Резултати од пребарување

Полицијата истражува како исчезнала сликата наменета за изложба во Гранада Минијатурна гваш слика на Пабло Пикасо, со наслов „Naturaleza muerta con guitarra (Мртва природа со гитара)“ од 1919 година, исчезнала во Шпанија , потврди културниот центар CajaGranada Fundación. Делото, мало колку еден iPhone SE (12,7 x 9,8 сантиметри), требало да биде дел од изложбата „Bodegón: La eternidad de lo inerte“ („Мртва природа: вечноста на неживото“), која се отвори на 9 октомври во Гранада. Сликата, чија вредност се проценува на околу 600.000 евра, била испратена од приватна колекција во Мадрид, но при распакување на делата на 6 октомври , три дена пред отворањето на изложбата, кураторите откриле дека делото недостасува. Според соопштението од институцијата, уметнините пристигнале со доставно возило на 3 октомври и биле пренесени со виљушкар во складиште под постојан видео-надзор. Сепак, пакетите биле погрешно нумерирани, што оневозможило детална проверка без целосно отворање. Персоналот ја потврдил само документацијата, а не и физичката содржина на пакетите, пред возачите да си заминат. Шпанскиот дневен весник El País јавува дека во возилото имало двајца лица кои преноќиле во близина на Гранада. Засега нема приведени, а истрагата е насочена кон тоа во кој момент од патувањето исчезнало делото, и дали воопшто било качено во камионот. CajaGranada Fundación поднела пријава до Националната полиција на Шпанија, која ја води истрагата. „Ги ставивме сите наши ресурси на располагање за да се расветли случајот,“ стои во нивното соопштение. Ова не е првпат делата на Пикасо да бидат мета на крадци. Во 2012 година, неговата слика „Tête d’Arlequin“ беше украдена во Холандија, а во 2019 година француски суд осуди електричар кој заедно со сопругата скрил 271 дела на Пикасо во својата гаража 40 години. Мистериозното исчезнување на минијатурното платно, кое требаше да ја отвори изложбата за „вечноста на неживото“, ја потврдува токму спротивната идеја, дека уметноста понекогаш живее најбурно зад затворени сандаци и недовршени етикети.

Лувр затворен по дрзок дневен грабеж: украдени „непроценливи“ кралски накити Драматично утро во музејот на сите музеи Во неделата, 19 октомври 2025 година, Париз се разбуди со вест што одекна низ целиот културен свет: во музејот Лувр се случи еден од најхрабрите дневни грабежи во поновата историја. Група крадци украле осум предмети од Галеријата на Аполон, дел од националната збирка на францускиот кралски накит. Според Министерството за внатрешни работи на Франција, крадците влегле во музејот околу 9:30 наутро, само половина час по отворањето. „Се движеа смирено, не напаѓаа никого, за неколку минути ги скршија витрините, ги собраа предметите и исчезнаа. Сè беше професионално изведено,“ изјави министерката за култура Рашида Дати за TF1. Полицијата смета дека групата користела механичка платформа – таканаречен basket lift – за да се искачи до вториот кат од југоисточната фасада. Преку прозорецот на галеријата Аполон влегле во просторијата каде што се изложени скапоцености кои датираат од XVIII и XIX век. Во акцијата учествувале најмалку четири лица. Петмина чувари биле присутни во просторот, но нападот бил толку брз и координиран што не успеале да реагираат. Крадците поминале само седум минути внатре, а потоа побегнале со два моторцикла кои ги чекале пред музејот, открива Ројтер. Меѓу осумте украдени предмети се наоѓаат дела од француското кралско наследство со непроценлива вредност. 📿 Сет на кралица Мари-Амели и кралица Ортанс (Hortense de Beauharnais) — вклучува сафирна и дијамантска тиара, огрлица и обетки, изработени од париски златари на почетокот на XIX век. 💎 Сет со смарагди и дијаманти, подарок од Наполеон Бонапарта на неговата сопруга Мари-Луиза од Австрија по нивната венчавка во 1810 година. 👑 Тиара со бисери и дијаманти на царицата Eugénie, сопруга на Наполеон III, која била меѓу највредните парчиња во колекцијата. 💠 Голем дијамантски брош во облик на панделка, исто така дел од сетот на Ежени. Еден од познатите симболи на Лувр – круната на царицата Ежени со вградени дијаманти – е меѓу ретките пронајдени предмети. Таа била пронајдена фрлена во близина на музејот, што на истражителите им сугерира дека крадците дел од пленот го оставиле во брзањето. „Овие предмети не се само накит – тие се дел од историјата на Франција,“ соопшти портпаролот на Лувр. „Нивната културна и историска вредност е поголема од која било пазарна цена.“ Француската полиција ја вклучи специјалната единица за уметнички кражби (OCBC), која претходно работела на враќање на дела од Пикасо и Моне. Експертите предупредуваат дека првите 48 часа се клучни: ако предметите не бидат лоцирани во тој период, голема е веројатноста да бидат растопени, препродадени или сокриени во приватни колекции. Ова не е првпат најпознатиот музеј на светот да стане сцена на криминална приказна. Во 1911 година, вработен во музејот ја украл „Мона Лиза“ – дело кое било пронајдено дури по две години. Во 1998 година, од една од салите била украдена слика на Жан-Батист-Камил Коро која никогаш не е вратена. Новата кражба повторно го поставува прашањето: колку е навистина безбеден музејот кој секојдневно го посетуваат околу 30.000 луѓе? Лувр веќе извесно време се соочува со преголема посетеност и недостиг на кадар. Во јуни годинава, дел од вработените штрајкуваа, барајќи подобри услови и поголема безбедност. Францускиот претседател Емануел Макрон во јули најави децениумски проект за целосна обнова на музејот, вклучувајќи и нов систем на безбедносен надзор и периметарска заштита. По вчерашниот грабеж, Министерството за култура соопшти дека ќе се забрзаат сите безбедносни инвестиции, а музејот ќе остане затворен на неодредено време додека трае истрагата. Француските медиуми го опишуваат грабежот како „удар врз националната гордост“. За многумина, накитот на кралиците и цариците не е само збирка луксузни предмети – туку симбол на историјата, моќта и уметничката изведба на една епоха. „Да се изгуби ваков предмет е како да изгубиш страница од колективната меморија,“ напиша Le Monde во својата уредничка колумна. Што следува Истрагата продолжува, со учество на специјални единици за културно наследство и меѓународна координација преку Интерпол. Музејот ќе биде делумно отворен за јавноста најрано по неколку недели, со ограничен пристап. Француската влада најави дека ќе ја зголеми безбедносната обука за сите вработени во националните музеи. Кражбата на накитот од галеријата на Аполон се случува во време кога Европа дебатира за враќање на колонијални артефакти и редефинирање на музејската етика. Парадоксално, токму симболот на француската слава стана жртва на сопствената уметничка привлечност , но и на современите безбедносни пропусти. Извори: Reuters  · AP News  · The Guardian  · Le Monde  · Time  · People

Хип-хоп легендата го внесува духот на прифаќањето во детската култура преку музика и анимација. Snoop Dogg објави нова детска песна во поддршка на LGBTQ+ луѓето, откако претходно беше критикуван поради коментарите за лезбејската репрезентација во еден филм на Disney. Песната, насловена „Love Is Love“, е создадена во соработка со поранешниот учесник на The Voice, Џереми Белоут, и се појавува во најновата епизода од анимираната YouTube серија на раперот — Doggyland. Проектот доаѓа после контроверзијата околу Snoop Dogg започна по неговиот коментар за филмот на Disney „The Proud Family: Louder and Prouder“, во кој спомена дека не се согласува со начинот на кој е прикажана лезбејската репрезентација. Изјавата предизвика реакции на социјалните мрежи, каде многумина го обвинија за нетолеранција и неразбирање на значењето на видливоста на LGBTQ+ заедницата во детските медиуми. По критиките, раперот јавно изјави дека бил „погрешно разбран“ и дека секогаш се залагал за љубов и почит меѓу луѓето. Проектот е направен во партнерство со GLAAD, како дел од одбележувањето на Spirit Day (16 октомври) — годишна иницијатива што ги охрабрува јавните личности да застанат против малтретирањето на LGBTQ+ младите и нивните семејства. GLAAD објави разговор меѓу Snoop и Белоут за песната. „Прекрасно е што децата можат да имаат родители од сите животни патишта и да бидат опкружени со љубов, да научат што значи љубов,“ изјави Snoop. „Без разлика дали се двајца татковци, две мајки — љубовта е клучот.“ Во продолжение додаде дека песната ги истражува современите семејни облици преку музика, танц и мелодија: „Ова е начин да им дадеме повеќе јасност на децата за светот во кој растат. Сметам дека музиката може да биде мост кон разбирање. Децата имаат прашања, а преку вакви песни можеме да им помогнеме да разберат дека љубовта е љубов.“

Поранешниот сопруг на поп-ѕвездата, Кевин Федерлајн, изнесе нови шокантни тврдења за Бритни Спирс во своите мемоари You Thought You Knew, кои треба да бидат објавени на 21 октомври. Во откриени одломки, Федерлајн вели дека пејачката користела кокаин во 2006 година, во период кога ги доела нивните синови, Шон Престон (тогаш 13 месеци) и Џејден Џејмс (еден месец). Федерлајн, кој беше во брак со Спирс од 2004 до 2007 година, опишува сцена од промоција на неговиот албум Playing With Fire, кога таткото на Бритни (Џејми Спирс), го предупредил дека „нешто не е во ред“. „Ми фрли поглед, ја стресе главата и ми покажа кон вратата од собата,“ пишува Федерлајн. „Изгледаше како да вели: ‘Тука е, и не е добро.’“ Тој продолжува дека кога влегол, ја затекнал Бритни заедно со позната актерка. „Првото што го видов беше Бритни и нејзината ѕвездена пријателка како шмркаат дебела линија кокаин од масата,“ тврди тој. „Двете носеа смешни перики Бритни носеше дреч сина. Беше надреално. Дури и не се обидоа да го сокријат тоа.“ Во мемоарите, Федерлајн дополнително изразува загриженост за менталното здравје на Спирс, велејќи дека нејзината состојба „оди кон нешто неповратно“.

Во нова, театрална изведба која го потврдува статусот на модерна митска фигура на поп-сцената, Florence Welch настапи синоќа во The Graham Norton Show со песната „Everybody Scream“. Нумерата е дел од претстојниот, шести албум на Florence + The Machine, кој излегува на 31 октомври продолжение на нивниот последен проект Dance Fever (2022). Изведбата, исполнета со хорови, драма и неонска светлина, ја претвори студиската сцена во ритуален театар. Со карактеристичниот интензитет и глас што се издига до катарза, Florence ја рецитираше строфата: “The harvest, the needle, protect me from evil / The magic and the misery, madness and the mystery / Oh, what has it done to me? Everybody scream.” Групата неодамна го објави и задниот омот од претстојниот албум, кој содржи 12 песни. Албумот се отвора со двете неодамнешни сингл-објави, а потоа следуваат насловите: „Witch Dance“, „Sympathy Magic“, „Perfume And Milk“, „Buckle“ и „Kraken“. Вториот дел од плочата ги вклучува „The Old Religion“, „Drink Deep“, „Music By Men“ и „You Can Have It All“, а завршува со финалната песна „And Love“. Погледнете ја целата изведба подолу: 🎥 Категорија: дива појачало

Во среда, на 22 октомври од 19:19 часот, во Салонот 19:19 при Културно-информативниот центар – Скопје, ќе се одржи промоцијата на детската книга „Оки Железо и магичното сечило“ од младата авторка Елена Бошбож, во издание на „Антолог“. За книгата ќе зборува Ивица Дукоски, а модераторка на настанот ќе биде самата авторка. Во фантастичниот свет на Бошбож, сончевите моќи се враќаат на земјата преку ликот на човек што ги носи во себе, а кралството Крунски се распаѓа меѓу магии, предавства и борби за престолот. Две кралски ќерки, секоја заробена во свој свет, мораат да изберат меѓу преживување и владеење, додека Токиј Токмак тргнува на потрага што ја преиспитува лојалноста и пријателството. Приказната отвора прашање што ја надминува жанровската рамка: Кој кому ја плете судбината — боговите на луѓето, или луѓето на боговите? Елена Бошбож (1996) е писателка и магистриран професор по англиски јазик и книжевност. Нејзиниот дебитантски роман е првиот дел од епската фантазија Сонцето под земја, кралството над него. Има објавено раскази во The Dark Corner Zine (2020) и Collective Chaos (2024), и е членка на Македонското научно друштво – Битола.

Бед Бани го освои светот. Ова лето се врати дома. Автор: Келефа Санех 15 септември 2025 Во 2016 година, еден заводлив ремикс на песната „Diles“ почна да пулсира низ стриминг-платформи и ноќни клубови. Во неа настапуваа неколку порторикански изведувачи, но главниот беше нов хитмејкер со смешно име и сериозен глас: Бед Бани( Bad bunny). Неговото вистинско име е Бенито Антонио Мартинес Окасио; уметничкото име, како што подоцна дознаа обожавателите, било инспирирано од фотографија од детството на која тој намуртен стои облечен во костим на зајак. Гласот му беше тажен и елегантен: пееше (а понекогаш и рапуваше) со некоја рамна, речиси литургиска сериозност - дури и кога ритамот и текстот сугерираа разиграност, што често се случуваше. „Diles“ значи „кажи им“, а во песната Бед Бани ја поттикнува една жена да им каже на нејзините пријателки колку добро се однесувал со неа. „Dice que le gusta hacerlo con mis temas de trap“, пее тој: „Вели дека сака да го прави тоа на моите трап песни.“ Тоа беше и сексуална и музичка фалба. Новиот стил наречен латино-трап беше во подем во Порторико, и Бед Бани се самопрогласуваше за еден од неговите најсилни гласови. Девет години подоцна, јасно е дека Бед Бани имал причина за својата нескромност - барем кога станува збор за музиката. Со шест одлични соло-албуми, тој прво се утврди како најголемиот успех на латино-трап сцената, а потоа како нешто сосема друго: стилски и непредвидлив ѕвезден феномен без вистински претходник или ривал. Можно е да е најпопуларниот пејач на шпански јазик во историјата, а веројатно и најважниот музичар на светот во моментов - личноста кон која идните генерации ќе посочуваат кога ќе зборуваат како звучеле раните дваесетти години од овој век. („Un Verano sin Ti“ од 2022 е најслушаниот албум во историјата на Spotify, а минатиот месец една негова песна стана првата од 2025 што достигнала милијарда слушања на платформата.) Настапуваше како професионален борач (WrestleMania 37), глумеше во филмови („Bullet Train“, „Happy Gilmore 2“, „Caught Stealing“), беше во врска со Кардашијан (Кендал Џенер) и соработуваше со модни брендови (Adidas, Calvin Klein). Но една од тајните на неговиот успех е токму тоа што — колку повеќе расте, толку повеќе изгледа како да не си заминал од дома. Ова лето беше токму таму: во Порторико, со резиденција од триесет концерти во најголемата сала на островот: Колосеумот „Хосе Мигел Агрелот“, со капацитет од речиси дваесет илјади луѓе. Во една врела, дождлива августовска сабота, додека ураганот Ерин беснееше во близина, концертот почна со десетици танчери и тапанари во традиционални порторикански носии. Бед Бани се појави во нешто помалку традиционално: крзнена капа, како да штотуку пристигнал од некое студено место и му е мило што е повторно дома. Настанот беше прослава, но и со нијанса на тага. Резиденцијата се вика „No Me Quiero Ir de Aquí“ („Не сакам да си одам одовде“) , фраза што често ја користат славни кои премногу патуваат. (Во еден од претходните албуми, Бед Бани му се подбива на непознат ривал со стихот: „Никој не те знае, ни во твоето маало / Вчера бев со Леброн, и со ДиКаприо.“) Во оваа сала, „овде“ беше на два начина: главната сцена, обвиена со зеленило и магла, потсетуваше на нераспоседнат рид, а во задниот дел имаше ниска розова куќичка — како место за дивa домашна забава. Додека ја изведуваше грмогласната „Safaera“, Бед Бани пееше од покривот на куќичката, а еден од гостите под него танцуваше толку жестоко со украсно растение што изгледаше како да се обидува да го оплоди. Двете сцени го симболизираа двојниот импулс на неговиот најнов албум „DeBÍ TiRAR MáS FOToS“ („Требаше да сликам повеќе“), кој ги спојува најсовремените тракови со влијанија од салса и други постари порторикански стилови. Кога се искачи на „вештачкиот рид“ за да ја отпее „PIToRRO DE COCO“, омаж за домашната музика и домашното пијалче, го придружуваше четирижична гитара куатро, типична за џибаро музиката, а тој држеше тегла што изгледаше како вистинскиот самогон од песната. Неговиот воздржан стил прави неговите рефрени уште позаразни, и маестрално ја користи контрадикцијата помеѓу мирниот глас и бучната енергија на музиката. Целата вечер изгледаше како да создава сопствен микроклимат — барем петнаесет степени постуден од сите во салата. Можеби затоа и ја носеше капата. Пред латино-трапот, Порторико беше опседнат со регетон — разметлив стил со луплив, стакато ритам наречен дембо, потекнат од џамјанскиот денсхол. (Името доаѓа од песната „Dem Bow“ на Шаба Ренкс од 1990.) Во 2000-тите, експлозијата на регетон ги направи ѕвезди Деди Јенки и Дон Омар, кои беа и ривали. Латино-трапот, инспириран од јужниот американски хип-хоп, беше поспор, потемелен и попроменлив. Во почетоците се поврзуваше со секс и насилство; неколку месеци пред ремиксот на „Diles“, Ануел АА, еден од пионерите на движењето, беше уапсен и осуден на две и пол години затвор поради нелегално поседување оружје. Бед Бани ги спои двата жанра, но со интроспективен пристап: во „Soy Peor“ („Полош сум“), песната што го направи ѕвезда, зборува дека купил пиштол само за да го „убие Купидон“ и да му се одмазди за скршеното срце. Од почеток, Бед Бани негувал боемски имиџ; повеќето фанови не се изненадија кога во видеото за „Estamos Bien“ (2018) покажа нокти насликани во светло сина боја. Подоцна стана и политички активист — го носи светлосиниот Порторикански знаме што го симболизира движењето за независност и јавно ја критикува владејачката Нова Прогресивна Партија (П.Н.П.), која поддржува државност. П.Н.П. беше на власт во 2017, кога ураганот Марија одзеде речиси три илјади животи и предизвика месеци без струја. (Во 2022 ја објави „El Apagón“ – „Прекин на струја“, гневна и горда химна на порториканскиот идентитет.) Минатата година финансираше дигитални билборди со пораки како „votar pnp es votar por la corrupción“ („да гласаш за П.Н.П. значи да гласаш за корупција“). Единствената сцена што сè уште не ја освоил е политиката: есента, кандидатката на П.Н.П. Џенифер Гонзалес-Колон стана гувернерка на Порторико. Таа одби да присуствува на концертите, иако призна дека резиденцијата е „голема можност“ за островот бидејќи привлече туристи од целиот свет. Токму туризмот беше една од темите на вечерта. Првите девет концерти беа продадени лично и исклучиво за локалци, но подоцнежните билети ги купија и посетители, што го преполнија Сан Хуан и дури придонесоа за економски раст — Moody’s објави мало подобрување на прогнозата, нарекувајќи го „ефектот на Бед Бани“. Во арената се слушаа американски акценти; публиката доби приврзоци со светлечки камери — симбол на албумот, но и знак дека сите сме туристи. На сетлистата беа и „TURiSTA“ — меланхолична балада за љубовник кој сака да ги види само забавните делови од неговиот живот — и „LO QUE LE PASÓ A HAWAii“, предупредување со рефрен: „Не сакам да ти го направат истото што ѝ го направија на Хаваи.“ По мрачниот момент, повика салса оркестар што ја претвори меланхолијата во славење. До „DtMF“, главниот рефрен веќе се претопи во празнична исповед: „Требаше да сликам повеќе кога те имав / требаше да те гушкам и бакнувам повеќе, кога можев.“ Неколку локалци плачеа. Следното утро, Бед Бани ретвитна вест дека ветерот од ураганот Ерин оставил без струја 150.000 домови. Бед Бани имаше среќа што кариерата ја започна токму кога интересот за латино музика нагло растеше: во 2017, само неколку месеци по „Diles“, Луис Фонси го објави „Despacito“ со Деди Јенки — светски хит што покажа дека публиката во САД е подготвена да пее и на шпански. Истовремено, стримингот го обедини глобалниот аудиториум и потсети дека англофоните се малцинство. Бед Бани понекогаш се оддалечуваше од традиционалното порториканско звучење — неговиот прв албум „X 100PRE“ (2018) содржи емо-трап песна со електрична гитара. Денес се враќа кон корените, и на сцената во Колосеумот изгледаше и изненаден и возбуден што се „преродил“ како салса пејач со пола работно време. За време на резиденцијата, ја полнеше својата „касита“ со гости од Порторико и целиот континент, претворајќи ја арената во културен центар на Америка. Таа августовска вечер таму беа Џон Хем, комичарот Рејмонд Ариета, пејачите Беки Џи и Иван Корнехо, и регетон-ѕвездата Де ла Гето. Благодарение на Бед Бани, порториканската музика денес е глобален феномен: неговото влијание се слуша во песните на шпанецот Кеведо, на чилеанецот Крис МЈ, и на колумбиецот Бееле, чиј нов албум „BORONDO“ се инспирира од Сан Хуан, Кингстон, Лагос и понатаму. Но во моментов, сета таа музика не звучи како конкуренција — туку како доказ дека наследството на Бед Бани сè уште расте, и дека неговата ера не е завршена. ♦︎

Во изложбениот салон „Империјал 1“ на Културно-информативниот центар – Скопје, на 16 октомври во 20 часот ќе биде отворена изложбата „Муабет со портретот и актот преку цртежот“ од ликовниот уметник Лоран Куфало. Куфало (р. 1967, Скопје) е дипломец на Факултетот за ликовни уметности во Скопје (1992), член на ДЛУМ од 1998 година, со искуство во телевизиска и филмска сценографија и графички дизајн. Има изложувано во Скопје, Сан Франциско и други простори, а оваа изложба претставува негово враќање на домашната сцена по повеќе од една деценија. Во „Муабет со портретот и актот преку цртежот“, уметникот ја третира линијата како „корен на секоја креативна идеја“ — едноставна, но моќна трага што го открива неговиот темперамент и внатрешна состојба. „Цртам движење, поглед, психолошка состојба, карактер… секој лик и секое тело за мене се универзум“, вели Куфало. Изложбата е составена од портрети и акти во кои едноставната линија станува динамичен разговор со емоцијата и моментот, повикувајќи на тивок, беззборен дијалог меѓу гледачот и цртежот.” Изложбата ќе биде отворена до 29 октомври 2025 година во Културно-информативниот центар – Скопје, салон „Империјал 1“.

Модерна интерпретација на Марија Магдалена што ја разоткрива тишината околу трговијата со луѓе. На 15 октомври (20:00 ч.) во Салон 19:19 ќе се одржи премиерата на драмската претстава „Молкот на Марија Магдалена“, авторски проект на Театар за тебе, со поддршка од Салон 19:19 и Град Скопје. Претставата ја отвора темата на трговијата со луѓе низ призма на современата Марија Магдалена – лик што патува меѓу вина и простување, збор и тишина. Публиката ќе биде дел од емотивно и музички интензивно патување, во кое се преплетуваат вистински приказни, исповеди и прашања што ретко се изговараат гласно. Настанот е наменет за публика 16+, а повеќе информации се достапни на zlatenzab.mk/event/19001-2 .

Како новото дело на Иван Џепароски го реконструира патувањето на естетичката мисла – од античката хармонија до просветителскиот разум, потсетувајќи дека убавината е најстарото човечко прашање. Во време кога науката ја мери дури и естетиката со прагматични инструменти, новата книга на Иван Џепароски, „Историја на естетиката: од Питагора до Хјум“ (Аз-Буки, 2025), се појавува како тивок, но решителен потсетник на долгото паметење на убавината. Делото е објавено во рамките на едицијата Филозофски дисциплини и, како што забележува проф. д-р Денко Скаловски, претставува првата систематска историја на естетиката напишана на македонски јазик патување низ мислата од античката хармонија на Питагора до скептичниот реализам на Хјум. Џепароски, поет и филозоф со четиридецениска интелектуална биографија, не пишува историја како низа датуми и имиња, туку како жив организам на идеите за убавото. Неговата анализа се движи низ столетија во кои естетиката била метафизика на светлината, дисциплина на вкусот или критика на перцепцијата: од космосот на Питагора и рационалниот идеализам на Платон, преку теолошките визии на Августин и Аквински, до просветителската трезвеност на Волтер, Дидро и Баумгартен. Она што го прави ова издание ретко е спојот меѓу систематичност и поетска чувствителност. Џепароски не само што следи траги на мислата, туку ја слуша музиката што тие мисли ја создаваат во времето, филозофија што се чита со истата внатрешна ритмика со која се чита есеј за уметност. Во контекст на македонската филозофска продукција, „Историја на естетиката“ има тежина на темел. Таа е не само преглед на учењата за убавото, туку и размисла за самото пишување за убавината, за можноста да се зборува за она што е по природа недофатливо. Со оваа книга, Џепароски не само што ги оживува старите мислители, туку и ја реафирмира естетиката како човечка потреба дисциплина на восхитот.

Што е рајот? Филмот ,,Рај” (Heaven) е неочекувано интимно и чудно дело на актерката и режисерката Дајен Китон снимено во форма што стои некаде меѓу документарец, видео-есеј и визуелна архива на човечки соништа. Со прашањето „Што мислите, како изгледа рајот?“ таа му се обраќа на низа луѓе млади, стари, верници, скептици, комичари, мистици…. Камерата ги фаќа нивните лица додека одговараат со сериозност, иронија или детска наивност, додека зад нив се вртат архивски фрагменти од 50-тите, религиозни икони, научни снимки, парчиња поп култура. Keaton го создава филмот во време кога холивудските актери ретко се впуштаа во ваков тип на авторски експеримент. Наместо да гради нарација, таа создава мозаик од мисли, погледи и верувања, каде прашањето за „животот после животот“ се претвора во огледало на човековата имагинација. Heaven е делумно духовен колаж, делумно архивска поема. Не ветува одговор, туку ја картографира потрагата од религиозни визии до секојдневни утехи. Тоа е свет во кој се среќаваат старите телевизиски репортажи и егзистенцијални забелешки, како да гледаме во заеднички сон.

Со вратоврска наместо бисери и со интелигенција што не бара потврда, Китон создаде нов тип на хероина — несигурна, духовита и непредвидлива, но секогаш своја. Дајен Китон, актерка која со својот спој од интелект, ексцентричност и ранливост го редефинираше поимот „главен холивудски женски карактер“, почина на 79-годишна возраст. Нејзината смрт ја потврди долгогодишната продуцентка Дори Рат, без да наведе причина или место на смртта. Во повеќе од половина век на екранот, Китон изгради кариера што беше и непредвидлива и длабоко човечна. Лесно се движеше меѓу комедијата и драмата, често ги мешајќи, и го правеше секојдневното филмски возбудливо, било како искрената Кеј Адамс во Кум (The Godfather), или како невротичната, слободоумна главна хероина во Ени Хол (Annie Hall), за која ја освои својата единствена награда „Оскар“ во 1978 година. Во Ени Хол, Китон стана архетип: модерна, самосвесна жена чиј шарм лежи во нејзината несигурност. Со нејзините слоевити елеци, машки вратоврски и тивка насмевка, таа ја претвори чудноста во привлечност, а личниот стил во културен симбол. „La-de-da“, нејзиниот познат израз во филмот, стана мантра за сите што никогаш не се чувствувале дека сосема припаѓаат. „Таа имаше начин да биде апсолутно своја на екранот,“ рече режисерката Ненси Маерс во едно интервју. „Не можеше да ја помешаш со никого, токму тоа беше нејзината моќ.“ Дијапазонот на Китон беше огромен. Освен за Ени Хол, таа беше номинирана за „Оскар“ и за епската драма Црвени (Reds, 1981), за семејната трагикомедија Собата на Марвин (Marvin’s Room, 1996), и за романтичната комедија Нешто мора да попушти (Something’s Gotta Give, 2003). Во секоја улога внесуваше тивка, но продорна енергија, давајќи им и на најкомичните сцени тежина на човечка вистина. Нејзината филмографија може да се чита како огледало на американската чувствителност од седумдесеттите наваму: урбаната интроспекција на Вуди Аленовата Менхетен, семејниот немир на Shoot the Moon, генерациските пресметки на Father of the Bride и The First Wives Club, и доцната, нежна духовитост на Poms и 5 Flights Up. Дајен Хол е родена на 5 јануари 1946 година во Лос Анџелес, како најстара од четири деца. Нејзиниот татко, Џон Њутн Игнасиус „Џек“ Хол, беше инженер, а мајка ѝ, Дороти Дин Китон Хол, домаќинка и фотограф-аматерка, некогаш крунисана како „Мисис Лос Анџелес“. Презимето Китон го презела од мајка ѝ кога започнала актерска кариера во Њујорк, за да избегне забуна со друга актерка по име Дијан Хол. Таа го напушти факултетот и се запиша на актерска школа во Neighborhood Playhouse во Њујорк. На Бродвеј дебитираше во мјузиклот Hair во 1968 година, одбивајќи го дополнителниот хонорар за актерите што се согласија да се појават голи. Година подоцна го запозна Вуди Ален, со кого ја почна својата најзначајна соработничка врска, играјќи ја водечката улога во Play It Again, Sam : улога што ѝ донесе номинација за награда „Тони“. Во 1972 година, Френсис Форд Копола ја избра да ја игра Кеј Адамс во Кум. Таа подоцна се шегуваше дека не може да го гледа филмот, бидејќи не си се допаѓала на екранот: „Мислев дека изгледам ужасно здрвена како стап во тие ’40-ти години.“ И покрај славата, Китон секогаш говореше со карактеристична самоиронија. „Стареењето не ме направи помудра,“ рече во интервју за People во 2019 година. „Ништо не знам, и ништо не научив.“ Но нејзиниот опус ја демантира таа скромност: внимателна, духовита, постојано љубопитна, таа го обликуваше начинот на кој публиката гледа на женската интелигенција и недоверба кон совршенството. Китон режираше неколку филмови, меѓу нив документарецот Heaven (1987) и играниот Unstrung Heroes (1995), прикажан во програмата „Un Certain Regard“ во Кан. Нејзиниот мемоар Then Again (2011) беше интимен разговор со нејзината мајка и со самата себе, исполнет со остар хумор и тивка благодарност. Никогаш не се омажи. Усвои две деца, ќерка Декстер и син Дјук, на кои често им припишуваше заслуга за мирот што го најде надвор од Холивуд. Нејзиниот последен филм, Summer Camp (2024), беше комедија за пријателство и стареење, тема што денес звучи како нејзина последна порака. „Дајен Китон нè научи дека да бидеш различен може да биде блескаво,“ изјави Бет Мидлер, нејзината колешка од The First Wives Club. „Таа ја направи несигурноста храбра.“ Секогаш со шешир, во блејзер или со вратоврска, Китон остана симбол на нешто посуштинско од гламурот: автентичност. Китон никогаш не се омажи, но создаде свој вид семејство: две посвоени деца, Декстер и Дјук, и дом полн со фотографии, книги и архитектонски експерименти. Во последните години, таа стана писателка, уредничка, документаристка и колекционерка на куќи. Сè што правеше, дури и реновирањето на старите објекти, беше по ист терк: чувство за време, хумор и необична нежност кон несовршеното.