немам до никаков вроден интерес за секс од кој било вид. Па како резултат, дејтингот беше прилично ретка појава во мојот живот. Сепак, сè уште сум заинтересирана да најдам партнер, но кога сексот е надвор прашање тешко ми е да најдам луѓе кои сакаат да ми дадат шанса. И тогаш една вечер вечерав со неколку мои пријатели. 20-годишна Италијанка и двајца разведени татковци (од кои едниот има дворфизам). Сите тие активно бараа партнери.. И ми стана јасно колку е различно патешествието на сите, и уникатните замки со кои се соочуваат кога бараат романса. А сепак беше неверојатно што сите тие можеа да сочувствуваат и да си дадат совети за истото: дејтинг, љубов и интимност. Така, бев инспирирана да продолжам да зборувам, но не само со нив, туку со сите! Секоја епизода ќе интервјуирам неколку поединци со спрецифична позадина. Ќе разговараме со луѓе од различен пол, попреченост, националности, ориентации и многу други идентификатори кои можат да нè натераат да се чувствуваме поделени. А потоа повторно да се обединиме со разговор за нешто што сите го сакаме: Вистинска врска.“ Во првата епиздоа таа го интервјуира Скот Страсбоу, мала личност - со дворфизам, кој раскажува од анегдоти во периодот на адолесценцијата до сложеноста на бракот - и улогата на децата во него... Ни разјаснува како изгледал неговиот роматничен живот, и како светот реагира на атипичните луѓе воопшто а посебно во сферата на интимното. Втората епизода се сретнуваме со полиаморен брачен пар, а во третата со возрасен човек кој има 70 години искуство на дејтинг. Го има на сите поткаст платформи, ние ви ги посочуваме линковите од Епл Поткастс, и Спотифај.

На наткасната на креветот, минатиов месец живее „Доба на кожата“ од Дубравка Угрешиќ. Често ја избирам - на македонски - за да си ги изострам забите, и фокусирам, ги има сите елементи кои ми бегаат, и не ми доаѓаат природно: острина, педантност, во изразот, со речиси застрашувачка моќ на перцепција, духовита, нешто како кога аскет плаче. Но исто така, знаете… она елузивно „женско писмо“ (или тоа беше едно време: постои ли - не постои). Идентитети, другост, дом и егзил, отуѓеност од тој иденитет, припаѓања, а посебно неприпаѓања, па и одроденост од сите тие категории како механизам за преживување на прва се чини дека се теми со кои современите македонски жители се во интимен дослух: и македонските и балканските. Но, се испостави - таа состојба е едноставно zeitgeist, ослободена од културни одредници, универзална приказна, која секаде исто удира. Веќе со децении. Па така, Темплум годинава, во склоп на фестивалот „Друга приказна“ промовира два наслови (од планирани четири): Штефица Цвек во челустите на животот и Нарилник за вештерки - првата е издадена во 1981, а втората 2021, четиридеценски лак. Во антрополошкиот занает, во етнографијата, има практика, етички код, па и правило информаторите да бидат вклучени во процесот на истражување повеќе од само набљудувани или интервјуирани: често текстот е понуден на преглед, пред и официјално да биде објавен. Па така, се наоѓам себе си како коментарите додадени post festum ги пишувам со великодушна доза на преиспитување и терен каде што може да се наруши претпоставената доверба во разговорот. Читањето на одговорите беше искуство само по себе, но со преведувањето веќе се фатив себе како запишувам ментални белешки на замислените маргини (и потоа доаѓа оној нож кој делка, сецка, отвара рани - во сопствените прашања кои веќе ми се абјектни). Сакам да ја повлечам за ракавот - и да го продолжам разговорот. И излегува тоа поврзување, ќе се случеше и надвор од претпоставениот авторитет, кој е невозможно да се отповика, или заобиколи. Дури и Дубравка Угрешиќ да беше фиктивен карактер - обзирна, но без отстапување на она што го гледа како вистина. Никако во shock jock манир, носено и подвлечено со духовитост, која е веќе препознатлива за неа. Духовитост, но не цинизам или огорченост, туку од дечија зачуденост и развеселеност се чини, пред мало - големите факти на животот. Дива: Кога македонската новинарка инсистираше да и́ кажете како ви се чини Скопје пред неколку години, и́ кажавте дека е страшно. Како би го решиле тоа - продолжи со прашувањето - вие бевте прилично логични и препорачавте: минирајте! Па би сакала да почнам со известувањето дека Скопје не беше минирано по вашата препорака, но имплодираше. Делумно „под превезот на ноќта“ она што можеше да биде демонтирано и однесено во некој магацин, веројатно во друштво со скулптури и бисти на Тито, петокраки и југословенски знамиња, на буништето на историјата. А делумно, само од себе, таа страва почна да се деградира - популизмот е идеолгија на моментот, нема стратегија повеќе од измамување на заљубени воздишки - па така тој стиропор кој симулираше мермер, попушти и напукна под притисокот на само неколку летни дождови. Сјоран чувствувал олеснување но и лет во празно кога патувал од Романија во Париз. Дали кога доаѓате на Балкан се чувствувате дека тоа е враќање и какво чувство е тоа? Кои духовни, ментални психолошки механизми се активираат? Ако воопшто тоа се случува? Или чиста љубопитност? Дубравка Угрешиќ: Новинарката ме праша што мислам за новиот скопски урбан дизајн, а јас одбив било што да кажам. Без обзир што јас и да мислам за сето тоа, како гостинка не би се осмелила да кажам било што негативно. Меѓутоа, новинарката беше упорна, а интервјуто требаше да излезе утредента, и јас бев, речиси сигурна дека весниците нема да сакаат да го објават тоа, реков дека сѐ изгледа прилично страшно. Па што да правиме, праша новинарката. Да минираме, реков јас. Утредента коментарите на читателите беа бројни и неочекувани. Да минираме! - повторуваа анонимните коментатори. Одговорот на вашето прашање е отворен. А може и всушност го нема. Местата кои ги напуштивме не остануваат исти. Југославија во која сум родена не остана иста, се промени, и се менува со секој нов ден. Со самото тоа што не постои, ја дисквалификува реалноста на носталгијата. Можеби не треба да се оди на места кои нешто нѝ значеле, бидејќи конфронтацијата со новата реалност, на некој начин го уништува сеќавањето. Некои земји, некои предели, некои луѓе одат наназад. Доаѓате во минато кое не е ваше, но и во иднина која не е ваша. И тука доаѓа до конфронтација помеѓу вас и сликата која што сте ја усвоиле, бидејќи веќе не одговара на она што сте го усвоиле. Неодамна прочитав цитат. Тој му припаѓа на младиот американско-виетнамски писател Оушн Вуонг (Ocean Vuong) и ми се покажа како точен: What is a country but a life sentence. Што е татковината ако не доживотна робија. Врската помеѓу вас и „усвоеното“ (без обзир што е содржината на усвоеното) тешко дека ќе престане. Дива: Кажувате дека не можете да ја прифатите квалификацијата „Родена во Хрватска“ затоа што сте родена во Југославија. Дека не сте холандска писателка бидејќи не пишувате на нивниот јазик. Дека припадност и идентитет немате бидејќи сте транснационална, наднационална. Кога ги спремав прашањата, ми текнуваше на анегдотата кога Данило Киш се степал со Борислав Михајловиќ Михиз поради провокација на овој вториот кој гласела „Што сакаш Кишка, ние Србите ти дадовме јазик„“ Дали имате конфликт со јазикот на кој пишувате како и со останатите идентитети кои ви се не само назначени - туку и наметнати? Дали можеби сте размислувале или сте си поигрувале со идејата да го отфрлите, на ист начин на кој го отфрливте она што „хрватството“ (па и „српството“ итн.) се претвори во 90-тите? Дали домот, по она што се чини дека трагате, е всушност хрватскиот јазик? Или тоа е едноставно инструмент кој го користиме како да речеме тастатурата, без емотивна, носталгична поврзаност? Дубравка Угрешиќ: Се сеќавам како пред многу години, во едно американско универзитетско место, заедно со триесетина писатели од целиот свет, присуствував на фелиниевска сцена. Еден турски поет, малку се поднапи, се соблече гол, и во ходникот на студентскиот дом во кој што бевме сместени урлаше: I am a man! Му приговорив, баш како да волонтирав, како да сум личноста која е задолжена за книжевничкиот морал. Се подналути… “Ајде, што се правиш важна, да не бевме ние Турците, вие немаше да имате јазик“. А многу години подоцна, кога прв пат се обраќав во Истанбул, се сетив на таа епизода и признав дека турскиот поет беше делумно во право. Сѐ на сѐ не сум во конфликт со јазикот на кој што пишувам туку со полуписмените и необразуваните луѓе кои се прават дека се меритодавни. И не би имала ништо против, продавачката во пекара да ме опоменува дека на хрватски се вели "kruh" а на српски "hljeb", туку кога тоа ми го кажуваат луѓе кои се вклучени во образовниот систем, од учители во основни школи до универзитетски професори, кога тоа го прават медиуми кои немаат проблем со секојдневното производство на порнографија, но улогата на јазични полицајци ја сфаќаат озбилно. Примери има илјадници и илјадници до неодамна, кога некое момче ја искршил плочата на кој уметникот напишал на кирилица и латиница слоган кој го паметам од основно школо а тоа е: Кога Србинот и Хрватот ќе се сложат, и олово да плива може. Сѐ на сѐ националната, етничката, трибалната припадност мора да влегува во темелните, неповредливи човекови права. Меѓутоа и правото на неприпадност мора да има ист статус и да биде едно од темелните човекови права. Дива: Како ви пристапуваат американските, западните новинари и соговорници е прилично интересно за мене, почнувајќи од моментот кога се борат со изговорот на вашето име, но не затоа што не го знаат. Но, во моментов се чини како да разговараат со вонземјанин кој го говори нивниот јазик и се нашол на нивната планета, па не бараат само одговори каков е животот таму преку границата, културна и историска, туку и потврда дека нивните сигнали стигнале до небесата. „Мики Маус бил прилично популарен позади железната завеса!“ е буквален цитат од разговор со вас. Но, од друга страна “Другост-другите“ најпосле се чуени и тоа не е веќе куриозитет која е циркуска или зоолошка изложба во која се ѕверат зачудени странци. Малцинствата, имигрантите, јазиците, и чудните имиња не само што се толерираат, туку се пуштени на масата за одлучување или барем се зборува за спремност тоа да се направи. Ве чуди ли тој храбар нов свет (и тоа не само од горенаведените причини), ве плаши ли секогаш одновото наговестување на рекалибрирањето или ве возбудува? Дали попрво би сте живееле во топлите, безбедни ќошиња на носталгијата (она што останало од неа)? Или тој немир, камчето во чевелот сте го усвоиле како нешто што ви дава креативен импулс? Пред сѐ морам да кажам дека јас лично не ги доживувам работите како што сте ги опишале во вашето прашање, посебно не што се однесува на Америка. Јас не зборувам за политика, туку во интелектуални кругови. Еве светол пример за разбирање на мојата авторска позиција: „Со декади, да се биде југословенски писател, беше да се појавиш на литерарни настани на Западот, и луѓето да се напрегаат да ти го најдат местото. Денес, тие те сместуваат дури и премногу специфично, и за писател, тоа е можеби и полошо. Дали си Србин, Хрват, Босанец? Прашањето е поставено колебливо, како да ја испитуваат природата на болест; и одговорот се насочуваат во кореспондирачкиот слот под насловите. Каква врска има ова со срцевината на твојот стил, твоето исползување на митот, вашите покровителски нијанси на Роберт Мјусил, Итало Калвино, или Вилијам Фокнер? Па за Дубравка Угрешиќ, Хрватица однесена по течението незакотвена во Западна Европа и во Соединетите Држави, беше речиси задоволство кога продавачка ја запраша кога ѝ го запишуваше името „Дали се пишува со овие маливе чуда над буквите?“ Најпосле "литерарно прашање“ (Ричард Идер). Најтешкото чувство на исфрленост, „болест", односно неразбирање, доживеав во домашните краеви, во Хрватска, и таа домашна ароганција, траеше триесет години и сѐ уште трае. Згора на тоа, нема индикации дека некогаш ќе престане. Притоа, треба да се нагласи дека јас сум таа која инсистираше дека треба да се најде хрватски издавач, бидејќи верував дека постојат хрватски читатели, кои со задоволство ги читаат моите книги на јазикот на кои се напишани. А тогаш постои и друг вид ароганција. Еден мој познаник рече „Се чувствувам како времето да ме прегазило, но за чудо, ништо не ме боли“. Ми се допаѓа таа формулација. Имено, само младите луѓе, активните учесници на своето време, корисниците на новите технологии, се чувствуваат дека се во невидена предност, пред „фосилите“ (родителите и сите оние кои се постари од нив). Таа вера, односно таа конзументска спремност во потполност да потонат во своето време е трогателна, невина и опасна, доколку било што може веќе да се оквалификува како „трогателно“, „невино“ и „опасно“. Всушност, кога јас бев млада, современата култура, идеите, духот на времето, современата култура, идеите, духот на времето, вкусовите - сето тоа од мене направи совршен конзумент на филмовите на еден Ингмар Бергман, на пример, кој само после неколку години го заборавив. Денес се прашувам што е тоа што беше толку заведувачко во тие филмови. Знам, секако, но се прашувам од каде е таа културна амнезија, како и зошто се повеќе нѐ опкружува „ѓубре“ кое не сме повеќе во состојба да го контролираме, ниту сме во состојба да ги процесуираме, нити културните производи, ниту глобалните случувања, ниту реалноста, ниту сопствениот живот. Можeби Бодријар беше во право, кога некаде рече дека уметноста исчезнува не затоа што ја нема, туку затоа што ја има премногу. Ние не сме во состојба да препознаеме клучен процес, иако веќе со години живееме според познатиот пророчки слоган на Енди Ворхол, дека во иднината, секој ќе биде славен петнаесет минути. Можеби живееме во хистерична сегашност, можеби затоа не сакаме да умреме, можеби затоа сакаме да оставиме што повеќе отисоци на прстите (што новата технологија на секого му овозможува). Можеби затоа медицината ги продолжува нашите животи, иако никој не нѝ објаснува зошто. Ние сите живееме хистерична сегашност, која е секоја секунда похистерична. Дива: Во Скопје гостувате на фестивалот „Друга приказна“ да ja примите наградата за вашите придонеси кон експерименталната проза. Експериментална - во референца на кој жанр? Кога пишувате, дали тргнувате со намера да си поигрувате со, и ги искривувате (перцепираните) жанрови или едноставно пишувате, а доколку тоа некогаш стигне во светот е изненадување и за вас? Дубравка Угрешиќ: Денес многу тешко е да се каже што е книжевност (книжевност, визуелна уметност, и многу други креативни и интелектуални активности) освен дека е производ кој потпаѓа под пазарни правила. Меѓутоа, додека љубителите на доброто сирење им веруваат на ретките арбитри кои ќе знаат да кажат што е добро сирење, љубителите на добра книга и самите станале тие арбитри. Издавачите нѐ уверуваат дека сите одлуки и избори лежат во читателите. Читателите најдобро знаат што е добро а што не. Книжевноста стана пазарна активност, па и производството е усмерено на широкиот конзумент. Во тој процес соучествуваат агентите, затоа што издавачите веќе немаат време да ги читаат ракописите. Во тој процес соучествуваат медиумите, односно критичарите. Во тој процес учествува тн. академија и универзитетите, како највисока можна евалуациска категорија. Американските универзитети обезбедуваат трајна позиција на авторите кои се високо вреднувани, пазарно пред сѐ. Треба само да се види кој предава т.н.creative writing на американските универзитети. Creative writing одделите се основани да се заштити егзистенцијата на некомерцијалните писатели. Денес, меѓутоа, Creative writing предаваат книжевните ѕвезди, затоа што само ѕвездите привлекуваат поголем број студенти. Американските факултети ги штитат своите ѕвезди, ги откупуваат нивните архиви, работат на животното осигурување на своите запосленици. Што, во таков контекст може да биде експериментално? Јас само приметувам дека книжевноста станала сѐ повеќе читлива сѐ повеќе свртена кон читателот, помалку склона кон експериментирање. А како авторите се ѕвезди, а не нивното дело, тогаш многу детали играат улога во пазарното профилирање на авторот, како физичкиот изглед, возраста, биографските детали, хобија, политички ставови, родни, полни, расни преференци и слично. Со други зборови со изборот на „експерименталната“ позиција (наспроти мнозинската мејнстрим позиција) авторот/авторката сами себе си пукаат во нога. За некои автори таквата позиција значи еманципација. Се плашам дека и самата спаѓам во тој„губитнички“ вид. Дива: Бидејќи летото се ближи при својот крај..што ви треба? Дубравка Угрешиќ: Продолжување на летото. Одложување на есента. Интервјуто на хрватски ОВДЕ Разговорот го водеше: Ана Чушкова

Чувам канистер со спреј за мечка на полица покрај вратата од влезниот ходник и две главно празни и делумно 'рѓосани зелени аеросоли конзерви OFF! Спреј што ги одвраќа инсектите во длабоката шума. Никогаш не сум користела спреј за мечка, а повеќето денови заборавам да го земам со мене кога шетам во шумата, иако, за да ја поттикнам оваа навика, си купив убава мала футрола за неа, со карабин за закачување. до јамката за појас. Искрено, повеќе се плашам од спрејот отколку од мечките. Пред неколку години, робот во складиште на Амазон во Њу Џерси ненамерно пукна канистер со спреј за мечка, а дваесет и четири луѓе мораа да бидат хоспитализирани. (Роботот беше неповреден.) Технички, според етикетата на мојот сад, кој е украсен со цртеж на гризли со отворена црвена уста, со страшни заби кои се гледаат, тоа не е спреј за мечка. тоа е „пречка за напад на мечка,“ и можете да видите зошто е неопходно појаснувањето. Минатата пролет, Одделот за заштита на дивиот свет во Оклахома твитна: Слушај, спреј за мечка НЕ Е спреј за бубачки. Ние би сакале да не мора да го повторуваме тоа. Спрејот за мечка е опасен, но тешко е регулиран во САД: можете да го набавите во продавница за оружје; можете да го добиете во Walmart; во повеќето држави можете да го нарачате преку Интернет. Ако кампувате во длабочината во одредени национални паркови, ве поттикнуваат да го носите, и проклето точно дека треба да го носите, но да го имате при рака не е гаранција дека ќе знаете што да правите ако наидете на мечка. Повеќето луѓе се глупави кога станува збор за мечките, а јас сум една од нив. Или се премногу исплашени („мечконоја“ е, си мислам, терминот за ова) или не се доволно исплашени (мечкотуристи?). Постојат осум живи видови мечки, на четири континенти: поларна, панда, кафеава, црна, малајски(сончеви) јапонски црни мечки( месечеви), мрзливци и очилни мечки. Популацијата на мечки драстично опаѓа во поголемиот дел од светот, и сите освен црните и кафеавите видови се наведени како загрозени или на работ на истребување. Но, во некои делови на Северна Америка, мечките стануваат вообичаени како верверичките во Централ Парк, ако не и безбројни како стаорците во Бруклин. Популацијата на црни мечки во Северна Америка - приближно деветстотини илјади - е повеќе од двојно од светската популација од седумте други видови мечки заедно. Секоја година, луѓето кои ловат на Алјаска убиваат илјадници црни и кафени мечки, повеќе мечки отколку што има во Западна Европа. Во Националниот парк Јелоустоун има околу илјада гризли мечки - двојно повеќе отколку во 1975 година. (Гризли е вид кафена мечка, многу поголема од црната мечка.) Од седумдесеттите, американските мечки се во фаза на миграција, проширувајќи го својот опсег. Не толку одамна, гризли се појави во дворот на Нејтан Кин, во близина на Лома, Монтана, кој беше, во тој момент, гризли на најдалечната источна точка кој бил виден повеќе од сто години. Кога му беше кажано дека требало да знае подобро отколку да чува кокошки во земјата на мечките, Кин на почетокот рече: „Па, ние не сме во земјата на мечките“. Но, тогаш тој подразмислил: „Можеби почнуваме да стануваме“. Денес, веројатно има околу пет илјади црни мечки во Арканзас. Во Тексас повторно има црни мечки. Во раните седумдесетти, имаше проценки за помалку од сто црни мечки во Њу Џерси; до 2003 година имало 1500. Таа бројка сега е околу три илјади, и тие се забележани во секоја област во државата. Во 2014 година, црна мечка убила дваесет и двегодишен студент на Универзитетот Ратгерс, кој планинарел со пријателите. Ловот на мечки се врати и во делови од Њу Џерси, што го прави помалку градинарска држава отколку за ловење дивеч. Накратко, мечките се враќаат на места каде што не биле со генерации. Што значи Монтклер, Њу Џерси или Гранд Рапидс, Мичиген или Атланта(Џорџија) повторно да станат дивини? „Тоа е неоспорен факт - нема мечки во центарот на Вашингтон “-рече судија кога осудуваше двајца мажи за нападот на Капитол на 6-ти јануари, посочувајќи дека немаат добра причина да носат спреј за мечки во градот. Можеби тогаш никој не пријавил дека видел мечка во центарот на Диси. Но, минатиот месец црна мечка се појави на аголот на Четиринаесеттата улица и Монро, недалеку од метро станицата Брукленд. Залутала наоколу, ја преминала улицата, се качила на дрво и дремнала. Контролата на животните го застрелала животното со пиштол за смирување, го качиле на камион и го пуштиле во Мериленд. (Ова не беше нужно среќен исход за мечката; преместените мечки често умираат). Некои од најстарите уметности направени од луѓе прикажуваат мечки, насликани на ѕидовите на пештерите. Во најновата верзија на пештерски слики - видеа на интернет - можете да гледате како мечки упаѓаат во куќите на луѓето. Пребаруваат низ кујнските фиоки. Во дворовите, тие се качуваат во јакузи; во друг двор, мајката се разладува во базенот, а младенчињата се нишаат на лулашката. Во 7-Eleven крадат бонбони. Мечките правеле вакви лудории, онолку долго колку што луѓето граделе куќи, или можеби откако луѓето и мечките се тепале околу истите пештери. Ваквото однесување се крие зад материјалот од книгите со приказни во кои мечките се во кујната: Падингтон со теглата со мармалад, Пу и неговиот шкаф полн со грниња мед, пикник на мечињата. Но, во изминатите неколку децении, додека Американците уриваа повеќе шуми и градеа повеќе населби, а во исто време, конзерваторите се обидуваа да го спречат убивањето на мечките, стана поверојатно мечките да се појават на вашиот праг. „Жртвата не шеташе во шумата“, објави Чарли Роуз во извештајот на CBS News од 2014 година за жена од Флорида која ужасно беше нападната од мечка. „Таа беше нападната во нејзиниот приградски двор“. Жртвата преживеала, со триесет спојници и десет конци на главата. Службениците за диви животни, ловејќи го нејзиниот напаѓач заробија и убија најмалку четири мечки. Од 1960 година, човечката популација на Флорида се зголеми од пет милиони на дваесет и два милиони, а седум милиони хектари шума и мочуришта се уништени за луѓето да бидат сместени. „Едноставно не можам да го замислам тоа“, продолжи Роуз, тресејќи ја главата. „Во вашиот сопствен двор? Но, тоа беше и дворот на мечките. За време на уште еден станбен бум, во индустријализираната Англија од осумнаесеттите и триесеттите години, поетот Роберт Саути ја напиша „Приказната за трите мечки“, басна за тоа како мечките не се провалници - ние ѕиркаме на нивните прозорци и се пробиваме низ нивните врати, седиме на нивните столчиња и ја јадеме од нивната каша. Според зборовите на Ви Беар, „некој лежеше во мојот кревет“ и - еве сме“, пишува Глорија Дики во „Осум мечки: митско минато и загрозена иднина“ (Нортон). Мечките не спијат во нашите кревети; ние спиеме во нивните. И тоа отчукување што го слушате, тоа е будилникот покрај креветот, кој е само што ќе бррррони… Луѓето живеат со мечки од почетокот на човештвото. Луѓето се попаметни, но мечките се постари: тие први дојдоа овде. И мечките и луѓето припаѓаат на редот на цицачи наречен бореоеутерија. Гранката на дрвото што доведе до мечки, кучиња и фоки се појавија пред десетици милиони години; Приматите се разграниле од дрвото многу милиони години после тоа. Пред Дарвин да каже дека луѓето имаат заеднички предок со мајмуните, луѓето ширум светот - низ десетици илјади години и стотици илјади милји - претпоставуваа дека нашите најблиски роднини се мечки. Татко мечка. Мама мечка. Дедо Мечка. Баба мечка. Во многу јазици, зборот за „мечка“ е фамилијарен термин: „братучед“ (Абенаки), „дедо“ (Пенобскот), „син на началникот“ (Плаинс Кри), „чичко“ (јакути). Во приказните раскажани насекаде, од Сибир и Лапонија до рамнините на американскиот запад и шумите на Виетнам, луѓето доаѓаа од мечки, или мечките доаѓаа од луѓе, или луѓето и мечките се венчаа и правеа крзнени бебиња. „Кое друго животно зазема толку простор во човечката имагинација како мечката? Бернд Брунер праша во својата книга од 2007 година:Мечки: кратка историја.“ Во средниот век, европските благородници тврделе дека потекнуваат од мечки. „Во некои приказни“, мистериозно известува Брунер, „луѓето станаа мечки како резултат на несреќни епизоди на качување на дрвја“. Има доза на несериозност за мечките, како да се диви луѓе или луѓе облечени во костими за мечки. Можат да одат стоејќи. Тие се многу паметни. Тие ги користат шепите како раце. Нивните стапала личат на нашите. Како и ние, тие се сештојади. Имам прочитано дека одраната мечка морничаво личи на човек. Никогаш не сум се осмелил да го изгуглам ова. (Го видов во Red Dead Redemption 2, и тоа беше доволно за мене.) Но, имаше период во историјата кога на значителен процент од луѓето не би им требале слика за да знаат како изгледа одрана мечка. Чувството за сличност никогаш не ги спречило луѓето да ловат мечки и да ги јадат. „Вие нѐ искористивте, а сепак знаевте, а знаењето беше еден вид утеха, дека сме слични како тебе“, велат животните во прогонувачкиот филм на Џон Бергер од 1980 година, „Разделба на снимки од животни“. Да бидеме фер, и обратното е брутално точно: мечките повремено ловат и јадат луѓе. Тимоти Тредвел, екологист и режисер кој живеел со кафеави мечки во Алјаска тринаесет лета, ги сакал мечките, ги сметал за свои пријатели, негови роднини и фамилија. Кога Вернер Херцог направи документарец од снимката на Тредвел, „Гризли Човекот“ (2005), тој виде нешто сосема поинакво низ објективот на камерата на Тредвел. „Она што ме прогонува е тоа што во сите лица на сите мечки што Тредвел некогаш ги снимил, не откривам никакво сродство, нема разбирање, нема милост“, вели Херцог на снимката од кафеава мечка. „Ја гледам само огромната рамнодушност на природата“, продолжува тој, додека камерата зумира на кафеавите очи на мечката што трепкаат. „За мене не постои такво нешто како таен свет на мечките, а овој празен поглед зборува само за полудосаден интерес за храна“. Набргу откако Тредвел ја сними таа снимка, мечка, можеби токму таа мечка, ги изеде него и неговата девојка. Сепак, мечките не го носат нашиот скалп или кожите, ниту ни ги нижат забите на ланчиња, ниту пак ни ги држат рацете и нозете како трофеи. И само луѓето ја преземаат мрачната работа на измачување и затвор. Некои видови мечки, вклучувајќи ја и пештерската мечка, најверојатно биле ловени до истребување; други живеат главно во кафези. „Во голема мера, наидов на мечки зад решетки“, пишува Дики, за нејзината потрага да ги запознае сите осум видови мечки. Од тие видови, малкумина може да се каже дека напредуваат. Мечките живеат во шуми, а шумите исчезнуваат. Југоисточна Азија, домот на сончевата мечка, губи десет милиони хектари примарна шумска покривка годишно. Очилните мечки, можеби околу петнаесет илјади вкупно, живеат високо на Андите, во Перу, Венецуела, Боливија, Еквадор, Колумбија и Аргентина. Нивното живеалиште исчезнува поради климатските промени. Дики отишла на планинарење во Перу и никогаш не ги видела, иако еднаш „слушнала зуење како мечка“. Мразот е шума за поларните мечки; останаа околу дваесет и шест илјади, а мразот се топи. Светскиот фонд за дивиот свет ја усвои џиновската панда како свој амблем во 1961 година; повеќе пари се потрошени за спас на пандата отколку за кое било друго диво животно. Откако беа пронајдени низ цела Кина, пандите сега се појавуваат во дивината во само три кинески провинции - Гансу, Шанкси и Сечуан - но во 2016 година, со две илјади во дивината, статусот на видот беше намален од загрозен на ранлив. Кралевите и кралиците, императорите и султаните низ историјата им наредувале на своите војници да фатат мечки и да ги носат во амфитеатрите, за да ги гледаат како се борат. Почнувајќи од шеснаесеттиот век, Каландарите, номадска муслиманска група од Северна Индија и Пакистан, ги натерале мрзливците да танцуваат; главно, тие фаќале младенчиња и ги убивале нивните мајки. „Мечките не танцуваат“, пишува Дики. „За да го скршат дивиот дух на мечката, Каландарите често ѝ го дупнуваат носот со врел метален покер и вртеа јаже или синџир низ раната. Потоа и ги извадиле канџите на младата мечка и и ги искршиле забите, понекогаш заклучувајќи ја муцката на животното во маска полна со клинци“. Таму и на други места, дресерите на мечки ги изгладнувале младенчињата и ги тепале со стапови. Меѓу Каландарите, речиси половина од младенчињата умреле во рок од една година во заробеништво. Иако ловот на мечки беше забранет во 1972 година со индискиот Закон за заштита на дивиот свет, практиката на нивно заловување продолжува. Во текот на изминатите неколку децении, индиските капацитети за спасување мечки беа сместени околу 1200 мечки кои танцуваа. Во другите делови на светот, мечките сè уште настапуваат во циркуси, танцуваат и возат велосипеди. Жолчката од жолчното кесе на мечките се користи во кинеската медицина најмалку од првиот век од нашата ера. Жолчката од мечка содржи урсодеоксихолна киселина, која им овозможува на мечките да хибернираат половина година без нивното тело да се распадне. Претежно во Кина (каде што одгледувањето мечки е легално), но исто така и во Виетнам (каде што не е), Лаос, Мјанмар и Јужна Кореја, луѓето чуваат околу дваесет илјади месечеви и сончеви мечки и хималајски кафеави мечки на фабричките фарми, често во железни кафези каде што не можат да станат или да се свртат. Многу фармери од жолчка од мечки, вели Дики, користат метод кој е усовршен во Северна Кореја: тие „се сечат во стомакот вметнувајќи игла од нерѓосувачки челик низ засекот за да создадат постојан канал што води директно во жолчното кесе“. Мечките живеат така со години, молзени за жолчка, венеат. Еднаш бев во некаква стаклена соба соТакер Карлсон, поранешниот лидер на мнозинството во Претставничкиот дом Дик Арми и репортерката Кејт Зернике. Главно на она што го паметам е моето тивко давање завет да го организирам мојот живот за никогаш повеќе да не бидам во таква соба. Но, се сеќавам и на ова: Карлсон и Арми почнаа да зборуваат за лов, да споредуваат убиства, да раскажуваат приказни, а потоа едноставно да измислуваат работи. Зборуваме за лов на загрозени видови. Белиот носорог. Снежниот леопард. Обидувајќи се да ги поседуваат либералите пред да ги поседуваат либералите беше нешто, тие ме гледаа мене и Зернике и се осмелија да кажат нешто како „Можете да сотрете младенче од поларна мечка со дванаесеткара“ или „Пандата има вкус на пилешко“. Ме потсети на столчето што порано беше во Белата куќа, подарок на претседателот Ендрју Џонсон, што му го подари во 1865 година ловец од Калифорнија. Беше направен од две гризли и имаше четири стапала со гризли со канџи и два потпирачи за раце со гризли раце, гризли на седиштето и грбот, а ако повлечете врвка, одоздола ќе излезе голема гризли глава. , вилиците шкрапаат. Што е тоа кај човекот што го тера да посака да седне на таков трон? Американците ги одведоа гризли мечките речиси до истребување во Долниот 48 во деветнаесеттиот век, преку лов и расчистување на шумите. Мечките исчезнаа од Тексас до 1890 година, од Ново Мексико до 1931 година, од Колорадо до 1953 година. Како и со волците и бизоните, напорите на прогресивната ера да се спасат мечките беа поттикнати од конзерваторите, како Теодор Рузвелт, кои исто така беа ловци. Која е американската дефиниција за дивина? Место каде што има мечки. Рузвелт и другите конзерватори сакаа да ја спасат дивината и мечките, а за време на големиот тренд за научен менаџмент беше одлучено дека владата треба да управува со овие работи: шуми, мечки, паркови. Рузвелт, исто така, ја започнал модата за мечето, во 1902 година, откако одбил да пука во мечка со големи уши што ја врзал за дрво неговиот водич. (Мечката не беше поштедена; веќе тешко повредена, беше избодена со нож до смрт.) Денеска има повеќе плишани мечиња отколку вистински. во „Многу сакан“, збирката фотографии на Марк Никсон од обожавани плишани мечки, секоја мечка доаѓа со приказна. „Го добив Буки од мајка ми и тато кога имав три месеци“, пишува дваесет и четиригодишната Лорен де Роза, излитена и многу пришивана бела мечка во розов фустан. „Бевме неразделни додека не заминав на факултет“. На моето прво бебе му дадов плишано мече по име Ели, за Елеонор Рузвелт, а тој не би ја напуштил куќата без неа. Моравме да добиеме двојничка, за во случај да ја изгубиме, дома секогаш да има Ели. Еднаш, кога тој сè уште немаше две години,влеговме во една голема, фантастична продавница за играчки во Њујорк и откривме џиновска верзија на Ели, можеби осум метри висока, спуштена на ѕид, со нејзините крзнени раце широко отворени. Тој викна, се качи во нејзиниот скут и го закопа лицето во нејзините гради, притискајќи ја својата мала Ели кон неа, исто така, уште едно доенче.“ Во текот на децениите кога искуството на повеќето луѓе со мечките доаѓаше од мечињата и детските книги, вистинските мечки живееја во националните паркови, каде што посетителите добија навика да ги хранат, како да се миленичиња. Барем уште во осумнаесеттите години, камперите и вработените намерно оставаа ѓубре во Јелоустоун - првиот национален парк во светот - за да ги гледаат мечките, како што објави Алис Вондрак Бил во својата книга од 2006 година.(Не) ги хранете мечките.“ Во 1890-тите, еден од првите вршители на должност началници на паркот држел мечки врзани со синџири на страната на неговата куќа. Хранењето покрај патот започнало со првите автомобили, во 1910-те а началникот на Јелоустоун развил „простории за хранење мечки“. Во областа за хранење изградена во Отер Крик во 1931 година, илјада и петстотини луѓе се стиснаа во амфитеатарот за да ги гледаат мечките како излегуваат од шумата и јадат ѓубре. Надвор од зоолошките градини и националните паркови, популацијата на мечките постојано опаѓа. Триесет и една од триесет и седумте популации на гризли во Долните48 исчезнаа помеѓу 1922 и 1972 година. Колку помалку мечки имало во дивината, толку помалку луѓето имале искуство со мечките. Мечките се претпазливи со луѓето, но колку повеќе ги поврзуваат луѓето со храна, толку поблиску ќе се приближат и колку поблиску се приближуваат, толку е поголема веројатноста дека ќе завршат со напад, особено ако некое лице се најде помеѓу мечката и нејзините младенчиња, или помеѓу било која мечка и извор на храна. Во 1950-тите, Јелоустоун почна да печати брошури во кои и́ кажуваше на јавноста дека мечките можат да бидат опасни, но во 1958 година глупавиот цртан лик Хана-Барбера Јоги Беар дебитираше на телевизија, во зелена капа и вратоврска, молејќи за храна од камперите на пикник во Jellystone парк. Во 1961 година, Јоги доби свое шоу, а во исто време Јелоустоун усвои програма за управување со мечки. „Ја имаш болеста на таа мечка, пикник-итис“, му вели лекар на Јоги во една епизода од таа година. „Ќе мора да останете на строга диета. Ќе мора да јадете храна од типот на мечка: ореви, бобинки, апсолутно ништо од корпа за пикник!“ Но, откако Јоги продолжува да моли, ренџерот попушта и му дава на Јоги корпа за пикник, „натоварена со добра“. Началникот на Џелистоун го кара ренџерот: „Зарем не знаеш дека првото правило во паркот е „Не ги храни мечките“? Кога Јелоустоун конечно почна сериозно да ја спроведува својата програма за управување со мечки, затворајќи ги депониите во паркот, учејќи ги посетителите да не ги хранат мечките и казнувајќ ги прекршителите повредите поврзани со мечките опаднаа, од 61 во 1967 година на 3 во 1975 година. Менаџментот на мечката на Јелоустоун е успешна приказна во справувањето со „конфликтите меѓу луѓето и мечките“. Интересно, јазикот на управувањето со дивиот свет е артефакт од Студената војна. „Студиите за конфликти“ и полето на „решавање конфликти“ датираат од 1950-тите години и размислувањето на креаторите на политиката за нуклеарно одвраќање (преговарање, односно со пословичната руска мечка). До 1980-тите, еколозите, исто така, зборуваа за решавање на конфликти. Првиот меѓународен собир за конфликтите меѓу луѓето и мечките, или H.B.C., се одржа во Канада во 1987 година. Што, точно, H.B.C. значи е многу различно во различни делови на светот. Во Северна Америка и Европа, луѓето гледаат на мечките главно како на непријатност, ако воопшто размислуваат за нив; во Азија и Јужна Америка, конфликтот со мечките може да влијае на егзистенцијата на луѓето. Во САД, управувањето со мечките главно вклучува управување со луѓе, преку обезбедување јавно образование и корпи за отпадоци отпорни на мечки. Државата Њујорк има програма да ги научи луѓето да бидат „BearWise“ (мудри за мечки). Глорија Дики делумно се заинтересирала за мечките од дружењето во Болдер, Колорадо, со група обучени волонтери наречени Bearsitters (Мечкоситери) . Од 2002 година, тие се обидуваат да се погрижат сите мечки што заталкуваат во градските граници повторно да излезат надвор, без да повредат никого или да се повредат себе; главната тактика е да ги истерате со заплашување - лупање на тенџериња или правење други гласни, иритирачки звуци. „Се надеваме дека мечката ќе се врати во планините и ќе се сети колку сме ужасни ние луѓето, никогаш не сакајќи да се врати во градот“, објаснува веб-страницата на Bearsitters, bearsandpeople.com. Колку треба да бидете загрижени за мечките? „Секоја година повеќе луѓе се повредуваат во тоалетите отколку што се повредени од мечки“, тврди Службата за национални паркови. Во суштина, тоа зависи од мечката и од ситуацијата. Мнемониката оди: Ако е кафеаво, легни; ако е црно, возвратете ; ако е бело, кажете добра ноќ (како во, никогаш нема да преживеете напад на поларна мечка). Но, тоа не е вистински совет. Општо земено, не трчајте. И понесете спреј за мечка, кој, според студиите, е подобра заштита при напад на мечка отколку пиштол. Во спротивно, единственото правило е: не вадете го телефонот за да ги барате правилата. Не е се́ како во “Кокаинска мечка" надвор. Мечките не се многу заинтересирани за вас. Сепак, како што еден еколог му рекол на Дики, „ако не можеме да живееме со црни мечки, како, по ѓаволите, ќе научиме да живееме со гризли? Едно е да имате црна мечка во вашата куќа, но сосема поинаква приказна е да имате гризли во вашата куќа“. И, надвор од националните паркови управувани со конфликти, евиденцијата на луѓе кои живеат во соседството со мечките не е добро. Минатата година, црна мечка нападна жена во Вермонт, веднаш пред нејзината влезна врата, откако нејзиниот Ши Цу го бркаше нејзиното младенче на дрво. Таа живеела веднаш до Националната шума Грин Маунт. „Лесно ми е да бидам лут на мечката“, изјави нејзиното момче за NBC News, откако ја спаси жената удирајќи ја мечката во главата со тешка батериска ламба. „Но, ние си го бараме тоа“. ♦︎ Џил Лепор е професор по историја на Харвард.

„Алиса во градовите“, филмот од 1974 година во кој Вим Вендерс го пронашол својот уметнички глас, е приказна за човек кој ја губи работата поради неговите полароиди. Нејзиниот протагонист, новинарот Филип Винтер (го игра Рудигер Фоглер) - кој е алтер егото на Вендерс кој се појавува одново и одново на екранот - е назначен да патува со автомобил низ Соединетите држави и да пишува за она што го дознава. Филмот го прикажува Филип како тргнува под патеката Рокавеј, сликајќи полароиди; потоа вози низ земјата, запира по мотели и бензински пумпи, фотографирајќи цело време. Кога се враќа во канцеларијата на неговиот уредник среде Менхетен со кутија полна со полароиди и ништо напишано, тој е отпуштен. (Тоа е само почеток на акцијата - сепак тој продолжува да прави полароиди.) Силата на филмот - и на работата на Вендерс над сè - е во неговото правење слики што го спојуваат личното искуство и неизбежната состојба на нештата. За Вендерс, полароидите се снимени на двете страни, доловувајќи ја внатрешната визија на фотографот и надворешниот свет во исто време. За некој што се сеќава на Њујорк и американските места од деведесетите, дури и слабо, полароидите на Вендерс (кои беа изложени во своја сопствена изложба) нудат чувство на временска капсула, на ризница на лични спомени кои потсетуваат на цел изгубен свет. Вендерс имаше увид и сензибилитет да препознае дека неговите непосредни дневни перцепции беа историски моменти; ја доживуваше сегашноста како минато и со тоа ја направи поетска, морничава и меланхолична. Тој романтизам на отуѓување, анксиозното херојско зафаќање за убавите моменти што се лизгаат едвај надвор од дофатот - и чувството на тежината на културното и политичкото минато кое ја задржува убавината на сегашноста и оние кои копнеат по неа, да не се раскрилуваат слободно - ги дефинира уметноста на Вендерс. „Значењето на овие полароиди не е во самите фотографии - туку во приказните што водат до нив. Затоа изложбата е наречена Инстант приказни - каталогот е повеќе книга со приказни отколку фото книга."- рече Вендерс за една од изложбите кои произлегоа од полароидите. Придружните приказни се секако фасцинантни. Во една од нив, тој се сеќава на случајната средба во 1973 година со „висока млада жена“ која седнува покрај него во барот во CBGB, легендарниот ноќен клуб во Њујорк. Чувствувајќи ја неговата осаменост, таа му го кажува своето име и број додека заминува, велејќи му да се јави доколку се најде сам во Сан Франциско. Една недела подоцна, тој го прави токму тоа - и така започнува пријателството со една млада музичка фотографка наречена Ени Либовиц, која го носи на патување во Лос Анџелес. „Јас направив неколку фотографии по патот, а исто така и Ени“, вели тој. На изложбата има снимки од нејзиното возење. Во друга приказна, тој раскажува дека слушнал за смртта на Џон Ленон додека возел по автопат во Лос Анџелес. „Тоа беше многу одлучувачки момент во мојот живот“, вели тој. „Се повлеков и се исклучив од сообраќајот и полека потонав и почнав да плачам. Седев таму и плачев додека немаше веќе солзи“. Импулсивно, тој возел до аеродромот. „Кога стигнав таму, бев дел од тивкиот собир на илјадници луѓе. Тоа беше чин на заедничка траума. Сите изгубивме нешто суштинско за кое мислевме дека нема да заврши толку брзо. За мене тоа беше моето детство, мојата младост“. Сега успешен и широко познат режисер, младиот Вим Вендерс долго време сакаше да биде сликар. Тој се сеќава како, кога почнал повеќе да се интересира за фотографијата и да работи со фотоапарати со негативен и среден формат, му се отвориле сликарските аспекти - пронаоѓањето на рамката, размислувањето за композицијата и боите. Тоа беше околу 1983 година, но она што го донесе таму беа полароидите. Во текот на 60-тите до почетокот на 80-тите тој направи многу од тие инстант, разиграни и невини фотографии. Сега iPhone-ите го презедоа приматот. И иако тој самиот призна дека е страствен фотограф со својот телефон, тој исто така признава дека никогаш не гледа назад во неговите слики и одбива да ги смета за фотографија. Колку што сега можеме да користиме различни филтри и ефекти со полароид на сликите, има еден многу посебен и социјален аспект кој е составен дел од нив,кој е изгубен. Фотографирањето некого и гледањето како полека се развива заедно речиси беше ритуал. Колекцијата Polaroids на Вим Вендерс, од која дел ќе биде изложена на неговата изложба „Instant Stories“ в ја одразува другата страна на оваа социјална интеракција - честопати личноста прикажана на сликата би сакала да ја задржи. Од таа причина, во овој визуелен дневник наоѓаме многу кадри од околината на режисерот, филмски сетови и пејзажи од неговите патувања низ светот, но помалку портрети - тој ги подари повеќето од нив на прикажаните луѓе. Сепак, за оние што ги чуваше, сакавме да навлеземе во приказните зад познатите лица во тие излитени полароиди.